ضرب المثل های عمومی

خوشحالیم که ۶۰۴ مورد از ضرب المثل ها، اصطلاحات و تکیه کلام های شیرین را که بیشتر در خطه زیبای آبکنار مورد استفاده قرار می گیرد در اختیار دوست داران آن ها قرار می دهیم. لازم است از دوستانی که زحمت گرد آوری و ارسال آن ها را به عهده گرفتند، تشکر ویژه بعمل آید و امیدواریم این فعالیت فرهنگی با مکتوب کردن هر چه بیشتر ضرب المثل ها، اصطلاحات و تکیه کلام ها ادامه پیدا کند. خانم محبوبه موسی زاد آبکناری ، خانم فریده قربان نژاد آبکناری ، خانم فاطمه مؤمنی آبکنار ، خانم آزیتا پورهادی آبکنار ، آقای نادر وطنخواه تربه بر ، آقای جاوید پورهادی آبکنار ، آقای پیمان سیف زاد آبکنار و آقای محمود سیاوش آبکنار تا کنون بیشترین سهم را در شکل گیری این مجموعه داشته اند بی شک تسلط به همه ابعاد یک زبان یا گویش ، توان اشخاص را در برقراری ارتباط با دیگران افزایش داده و گویندگان و نویسندگان را از توضیحات طولانی و غیر ضرور بی نیاز می کند بنحوی که قادر خواهند بود منظور اصلی خود را با کوتاه ترین و موثرترین جمله به شنونده و خواننده منتقل کنند. لیست اولیه ضرب المثل ها، اصطلاحات و تکیه کلام ها به ترتیب الفبا بشرح زیر است و در نظر است پس از بزرگتر شدن لیست نسبت به ترجمه و کاربرد آنها نیز اقدام شود و حتی الامکان مثال های کاربردی برای هر یک ارائه گردد. نا گفته پیداست کشف ریشه و علت بوجود آمدن آن ها از اهمیت ویژه ای برخودار است. چنانچه موارد تکراری و یا غلط املایی در لیست دیده است ، در راهنمایی ما دریغ نفرمایید نکته آخر اینکه هر نوع کمکی در این راستا مورد استقبال قرار خواهد گرفت

صفحۀ ضرب المثل های خصوصی 

  1. آ تقی ئی من بج داره (این ضرب المثل در مورد کسی بکار می رود که همیشه می خواهد داشته های خود را سخاوتمندانه با دیگران تقسیم کند و گویا آ تقی با  موجودی برنج خود همین کار را کرده بود)
  2. آب که سرا جور شه ، قورباغا ابو عطا خوانه (همان ضرب المثل فارسی است که می گوید: آب که سر بالا برود ، قورباغه ابوعطا می خواند)
  3. آدمه تک و پالی به گب آیه (زمانی استفاده می شود که انسان تاب تحمل بیشتر شنیدن را ندارد و با وجودی که دوست دارد پاسخ بدهد ، خودش را کنترل می کند)
  4. آش تا در آستان، پلا تا خراسان (مانند بقیۀ نقاط شمال ایران ، برنج غذای اصلی اهالی آبکنار و حومه بود و اگر روزی روزگاری غذای بدون برنج صرف می کردند ، آن غذا را جزء وعده های اصلی محسوب نمی کردند و معتقد بودن تنها برنج می تواند انرژی کافی در اختیار آن ها بگذارد و لذا به این ضرب المثل معتقد هستند که با برنج می توان تا خراسان رفت و با آش تا آستانۀ درب !) 
  5. از تنبلی ارمنی دوخانه آقدایی (تلفظ اسامی ارامنه برای بعضی ها دشوار است  و از روی تنبلی او را آقا دایی خطاب می کند)
  6. اگر تو بدانی می حاله زارا، ته تومانا کنی دکفی به صارا!(اگر از حال زارم آگاه شوی ، جامه از تن بدر کرده و سر به بیابان می گذاری !)
  7. ان نیسی پیسی گوانا فاچرخانین اشان معنی هر که دانه یا علی بوگویو (برای ترجمه و تفسیر احتیاج به کمک داریم)
  8. اونا دوشاب پوله مرا بهیی (وقتی شخصی یک لباس را بارها می پوشد یا از زمان ورود تا خداحافظی لباسی را به تن دارد ، با کنایه از وی می پرسند آیا لباس را با پول دوشاب خریده است ، گویا پول فروش دوشاب خیلی شیرین بود ، چون به سختی بدست می آمد یا چون خود دوشاب شیرین بود !)
  9. بج اوزه ، گندم اوزه ، مورجویم ان وسطا اوزه ( مورجو همان عدس است و زمانی که برنج و گندم و عدس را در تابه بو می دهند ، برنج و گندم که دانه های با ارزش تری هستند ، دائم ئر حال جست و خیزند و بعضی از عدس ها گاهگداری حرکت ریزی می کنند و این ضرب المثل رل زمانی بکار می برند که در جمع بزرگان گاهی یک شخص کوچکی اظهار نظر می کند- اوزه یعنی می پره اشاره به جست و خیز دانه در تابه داغ دارد و اوشتن= oshtan مصدر آن است )
  10. بخاری شکم بزنیم
  11. تا ته دیلا بوغض گیره، تازه خوانی توماما به
  12. ته بوشو رایا واش بجور بامو
  13. ته گاو بامو امه همساده خانو
  14. تی آب بدین بازین ته پاچه بوجور فاکش
  15. چک و پر زنه
  16. چناردار کون هرگز نیبه خالی، گاهی گوهر خفته گاهی امرالی
  17. حاج محمد کرجی دودی
  18. خدا هموکسِ رَن پِئری بوکود ، اَمِه رَن مارِه مردی هم نوکود
  19. خر بو خو منت
  20. زرزنگ خوما چو ناما زه آن
  21. سد جلال نفت فاگیری
  22. سگ خانا پوشتا کوده
  23. سگ سگو، ساکوده زاکم سگ
  24. سگ وشغال میان آشتی ببسه ، وای به حاله اَمِه محله کرکو وسوکولو
  25. سنگ بو دریا چی کنه، کوه بادکلیوه(دخراوه) تا دریا پوره بو
  26. سنگ و سوخال اوشانه سر، کربلا خاک اَمِه سر
  27. سوخته جیر پلا دینیه
  28. سه لنگو سه پاچه داره
  29. شوند و هفت لاکو
  30. عجب گاو دکفتو بازاری اسو
  31. غیض ( یا قهر) کولشکن به سلوسر
  32. کاشال ترسه منه
  33. کوردو کودا نازا کونی، دوشاب پلا یاقا گیره
  34. کولوشکن خاکا اُشونگاه کونه خو سر فوکونه
  35. کونو(کهنه) خولا باقلا دونکون
  36. کی مرا بیچی ،من مرا قربان
  37. گاو دکفته بازاره مانه
  38. گمج گیل گیلی بکوده خو نخونه پیدا بکوده
  39. گوسفندا غم جانا قصابه غمه پی
  40. گیلشا هوا خوشه نایه
  41. ماری گو نگزو، قورباغا اونا سوارا بهه
  42. مایا چی بیگیفته
  43. مه وینی ته وینی ، شنبه روزا ته دینی
  44. نفته ماملکا خواییم چاکونیم
  45. وقتی فالگیر مجانیه، آدم خو کرک و کی جی ره نم فال گیره
  46. هم از خرمای عراق دکفتیم هم از گیلان ترشو کونوس
  47. هموشو کاشال قرابا نی شه
  48. خیال کونه بوز قصاب فندره
  49. ده چی خایی، مرگ خایی بشو گروازده
  50. فیضیلی؟ اسبو جولی؟ لانتی بجاوسته خوری؟(لانتی به گازا گیری؟)
  51. خو پالانا تاوادا شونده کله
  52. هم ازعراقات خرما دکفتیم هم از گیلان تورشومیمیج
  53. مال علی واصل علی
  54. کوکولودرکونه گاوا خانخواه زن فرس میتابا
  55. آبا نیده خوتومان فیره
  56. آبا بدین ته لوتکا دود
  57. مادودرد بامو
  58. ته پوچو آغوزا مه مغز آغوز ور واکاشتی
  59. شب سیاه ، گاو سیاه
  60. مه سرا اگه بنم ته سر، بهمو ته اقدر
  61. ته وینی فیگیری ، ته کونمانه واسینی (یعنی بزودی پشیمان می شوی)
  62. حسنک جسنک بوکوده (یعنی چه) به عقیده خانم موسی زاد شکل درست این ضرب المثل به این صورت است “حسنک دسنکو مگر؟” (مگر به این سادگی این امر امکان پذیر است؟ ومعادل فارسیش می شود مگر شهر هرت است.)
  63. پیشیا بگوفتان ته مو درمان داره، بشو خو گویه قایما کود (کنایه از آدم های بخیل و تنگ نظر)
  64. پیشیا بگوفتان تی گو هزار تا درد درمانه پیشی شه خودش گویه لابجاکونه (کنایه ازآدم خسیسه)
  65. خیال کونی ته گویه سیلوسر پا سر بزایمه (کنایه به آدم متکبروازخودراضیه)
  66. هه جیگا جوخوفتابی؟
  67. کترایا راسته گیفتی ، دوزدو پیشی فرار کونه
  68. سگه نامه بوووردی ، ته دسه چویه ویگیر
  69. هیچکس نگویه مه دو تورشه
  70. امه گاو اشانه ساره میان فوره
  71. سگ به سگ دکفه ، کاشاله روزا به (وقتی سگ ها با هم درگیر می شوند ، شغال آسوده می شود)
  72. کار، نوکوده کاره جانه بلایه (کار بلای جانه کسی است که کار نکرده باشد)
  73. خو فرتا ایوارا کوده
  74. خوشکه کوله سر مآشک شانه
  75. چاچنی میسا هوا جور نعل زنه
  76. گاوی که مرا شیر نده ، جنگله خو بهه مه گاو
  77. فلانی بی نوخون جوش بوکوده
  78. بوزا پیشی نهه
  79. خیال کونی اوردیک سرا آب فوکونیا
  80. خدا کویا دینه آلاله بخشه
  81. خدا خو خرا شناسه شاق فانده (خدا خرش را می شناسد و به آن شاخ نمی دهد)
  82. کوره مرا اشکلو توشک بازی کونه
  83. فلانی خو انگوشت تاواده مه دهان
  84. سالیان سال بهه شنبه دکفه به نوروز (خانم موسی زاد: سالا برخوره شنبه به نوروز)
  85. خیال کونی خرس فورشا بیده
  86. قرآنه فروشی ، دیارو هینی؟ (چیز ارزشمند را از دست می دهی و به جایش چیز بی ارزش بدست می اوری) ، (خانم موسی زاد:قورانه بوفروخته دنبک بهه)
  87. عزیز باقلا باورده
  88. فلانیا حاشا ور ور حالی نیه (فلانی ایما و اشاره وغرغر حالیش نیست)
  89. سگَ به زور ببرن شکار ، واگرده خو صاحب پاچه گیره
  90. ای لا درازه ، دولا کوتاه (در هر صورت مناسب نیست یا در هر صورت امکان پذیر نیست)
  91. کپچ مرا نیگاه نکون ، بخت مرا نگاه بکون
  92. آخره کشه دنباله کشه
  93. کله بِه جِرتر
  94. کپچه ، لبچه گویه: آغزوا باخ
  95. پیشا واچینه ، پوشتا دوکونه
  96. فاکین بکفت ، خان روشنا باس
  97. (اگر) پیلی دریا بوشوم ، خوشکا به
  98. هیزارتا کردکمری ببس تافلانی فلانکاره بوکود یافلانیه گب حالی ببس
  99. هر سری یک صدایی کونه
  100. مکن با کودکان بازی ، ریش و سبیلت را می بازی
  101. حاشا ور ور اونا حالی نیو
  102. نه شو اونا حالیو نه های (خانم موسی زاد : اشنه شو حالی نیو)
  103. هرچی اونا اسبانا مرا وِلا کنیم ، هانی شه گاوانا مرا چره
  104. دنیا بباسه ناسرا ناکین ، چمچه بیشه ملاقهِ دورین
  105. انتاخای اونتاخایی باریک باریکه مرغانه خایی
  106. کپچه ، لبچه گویه: آغزوا باخ
  107. پیشا واچینه ، پوشتا دوکونه یعنی وصله و پینه می کنه (خانم موسی زاد: پشا واچینا پوشتا دوکونه پوشتا واچینه پشا دوکونه.یعنی پشت سر هم خرابکاری کردن )
  108. فاکین بکفت ، خانه روشنا باس
  109. تا ته دیله بغض بیگیرو تازه (تعزیه) خوانی تومان به.
  110. یا کسان کس طایفه خرمگس (خانم موسی زاد: کسانه کسند ، طایفه خرمگسند)
  111. یا خر میره یا خرصاحاب دنیا مانه به صاحاب
  112. فلانی گولو مرخه مانه
  113. کم گو پرگو جانه فگیره
  114. خدا کو دینه آلالو بخشه
  115. ایته داره کین نیشته (کنایه از فردی که دارای یک فرزند است).
  116. عزا چی عزای موردیشور گریه کونه
  117. پلت ولکه منه (کنایه از آدم باد به پرچم).
  118. خدا سرمه دوکوده باقلا چومه میان (مثل : خربزه نصیب شغال شده).
  119. خورمو هیندانه کشل خوره
  120. فلانی باموختو کلاچه زاکو (آدم خیلی زرنگ)
  121. هوا کلاچ بامه خومه کلاچه ورزانه (آدم غاصب)
  122. سنگ سنگه اشکنه (شغال بیشه مازندران را نگیرد جز سگ مازندرانی اگر اشتباه نکنم مصداق دارد).
  123. آلوچو از کالیچو کمتر نیو (کنایه از هماورد بودن)
  124. فلانی گیله دس بزنو طلا بهه (آدم روزی به سر- پر روزی)
  125. خییل کونی جهندم علفه چنگارت بوکوده- وووی هنجی اشکرو لنگ !!!(آدم خیلی لاغر)
  126. دس فدی شانو جووزه
  127. هر که خو دیل روزی خوره (تقریبا فارسی ست)
  128. هر چی بکاری بیبینی
  129. اینفر آب ببن اینفر آتش
  130. پنبیو آتش چی آشنایی ماااااااااار؟ با تاکید بر کلمه مار – مادر!
  131. کبچ مرا نیگا نوکون بخت مرا نیگا بوکون
  132. سگا ترسن عیب نیو
  133. خوشکو دارو موجز ؟؟؟ (معجزه- کنایه از آدم کارنابلد یا بی وجود خیر رسانی).
  134. فلانی ایته هادرو صد تا هادر بیجر درو
  135. انه چومه ای موشتو خاک دوکودنو (فردی مغبون کردن- متضرر کردن دیگری).
  136. کرک خاکه اشینه خو سر دوکونه
  137. کشله بوگوفتن چند کلو بجاره وازه کونی بگفت: سگه تندیه فندره
  138. نه خواخووووور! آب به آب نیشه دانو بدانو (انگار نه انگار)
  139. هتو همتته سله فیره (با پوزش از حضور آقای طاهری بسیار عزیز- استدعا می کنم اگر بعضی از این عبارات ناخوش یا ناصور است بنا به تشخیص خودتان باز تاب ندهید. بنده مامورم و معذور و امانت دار).کنایه از خراب کردن تمام پلهای پشت سر.
  140. مرغانه اوشنه کونه کرا کرا امه رن
  141. آدم پس pes خو سره دود واودا دنه (dvad vavada)آدم کچل می داند چطور سربندش را برسر ببندد.-(هرکس خرابکاری میکند ماست مالی کردنش را هم بلد است )
  142. خدا انه منصب ندیو وگر نه دیار پس نگده
  143. هر که گوشه خیه گوشوره یی باید بخیو
  144. پس کیجی منسو هر که آیه اته انه سره زنه
  145. خیر بدشته به انه نام بو خیراله
  146. وووووووی خنه خرس ! گیندی واشه کشله منه (آدم کوتاه قد و زشت)
  147. خو چومه بداشت مازو جه تیره دباخت (به جزئیات پرداخت و از هدف اصلی دور شد).
  148. همگی رن باز خنه امه رن کورو غوغو
  149. غورابه دوشابه منه (دوشابی نامرغوب که طعم آن مدام عوض می شود- فردی که مدام تصمیمش را عوض می کند).خانم موسی زاد : قورابه دوشاب منه (قورابه دوشاب=دوشاب قرابا / قرابا روستایی نزدیک ضیابر )
  150. دوزد بیشه خانو صاحابه عاریض ببسه
  151. سگه دومه هف سال قالب دوستن هنی بیدن بوچموسه
  152. بوزو سگه کاره بوکودنو (آدم نالایق برای فرد کاردان ناز می کند). خانم موسی زاد : سگو گوله کار بکودانو (به دم سگی گل سرخ زیبا و خوشبویی بسته بودند.سگ در کوچه ها می دوید و فریاد می زد مرا از دست این گل خلاص کنید. کنایه از آدم نالایقی که خواستار آدم لایق تر از خود نباشد در امر ازدواج.)
  153. آبه نیده خو تومانه فیره (بی ادبی ست. ببخشید)
  154. ته گاو بمه مه سارا دیره (نسبت فامیلی بسیار بسیار دور- به زور بخواهی خودت را به دیگری منسوب کنی)
  155. اسه روزی ببو انه دس انه دیله گاه فانرسو
  156. خدا خره بیده شاغ ندیو
  157. سک خو صاحابه نشنسه
  158. خدا انه بیده انه کاسه تنه دیره (با پوزش)
  159. فلانی گبه مرا قالایو قنبره گیره
  160. فلانی میان خوسو لاحاو / لاحاف دنشانه ( کنایه از آدمی که در هیچ کاری به کسی کمک نمی کند ولی سود کار بیشتر به او می رسد.)
  161. خنه خاراس! ملا خانه صدق ننه! (آدم کاردان نزدیک را وانهادن و به جای دوری مراجعه کردن)
  162. سکه/ سگه زورکی بووری شکار ادمه لنگه گیره
  163. از فوضولی جول بوکوده
  164. تالش خو بوردو ماسته نوخوره
  165. خو چومنه غازه کوده (آدم فرصت طلب- یا نتظر فرصت)
  166. هر جیگا آشو اون اویا خاشو(دم غنیمتی)
  167. وووزره! بی سردی serdi بام شه باباااااااااا! (کودک بسیار شیطان)
  168. انه شکمه چاقو بزن خون نیه (تقریبان فارسی ست).
  169. فلانی وله آدم جانا باد بوخورو ؟ (آدمی که حرف در آستین دارد).
  170. دیلو دیل! قبرسانه گیل نیوگو خاخووووور! (احساسات عاشقانه را دریافتن)
  171. هر که طبجو (طبق چه) به سرا گیره خو پر و ماره بوره (هر بدی یا خوبی به صاحبش برمی گردد).
  172. داره کین بس بیدی انه شق که سر فووه (عواقب هر عملی به صاحبش باز می گردد).
  173. صدتا سنگ فداری بیلاخرو اته خوره (تلاش بی ثمر نمی ماند).
  174. زن بمرده زن بدین زن طلاقه ده پس وزین (خدا نصیب نکند همگی پایدار باشند و به پای هم پیر) یک نصیحت نخ نما شده است به نظرم.بگو کی نظر تو رو پرسید!
  175. ووووزره! فلانی انجی دس کج نیو گو- قندل ایمام رضا زنه!
  176. گویه گووووووو: پرو زن peru zn ماار نیو سردو پلا نهار نیو
  177. گیله کابیشه خو جای نشته ایته یی بو کوله گیفته اله!
  178. خنه خرس khrass ! خلی khali بی نوخون جوش بوکوده (آدم بی تربیت)بو نوخون جوش بوکودو!
  179. گمج گیل گیلی کونه خو سره نوخونه پدا pede کونه
  180. ایته بوکولو ایته به کشو kshu (آغوش) ایته دونبالو کشو (داشتن فرزندان پشت سرهم)
  181. گیله مرده خوبی نمه (حقیقتا نمیدانم این یعنی چه؟ باید با محبوب دوباره صحبت کنم)
  182. فلانی میسه کین دره / داره کله گنه مرغانو (با پوزش کنایه از آدم بلند پرواز)
  183. صد من خولی غضنفر ماآره گولی رن کمو (هر چیز که دارد بکار خودش می آید. خود فرد بیش از دیگران محتاج دارایی خودش است).
  184. تا دنیا بو دنیایو لعنت بر یزید (باز داشتن فردی که مدام بدی فرد دیگری را تکرار می کند و دست بردار نیست).
  185. ایمام حوسنه سر هن پول ووه vave (تذکر: اسم شریف امام حسین به گویش محلی یاد شده)
  186. خواخوره دیله براره دیله جا دوستنو davastanu برره دیله سکه/ سگه دیله جا.
  187. وووزره! سبجه جا روغن گیره
  188. انه دسه تنه نشه اشکافتن (گوله/ گلوله بزنی کف دستش یه قرونی در نمیاد)
  189. پینیشه خون نده/ پیییش: پشه
  190. دس دسه شوره هر دوتا دس دیمه (همیاری هم افزایی)
  191. ایته اسو ارجینه شن ایته اسو پرچینه شن (گویا: هر فردی کارایی خاص خودش را دارد)
  192. خدا سیته بوکوده دارو توکزن حمبال/ حمال
  193. سد جلان نفت فگیری(سید جلال الدین دو ریال نفت خرید سه ریال پول حمل داد تا منزلش)
  194. ان مه گولی سره خاشه پا بنیو ان. (علیرغم میل به خاطر فردی از خطای کسی گذشتن یا از پیگیری کاری منصرف شدن)
  195. انه کللو پاک دامو کویی
  196. کهنو خوله باقلا دوکودن
  197. سه لنگو سه پاچو داره (گویا: تا سه نشه بازی نشه)
  198. وووزره! داز نهه nehe تفر ویگیره/ تبر ویگیره(خشم بسیار شدید)
  199. بوشم خانه بابو شاید که مه دیل وابو – بیدم خانه بابو بدتر از ما بو.
  200. اوهوهوهو ! بوز غصابه فندره (با خشم و بغض و کینه نگاه کردن).
  201. گوسفندا غمه جانا غصابا غمه پی
  202. بمردو ناجیو بشکسو گردن (آرزوی دست نیافتنی فرد رویا پرداز)
  203. جی عراق خرما دکفت جی گلانه / گیلانه ترشو میمیج
  204. دوشاب پوله مرا فگیفته (لباس یا وسیله ای که برای آدم خیلی عزیز باشد و زیاد از آن استفاده کنی)
  205. هتو خوره دانه گو تالشو خانه سک خوره ننه (آدم بی مقدار اما بسیار مغرور)
  206. قاسم داره جورو/ یا قاسم داره جور اسیو (از مرحله پرت).
  207. قاسمه ماره عروسی روزه (وقته گل نی)
  208. قاسم ننه بمردو بسی (بعد از اینکه کار از کار گذشت).
  209. هله سالو ما درازو (فکر می کنم شاید: باش تا ببینی)
  210. فلانی چرخو تونیه مانه (چالاک و زبرو زرنگ)/ تونی : دوک نخ یا رشته ریسی
  211. چرخو اینه منه (بسیار تمیز)
  212. گولو دیله منه (بسیار تمیز)
  213. خو نامه نهه nehe خو همسیی سر/ همسایه سر
  214. انه آشه میان گلی / گالی دوکوده
  215. تالش از دار بیجر بمه (به نقل از موسی زاد: یکروز یک مرد تالش بالای درخت بسیار بلندی بود نمیتوانست پایین بیاید. نذر می کند و از خداوند می خواهد کمکش کند. اما وقتی پایش به زمین می رسد نذرش را انکار می کند و می گوید خودم جان کندم تا پایین بیایم نذرم کجا بود!) اصطلاحا: خرش از پل گذشته.
  216. واناله ادمه چوم طولی بوکونو (طلوع کردن چشم شاید) – آدم بسیار حاضر جواب که اجازه حرف زدن به مخاطب نمی دهد.
  217. خیال کونی پیشی مچو بوکوده (آدم ریزه میزه و غنگین)
  218. خره شاغ جور نیه گویه همیشو جووانم (پیرانه سر رفتار جوانی در پیش گرفتن)
  219. هر که اینگی کونه بینگی خوره (تکراریست با پوزش از آزیتا خانم پورهادی)
  220. کاشالا روزا بسبو خو پا تونده گیفتبو (هل شدن در انجام کاری که دیر شده)
  221. خورمو هیندانه کشل خوره
  222. ده کلاچو کشکرکی خبر درنو (همه میدانند)
  223. همه دننو فقط ارباب خودا بیامرز ننه (همه میدانند)
  224. ته سوکله دومه باور بوکونم یا قسمو ابوالفضلا
  225. خو چومه دوده davade خو دهنه بازه کونه
  226. وارث چه منه حارثه (موسی زاد می گوید حارث از یاران یزید اما فکر می کنم حارص هم صدق کند).
  227. اول برریه / برادریه ثابت بوکون بعد برس به ارث پدر
  228. ته ماله سخت بدار ته همسیه دوزد گیفته نمه
  229. مالو بد به ریشه صاحابش (تقریبا فارسی ست)
  230. ایذه گویه آلتینگ ایذه گویه شالتینگ (تمرکز کلامی نداشتن)
  231. اینفر گویه آلتینگ اینفر گویه شالتینگ (عدم تجمیع آراء – هرج و مرج آراء و بحث بی نتیجه)
  232. اوردیکه پوشته آو فوکون! (کنایه از آدمی که به نصایح دیگران بی توجه است)
  233. آب به آب نیشه دانو بدانو ( وقتی کسی خطایی مرتکب می شود و دیگران هیچ عکس العملی نشان ندهند.)
  234. کرک گویه نه خو سره ووینینه vavinina نه خو کینه اغوز دوکونینه (نه بدی کنید که مجبور به دلجویی شوید)- با پوزش بسیار در صورتی که قابل باز تاب نیست حذف بفرمایید).
  235. پسه pese کولا پساpesa شیرینو ،خیال کونه همیگه شیرینو (تاپیک مورد علاقه هر فردی برای خودش بیش از همه جالب است).
  236. انه پا تانا خوراسانه بویه ایه (مدام در حال گشت و گذار)
  237. درا گویه دیواره اشتوانه
  238. ادمه دس درازه نبه (شرم کردن از خوردن بر سفره دیگری)
  239. خو دیله سنگ بنایو (پا گذاشتن بر آرزو های قلبی )
  240. میله میل دانه جه بیدینی بوگو انشاءالله دوروغو (گاهی برای پیشگیری از فتنه باید انکار کرد و ندیده گرفت)
  241. اخر کلاچ کلاچه چومه هنجی کنه؟
  242. خانا خراس بیماره آشه منه (آدم شل و ول)
  243. اژدها دهن دورون شه بیرون ایه (آدم حراف و بد دهن)
  244. لنتی بوخورده گوزگا واجاورده vajavarde (آدم بسیار لاغر)
  245. خنا خراس! اما بوکودو سبله مانه/ sabale گربه ماهی( بسیار چاق)
  246. اه دینی؟ بوشوستو سر پسا کفت! (فردی خود را آماده کاری کرده و انجام نشده)
  247. ووووووی! کلو خو منه(بسیار بد اخلاق)
  248. ته کارا بوکون خواخووووور! همه سرانا بوخورده(از پس همه بر می آید)
  249. روزه بی نماز عروس بی جغاز
  250. انه سر همیشو ای پلی pali بشکسه
  251. فلانی غازو مرغانو بوکوده (دسته گل به آب داده)
  252. فلانی توربه فیس بوکوده (با پوزش بسیار- دسته گل خفنی به آب داده)
  253. ان زک zak مربایو! هرچی دینه انه وایو.
  254. مرا مترس مه دونبال دبا بترس
  255. ایته نوخورمه با ترسن ایته پا نیشوره
  256. هر کس هر کسه غمه ببو بازار خستیگی نیو (غمخوار هم باشیم دیگر دردی نخواهد بود)
  257. ای من بجه پلا انه شکمه کمو
  258. خانا خراس واناله کود کودی بوکونو (آدم شکمویی که پیش از رسیدن میوه یا محصول آن را می خورد-بم اند که در خانه مان همیشه این مشکل را با خودم -فریده داشتند!!! )
  259. آخر نفهمسیم ان تورو سوکلیو یا اکراس akraas
  260. تورن امارا ماصرو بوکودنو/ تورن کا امارا خورن!(دور و برمان یک عادم سالم پیدا نمی شود)
  261. عروس را شوئنه ننه گویه مردماره خانو پستو بلندا
  262. ورفه آتشه گیفته / برف را آتش گرفته(گویاعینی : گرانی بیداد می کند)
  263. آب بوخور دانو بوخور! قاسمه ننه مرده بسه! (آدم بی خیال که عین خیالش نیست)
  264. ووووی! انه هاشا ورور vrvr حلی نیو
  265. شا ببخشو شا قولی نبخشه
  266. فلانی شا جی اسب بیجر اوره avare (آدم بسیار نترس و توانا)
  267. نه شایه انه پس دکفتن نه پش pesh
  268. الا ته شوندرو انه پرچینه وانکفته/ وانواسه
  269. انه گوخه نشا پاسر زئن (با پوزش)
  270. خیال کونی ای کوندو گوخه راکو بیزیه (شباهت زیاد بین والدین و فرزند نازیبا)
  271. کارا اما کونیمو ناره اوشان
  272. فلانی گوزه جه گونبست چکونه (آدم بسیار مبالغه گر)
  273. تشت گو جی بام بکفت انه خونو همه جیگا دوخ نیه dukh naie
  274. امه شن خوره به تشت همه سرانه شن خوره به پشم (خطای ما خطاست خطای دیگران خیر)
  275. فلانی گولو باغه میان دکفته (موقعیت خوبی نصیبش شده)
  276. شیره ناره کونه کاشاله وازه (حرفش از عملش بیشتر است)
  277. اشنه خانو عودل / عبدل عمو خانه مانه (چیزی برای خوردن یافت نمی شود)
  278. خانا خراس! آدمه دیلا کنه kne (فردی که با کلام تلخش مخاطب را می آزارد)
  279. مه دیل دیله گاه میان دینیو (اضطراب داشتن)
  280. اشان گولو بولبوله ماننو(میانه خیلی خوب)
  281. بشکاوسه اما الا نشکاوسه (شکفته اما هنوز نشکسته است. این فعل هم به معنای شکفتن است و هم شک افت ن)اشکاوستن
  282. هتو فندری موشته آمادو دره (آماده دعوا)
  283. ببس تالشه گردا کون (نقل از موسی زاد: گویا خانم تالشی برای خود دامنی دوخته بود. آمد نامی زانی زیر دامن را میزان کند آنقدر برید و برید تا دیگر چیزی از آن باقی نماند. – آمد ابرو را درست کند زد چشم را کور کرد).
  284. هنی ان کارا تندو کترا بوکود(کار سرهم بندی و تند و تاکید)
  285. فلانی زوباله لنتیه مانه lanti / مار
  286. هوا گرمو! لنتی خو سوراخه جا بیرون نایه
  287. پاک کشل ترسو ممت ! kashal tarsu mamat
  288. اولی پیالیو بد مستی؟
  289. ایته لبچ زمینو ای لبچ آسمان labch /لب (ظاهر بسیار ناراحت و ناراضی)
  290. انا خره منسو manasu پالان بیزه (بیگاری کشیدن)
  291. فلانی بادمان گوش داره (گوش بل / بادبان گوش)
  292. ووووی ! خیال کونی قورباغا جی چول ورشته (آدم بی رنگ و رو- دبلکسو دیم dabalkasu dim)
  293. اسفند دانه منسو چکسه chakase
  294. انه دیل سیرو سرکه منسو جوش کوده (نقریبا فارسی)
  295. فلانی زن نه پش داره نه پوشت (خانم بسیار لاغر)
  296. گاز علی سبزو قبای بد دره (آدم بهانه گیری که از هیچ چیز راضی نیست)
  297. خو جولو پلاسا کره خورده (بسیار خشمگین)
  298. مه خاکو هفلاکو بیته سر! اسه بوشو ترا دوکوش!(به آدمی که خیلی خرابکاری کرده و اصلاح ناپذیر است برو خودت را غرق کن).
  299. خو چومه ایتا دال بوکوده ایته ذال (کنایه از آدم لوچ)
  300. کوره kor بگفتن: ته رن کرا بج کشنه kshna تو گو نی دی نیو بگفت: خو نی دینمو خودا گو دینه (جهت دوستانی که اخلاق رسانه ای را اگر خدای ناکرده رعایت نکنند)
  301. خانه چکودمو chakudamu موستره بوخوردو دارمو (کارهای بزرگ و شاق را که انجام داده ام چه باکازکارهای کوچک – از پسش بر می آیم).
  302. خودا شمره / شما را سیفیل بوکوده سرگردان 
  303. لیسکو پیسکو زک zak (کنایه از پچه لیفت و پررو- خدا رفتگانتان را بیامرزد مادربزرگم به منومحبوبه می گفت: انجی لیسکو پیسکو زاکانه شکله گو مو بیدی نشتیمه اما را ورا خورد. لیسکین لیسک!!!).
  304. انا تالشو نان ووکوفتته vukufte
  305. فلانی نعل در آتشو (در اضطرار بودن- وقت تنگ بودن)
  306. هر که ایتا آش چکونه ان با ایتا انگوشت بزنو (نخود هر آش)
  307. بیدی نیدی دیده شد تیمان خورا ر…ه شد(با پوزش)
  308. ایته انه پرو per/پدر ایته انه مار
  309. نه انه بوره – نه انه اوره (بی خیال دنیا)
  310. فلانی چیکاریو؟ آفته جانه خرکاریو (بی کار و بی مصرف)kharkare ماهی تابه.
  311. فلانی موستره ورویی نیو – خوره هتو دنه ای کوندو گووووخ !(با پوزش فراوان)-mustara varo eeگویا زمانی شغل بوده
  312. بی شناغو سک (سگ بی شناخت/ بی چشمو رو)
  313. فلانی داخلو کاشال کودی یو ؟؟؟؟ (بی مقدار تر از آن است که حق اظهار نظر داشته باشد).
  314. فلانیه جی در بیرینه کونی – درجکه جا دورین ایه (درجک: پنجره کوچک)
  315. اتا سوراغه جا نشا دوتا باقلا دوکودن (با یک خانواده باید یکبار وصلت کرد)
  316. مو گویمو خاجی یم تو گویی چند تا زک داریو؟
  317. فلانی خو کاره جه کولکالو بورده (کلافه کاری که انجام می دهد شده- سر خود را خیلی شلوغ کرده)
  318. کاشال خو خومه جه بیرین نیه (هوای بسیار سرد است)
  319. انه موردی شوره منسو بوشست بنه کنار (حقش را کف دستش گذاشت)
  320. اوهو انه سرقسم- گردن بشکده ۷ جیگا- قل چو بی جر باورده(در کار خیری که انتظار می رفت شرکت نکرده فقط نظاره گر بوده).نکرده فقط نظاره گر بوده).
  321. نه بوخورده نه دیره (از همه به او خیر رسیده اما مدام ادعا می کند که هیچ کس کاری برایم انجام نداده است- هیچی رنگا نی دامو)جام نداده است- هیچی رنگا نی دامو)
  322. پدر سگ! مو ته سرم تو که سری؟! (نقل از موسی زاد: گویا فرزندی با مادرش مشاجره می کرد. پدرخانواده به هواداری مادر پا در میانی می کند. مادر شروع به هواداری فرزند که مرد! چرا با بچه ام تندی می کنی؟ مرد عبارت بالا را متاسفانه به زبان می آورد).
  323. موردی شور انه فک و فیجه بو وورد (سر زنش بسیار شدید- فک و فیج/ پک و پوز)
  324. فلانی وکوفتو ریش بباسه (فلانی خجلت زده و شرمنده شده)
  325. انه مجاز دلی دلی delei delei نوبوره (بعضی رفتارها به مذاقش خوش نمی آید و زود واکنش نشانمی دهد)
  326. ایته مه سره زنه ایته خو پسو سره(فردی که بلد کار نیست و کار را بسیار کند انجام می دهد).
  327. فلانی گازه کینه بشناختنو (از سادگی فردی سوء استفاده کردن)
  328. انه گولیا خیال کونی بورو دومه مرا سوراغ بوکودنو (کنایه از صدای بسیار بلند)- (نقل از موسی زاد: گویا در قدیم ماما ها معتقد بودند که نوزاد اصولا گلویش بسته است و این رسالت بر عهده آنان است که راه گلو را باز کنند. در تکه پارچه ای / شوندرو- مقداری شکر می ریختند و می بستندو در دهان نوزاد می گذاشتند تا راه گلویش باز شود. وقتی فردی صدایش بسیار بلند باشد این عبارت را بکار می برند با بورو دومو / دسته بیل/ راه صدایش را باز کرده اند نه یک تکه شوندرو)٪ بماند که مردم ما از شدت کار و خشک شدن شیر مادر به شوندرو و شکر متوسل می شدند.یزاد: گویا در قدیم ماما ها معتقد بودند که نوزاد اصولا گلویش بسته است و این رسالت بر عهده آنان است که راه گلو را باز کنند. در تکه پارچه ای / شوندرو- مقداری شکر می ریختند و می بستندو در دهان نوزاد می گذاشتند تا راه گلویش باز شود. وقتی فردی صدایش بسیار بلند باشد این عبارت را بکار می برند با بورو دومو / دسته بیل/ راه صدایش را باز کرده اند نه یک تکه شوندرو).
  329. هر چی خو وختو ساهات داره دده قوربان. پستاو نما خوردن!
  330. ووزره! خدا انه شکمه خانه فیسو بو دگد. هنجی پر نفس؟! امه سرا با کولوش بیگیریم.(پشت سر آدم
  331. انه کیلا بورو خالیکه مره نشا ووکوشن (بد اخم و بد عنق است. اخمش با هیچ چیز باز نمی شود).
  332. پنشتا انگیشتا عسل واسین دگان انه دهن گویه زهرو هیلاهیلو
  333. فلانی خو گولی شوندره ویگیفته (کونه زاهار). (آدمی که با صدای بسیار بلند حرف می زند).
  334. فلانی خو مغه خوب فوکوفت (جای پایش را سفت کرد).
  335. فلانی پشمانیه سک بوکوده (از کرده خود بسیار پشیمان است).
  336. انه وسوخوسی ۷۰ سال پاک نی یی (آدمی شری است – از کنارش رد شوی شرش دامنت را می گیرد)- vasukhusi:مالیدی- vasu khusan:مالیدن
  337. فلانی سولو نتانی جووشتن (حالا حالا ها نمی توانی از چنگش/ شرش خلاص شوی).
  338. تو کم تی کی پارو نی یی یا! (تو هم برای خودت بلایی هستی ها).
  339. فلانی ده فریاتی ببسه (فلانی دیگر به ستوه آمده). faryati : فریادی- کسی که فریاد می کشد تا موضوعی را از سرش باز کند).
  340. هر چی تازو خوبو- رفاق کهنو خوبو (هیچ چیز بهتر از رفیق خوب و قدیمی نیست).
  341. فلانی خورمو موردی شورو- زندیو بمردنه ایجگایی شوره( بیش از آنکه کار بلد باشد خرابکاری می کند).
  342. انه چوم کور انه دندم نرم (هر چه سرش بیاید حقش است- نتیجه نارفتاری خودش است).
  343. فلانی خو دسه مرا خو دگاد چا (هر چه بر سرش آمده نتیجه اعمال خودش است).
  344. خیل کونی وشتره veshtra /بیشتر را امه بوخوردیمو کمتره ان (انگار حق فلانی را خورده ایم و حق او در این میان مغفول مانده- طلب کار است).
  345. گاهی بو کویو گاهی به گلان (ko/کوه- gelan/گیلان)- (مدام در سفر است.)
  346. فلانی سربه سرا رضایو (فکر می کنم اصطلاح باشد- ترجیح می دهد موافق باشد اگر چه در دل خلاف این است. از سر جبر و ناگزیری موافق به نظر می آید).
  347. فلانی خو اشکله فشکله کونه ( ناچیز است اما هر چه هست برای نیاز خودش کافی ست).
  348. فلانی موفت خوره جوفت فداره (آدم بیکار و بی مصرفی ست. خوردن و تفریح شده کارش).
  349. فلانی خو زاکا نم ننه نم گیره (به نظرم اصطلاح است: در توجه و مراقبت از چیزی نهایت دقت را به عمل آوردن.)
  350. هتو خو زاکا دانه گووووووو! خلی مچدو مینبرا کوب بنایا (خیلی به طفلش حساس است انگار که با نذر و نیاز خداوند فرزندی به او داده).
  351. آدم با چوم بدارو بیدینو تا خودا ادمه بی دی نو (در صورتی خداون به آدم نظر خواهد داشت و آدم را یاری می کند که مردم چشم دیدن یکدیگر را داشته باشند).
  352. فلانی اول داره آخر ناره (هر آینه ممکن است میانه اش با مخاطبش به هم بخورد).
  353. خانو بوسوخت – بوجور تر (bujur tar /بالا تر)- (گویا به این معنی ست: خرابکاری یکی پس از دیگری پیش آمد/ پیش آمده).
  354. مرگ خوبو هسایی رن ( احتمالا تکراری ست).
  355. ای نفر گاودوش بو – دو نفر پوشت خاران (یعنی برای یک کار کوچک چند نفر که شرکت می کنند که احیانا حضورشان ضروری نیست).(یادم ه ست یک گاو داشتیم مثل شب سیاه بود و خیلی هم بد خلق. دقیقا خاطرم هست که مادرم باید پشت این طفلک را می خاراند و برایش چیزی زمزمه می کرد تا مادر بزرگم او را می دوشید. می دوشید اما هر چند لحظه یکبار نفرینی حواله گاو طفل معصوم می کرد. عملیات دوشیدن تمام می شد اما لب مادرم هم دیگر از فرط فشار کبود شده بود… خدا بیامرز سواد اینها هم یک گاو داشتند که تا برایش ضبط صوت روشن نمی کردند و آهنگ پخش نمی شد محال بود اجازه دهد شیرش را بدوشند. این شوخی نیست حقیقتا این مورد در همسایگی مان بود!)
  356. هال مالو گوزه مرا قل ناهار نوخوره (هر غذایی را نمی پسندد) (gl nahar-/قبل از نهار- صبحانه) کنایه از آدم مشکل پسند در همه موارد.
  357. خیال کونی انا هاسا گشو بوکودانه (بسیار زیباست- مثل یک عروس).- geshu عروس- نیز عروسک -hasa /همین حالا- الساعه
  358. خیال کونی جهود خونه بیده (مثل کاشی خون دیده).
  359. خیال کونی عومر بر تخت نیشته (آدم بسیار عصبانی و بد اخم).
  360. فلانی خالی سکه شیره بوخورده (آدم بسیار عصبانی ).
  361. فلانی ایته دهن داره هیزار تا خندو (بسیار خوشبخت و فارغ بال به نظر می رسد- بماند که هر وقت دیده ام کسی آه برآورده و این را گفته آنکه خوشبخت به نظر می رسید به گریه نشسته!)
  362. فلانی خو دسه مرا دسازینه- خو پا مره پسازنه (با دست پیش می کشدو با پا پس)
  363. فلانی صد من گوزه ادعا داره (بسیار پر مدعا و مغرور است).
  364. انه دهن دورن بوشو – انه کشو فوری بوشو (نفرینش به خودش برگردد).
  365. وووووvuuuuuu الا خوفتنه وقت – نیشتنا بامه(وقتی فردی زمان مقتضی کاری را نمی شناسد و دیر هنگام تازه به یاد انجامش می افتد).
  366. اه ah – هن ایتا مرغانی یی پوچ (ah در اینجا یعنی : بیاه! بفرما! اینم پوچ)
  367. فلانی ۸ بوکونو ۹ نوکونه( خواه نا خواه کاری را که شروع کرده در نیمه راه ها خواهد کرد).
  368. ان چایی لاب فتر آب/ fata aab/آب ازگیل/ چای کمرنگ است.
  369. هب !!! ان زاک لاب وانگ بیزه کاشال /vang bize kashal: شغالی که در حاله جیغ جیغو زوزه کشیدن است/ استعاره از کودکی که مدام در حال و داد و هوارو نق زدن است.
  370. مه کیش مالی کینه جا جو ووشت/ از دستم در رفت و فرار کرد. kish mali kin :زیر بغل
  371. انه موردیشور بیشوست! بمرده سیبزی پاک کونی رن/ sibzi pak koni:چاپلوسی/ فلانی جان می هد برای چاپلوسی مردم.
  372. انه منسو زینا زادو مادر دار با بزایو/مثل این آدم بد مادر دهر نزاییده. daar دهر
  373. خیال کونی ان زاکانا گاو و گاچه میان بداشتانا/ کنایه از بچه های خیلی نا آرام و بی قرار – یا بی ادب
  374. از بد انگی انا گیلم بوخود نیگیره- کنایه از آدم بسیار بد اخلاق و ناسازگار.bu khud giftan: در خود گرفتن. در خود مستحیل کردن. (فکر می کنم امروز موسی زاد زیاد سر دماغ نیست چون حالا که دارم روی ارسالی هایش فکر می کنم می بینم انگار هوا پس است- تمام قبل از ظهر را روی داستان کوتاهم کار می کردم و از اوغافل شدم).
  375. فلانی بوچ مو سو باد بی گیفته/ فلانی تا مرا می بیند خودش را کج و کوله می کند/ پشتش را به من می کند/ buch mu su bad: موسی زاد فکر می کند به معنی روماتیسم است اما من فکر می کنم به معنی قولنج شدید است.
  376. هتو فاندری انه شورم وااره/ هر وقت که فلانی را می بینی یک گرفتاری دارد/ shoram vaare: مه می بارد- توضیح: گاهی واقعا مه آبکنار آنقدر غلیظ است و سنگین که انگار می بارد- این را به چشم دیده ام. حقیقتا دیدنی ست.)
  377. ان گوشه مرا اشتاوه اون گوشه مرا بی ری نا کونه/ یک گوش در و یک گوش دروازه گوش در اینجا و در گویش آبکناری gosh تلفظ می شود نه gush
  378. خالی هنی هوا جانا درد بی گیفته/ انگار هوا باز هم خیال باریدن دارد (عرض نکردم؟ امروز این موسی زاد یک چیزیش می شود- داستان کوتاه منه بد بخت سرنوشتش معلوم نیست این خانم اوقاتش تلخ است. “الا بی دی ای دانو ساقو گو تا هاسا بی زیی یا! هتو ای دانو!)
  379. جی کلو کینی مغزو علی (این را خودم گفتم- موسی زاد تا چند ثانیه پشت تلفن در حال شوک بود- به عمرش نشنیده بود!و برای اولین بار پرسید: فرییییی ! ان چی بووووو؟) یعنی از سر گرفتن یک ماجرا که انتظار می رفت فراموش شده یا به خیری تمام شده باشد. ji kalu kini maghzu ali
  380. فلانی خو سرا بنایو اونه کینه جا/ یعنی فلانی خیال و سعی می کند تا با فردی گنده تر از خودش هماوردی کند.
  381. فلانی خوشکو داره فوکویه/ کنایه از کار بی حاصل کردن/ آب در هاون کوبیدن/khusku daar :درخت خشکیده.
  382. ووووووو! فلانی آدما کالا کال خوره/ آدم را درسته می خورد/ خیلی بی باک و دعوایی ست.
  383. فلانی چیکاریو؟ چو زنه باقلا دو کونه/ آدمه بی کار و بدون مهارت ویژه
  384. فلانی سغ زنه مغ زنه/ سیخ می زند- میخ می زند/ آدمی که هر دو سر یک ماجرا را بگرداند.
  385. آدم سغ زن مغ زن/ آدم دو به هم زن
  386. تا اشانا بی دی خو چوماقه جیگا بده/ تا افرادی را که پشت سرشان غیبت می کرد دید فورا حرفش را برید و سکوت کرد.
  387. فلانی لبو پیسی مرا ادمه سرا واوینه/ فلانی با پنبه سر می برد. lebu pisi: بوته خیار نارس
  388. اما اسیم سیاخالو سری- اسا چی با کودن؟ خاگ بر سری. حالا این خرابکاری را چطور باید رفع و رجوع کرد؟
  389. گدا سختی ای بر خانی یو / کاری که فردی از آن خجالت می کشد اولش سخت است اما وقتی عادت کرد دیگر برایش سخت نیست.
  390. الان ده انه گوز روغن داره/ الان دیگر عزیز شده (تلوحا تا دیروز آدم خوبی نبود) کنایه از آدم تازه به دوران رسیده را دارد
  391. ووووووی! خانا خراس! ایته پیشه پلا نده/ کنایه از آدم خیلی خسیس.
  392. خیال کونی اما سکو زنیما گو/ آنقدر که فکر می کنند پولدار نیستیم.
  393. نوخورم بوخورمه شنو/ اموال آدم خسیس برای وارثانش خواهد ماند.
  394. کولا بنیم گول بیچینیم/ خر بیارو باقلی بار کن.
  395. فلانی همه ذرا مردا بدایو/ هیچ باقی نمانده- همه اش را بخشیده است.
  396. چطو علا کیچه بیگیرو هنجی انه فوترکس (با خشم و ناگهان به کسی حمله کردن).
  397. مه تیمانه فوروختن ببو با انا فاگیرم (به هر سختی و مرارتی شده باید تهیه اش کنم – اغراق- شده با فروختن شلوارم).
  398. خیال کونی انا آل بیزه (انگار تنه اش به تن اجنه خورده- یا انگار اجنه لمسش کرده اند /به او آسیب رسانده اند- کنایه از آدم پرخاشگر)
  399. اشان اوردیک نی ان تا چکرو بوشن آبه دیرین (جایی نمی خوابند که زیرشان خیس شود- چکرو chak ru ساق پا تا زیر زانو).
  400. فلانی ادما خو ورتا ناوره (فلانی به آدم را به هیچ هم حساب نمی کند). این بخش را در بخش حصیربافی باید می آوردیم: ورتا/verta یا veruta : در اولین و آخرین سوراخ پلار به جای یک رشته دو رشته عبور می دادند. یکی از این دو نخ که در مجاورت حصیر قرارداشت “میل ” می گفتند و کناری را “ورتا” . میل نباید پاره می شد اگر نه حصیر از هم می پاشید. اما ورتا پس از خطک از کل کار جدا می افتاد و پس از اتمام کار محکم می کشیدند- گره می زدند و به عنوان یک رشته اضافی و بی اهمیت می بریدندش. چرا دو رشته عبور می دادند چون باید ابتدا و انتهای کار را به فاود favad می بستند. ورتا اصطلاحا یعنی بی اهمیت.
  401. انقدر کار بوکونو انه سر و کین جوفته بو.
  402. هه کس انه جولوف دااار نیو! (کسی را یارای کنترل و مهار او نیست).
  403. انه جولوفا سخت با داشتن (این فرد را باید بطور جدی کنترل کرد).
  404. فلانی دستکه تاتار دنوده (کنایه از فرد جنجالی و غیر قابل کنترل).dastak در این ضرب المثل نمی دانم چیست موسی زاد هم نمی داند و این ضرب را نشنیده. مادرم می گوید شاید همان دست است… یادم هست ما یک نناوی tanavi داشتیم یعنی یک ایوان کوچک کناری. خانه هایی که کوتام نداشتند تناوی داشتند. دور این ایوان جانبی نرده های چوبی کنده کاری شده بود. کاملا صیقلی و منقوش. به این نرده های چوبی دستک می گفتیم. شاید این عبارت یعنی کسی جرات نداشت به او نزدیک شود یا حتی یک تاتار نمی توانست اسبش را به دستک ایوانش ببندد. بیش از این چیزی به ذهنم نمی رسد.)
  405. خودا انا بوکوده تماشاچی (فردی که ابتدا از آزار کسی رنجیده و حال از قضای روزگار شاهد آسیب همان کسی ست که با او بد کرده- نوعی تلافی جویی در این عبارت نهفته است.)
  406. پیران صفت ندایه (واقعه ای بی سابقه). مثال: هه ترو باران بوارس پیران صفت ندایه/ هه ترو خوشکسالی باموبو پیران صفت ندابو/ حتی پیران و سالخوردگان نیز در عمرشان ندیده بودند.
  407. مهمان مهمانه بد داره صاب خانو هن دوتایا
  408. مهمان ای روز مهمان دو روز – مهمان تا عیدو نوو روز- کنایه از مهمانی ست که خیال رفتن ندارد. نووروز در اینجا nov roz تلفظ می شود. و روز باید roz خوانده شود نه ruz .
  409. فلانی ماسوله گ…ه خوره (بیش از اعتبارش انتظار دارد/ غلط اضافی).
  410. بی ایمانو شهادت ادما کوشنو (خبری را به ناگاه دادن که از اهمیت ویژه ای هم برخوردار نیست. در سرزنش به فردی که خبر را آورده می گویند- حتی شنونده فرصت شهادتین هم پیدا نمی کند و می میرد از ترس).
  411. دریایو بحرو خزااااار. استعاره از جایی ست که دچار آب گرفتگی شده.
  412. وووو! هالا کرا صوخرا کوفرا دی چینو! بترک ! (صغرا کبرا چیدن).
  413. را روخان خوشکا بس امه پلی بیا (راه ها و رودخانه ها که خشک شد به نزد ما بیا)- پلی pali/ پهلو
  414. فلانی شینه میان خاله اینقلابی ناهایو (خاطرم هست حتی قبل از انقلاب هم مادربزرگم از واژه “انقلابی” در وصف اینکه میان دو یا چند نفر دلخوری و درگیری شدیدی وجود دارد استفاده می کرد).
  415. انه فندو – انه چوموشه بندو (یعنی این حیله اوست- شاید یک وقت فردی با بند گیوه اش تردستی کرده یا کلکی زده بود که این عبارت ماندگار شده- نمی توانم ریشه اش را پیدا کنم.)همان گونه که بند کفش باعث می شود که پا در کفش محکم نگه داشته شود دروغی که فرد برای رهاییش از مخمصه ای که در آن گیر افتاده می گوید چنان به حقیقت نزدیک است که کسی به آن شک نمی کند.
  416. آب بی لاخرو تول به روشینه به (باید می بود: آب تولا به بی لاخرو روشینا به)/ هیچ چیز در این دنیا پایدار نیست. یا ماه هیچوقت تا ابد پشت ابر نمی ماند. tul گل آلود/ تیره و تار
  417. مه خانو ته خانو میرزا ملک خانو (کسی که مدام در حال گشتن و این طرف و آن طرف رفتن است.)
  418. اما کس کسانه شنیم- هالا ای پوشت نچرخسیمو( ما فامیل نزدیکیم. اقوام دور هم نیستیم).na char kha si mu نچرخیده ایم.
  419. قوربان بوشم خودا را ای بامو دو هوا را (یک بام و دو هوا داشتن).
  420. نوکودو کار ادمه جانه بلایو (کاری را که در آن تمرین و ممارست نداشته باشی انجامش آسان نیست/ سخت است.)
  421. ایتا کرک هزار جوری کیجی داره (از همه نمی توان انتظار داشت که مثل هم باشند- آدمها با هم متفاوتند).
  422. پس اگی چارو کون ببو خو پسو سرا چارو کونه (کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی).
  423. نه جنگل بوخوس نه خوابو پریشان بی دین (احتیاط کن تا بعدا دچار اضطراب و پشیمانی نشوی).
  424. بیزه انه قابو قوجاقا بشکده (زده کت و کول طرف را خرد کرده).
  425. بیزه انه کوم جووزنه (زده لنگش را پیاده کرده).
  426. بیزه انه دماغه آآآش و لج جینه کوده (زده دماغش را له و لورده کرده)
  427. انه سره مو کبان بیزه (موی سرش را کمان زده/ حلاجی کرده/ تمام موهایش را کنده)
  428. انه کبچو لپچه واچر واچر بوکوده (لبهایش را با چنگ خراش داده- خراشهای ناجور).
  429. بیزه انه فک و فیجه همواره کوده (دک و پوزش را پیاده کرده).
  430. هر کی گویه کله آقا فرتی گویه بله اقا.(فرتی=فوری)(کنایه از انسان ساده دلی که به درخواست همه اعم از معقول و غیرمعقول پاسخ مثبت می دهد.)
  431. ای ذرو مو سر شه ای ذرو کو سر شه.(کنایه از آدم دمدمی مزاج)
  432. اول دره آخر ناره.(انسان دمدمی مزاجی که همیشه شروع کارش با خوشی و پایان کارش با دلخوری پایان می پذیرد.)
  433. دو تا کاس ماسو ایجگا بمانو صتا خوره.(کاس ماسو=ظرف و ظروف / صتا=صدا )(اگر دو یا چند نفر در کنار هم زندگی کنند خواه ناخواه اختلاف نظر و یا مشکلات دیگری بینشان به وجود می آید.)
  434. فلانی مره افلاطین نوگویه.(کنایه از آدم بد اخلاق و جدی که کنار آمدن با او کار هر کسی نیست)(افلاطین= افلاطون / حتما افلاطون دارای چنین خصوصیاتی بوده)
  435. ای روز ایمام حوسنه سرو ای روز ییزید سر.(کنایه از آدم دمدمی مزاجی که یک روز طرف حق را میگیرد و روز دیگر طرف باطل را).
  436. کلاچ الا اشنه توک نیزه.(هنوز کسی واقعیت موضوع را به اطلاعشان نرسانده)(کلاچ=کلاغ / الا=هنوز )
  437. پونبو مره با اشنه آب دئن.(محبت را به انسانهای کم ظرفیت باید ذره ذره ابراز کرد)(پونبو=پنبه)
  438. الله وردی خبر گوز (goes)آوردی.(به آدمی که خبر ناخوشایندی بیاورد)
  439. اوشانه شن مامایو امه شن خاخا.(هرکاری که دیگران انجام میدهند خوب است ولی انجام دادن همان کارها از جانب ما از نظر دیگران بد است)(ماما و خاخا = خوشمزه و بد مزه به زبان کودکانه)
  440. باهاره روزو! باقلا دوکونی جور ایه (روزهای بهار بلند است).
  441. هر که خو سکه جینگا بهتر شناسه (هر فردی با اطرافیانش بهتر از بیگانگان رفتار می کند).
  442. آدم سوغال فانده ده سوغال دانه نشکنه( اگر کمک نمی کنید خرابی لااقل بار نیاورید).
  443. ای نفر دوزدو ای نفر دوزدو خشار(هر دو باهم هم دستند).
  444. انه ده جی رشی یو رافتند بوورده(کاملا او را جذب خودش کرده)
  445. دختره دانو همه جیگا بشادو ناهایو (برای دختر خاسگار فراوان است)
  446. ایته دارا هزار نفر تفر زنه (تا یک سیب به زمین بیافتد هزار بار چرخ می خورد).
  447. خوب انا گاچا داره کودم (خوب شیرفهمش کردم – کاملا حالی اش کردم).
  448. هر که خوره بوخورو هر که نوخوره بوشو آفتاب چیری بوخوسو – هن عینو مالو (آفتاب چیری فکر می کنم به آفتاب بعد از ظهر زمستان می گویند و عینو مال یعنی همینی که هست).
  449. زاکا شیش لافندی نشای داشتن (کودک شیطان را حتی با طناب پیچ کردن نمی شود بر جا نگاه داشت).
  450. آدمه دسو دیل فانگیره (دستم به کار نمی رود- شوقی برای کار ندارم).
  451. فلانی پولا ارابو فانکشه/ پولش از پارو بالا می رود.
  452. دیله نتانی بدس آوردن ته انه اشکدا نما
  453. وووزره! انه شکما دارو پایی فانرسه/ آدم خیلی شکمو/ امیدوارم تکراری نباشد
  454. خودا شیمه ماکو یا بیزه هن گوانه رن han gavane ran/ خدا شما را برای همین کارها آفریده/ خدا قالبتان را برای همین کار زده
  455. هر ای لنگو ای خروار/ کنایه از دوخرجه بودن / وقتی قیمت چیزی بی جهت دو یا چند برابر می شود.
  456. آتشو کولوشه سر نیشتامو/ وقتم کم است و شتاب دارم یا مضطربم(فکر می کنم تکراری باشد)
  457. خورمو زنا با گافاره کین دئن de an / زن زیبا وقتی زیبایی اش آشکار می شود که فرزندی بدنیا آورده باشد. اگر بعد از بچه دار شدن باز هم زیبا بود زیبایی اش واقعی ست!
  458. پسر باورا زره گو/ دختر باورا هیچی گو (مادری که پسر بدنیا می آورد ارزشش از آنکه دختر بدنیا آورده بیشتر است.
  459. خواخورا مرد واسه -خو برارا واورسایه اکو با زن بیگیری
  460. خودا ادمه ان دسا اون دسه موختاج نوکونو
  461. انقد فاندرو انه چوم بدر ووزو/ کنایه از آدم حسود و تنگ چشم
  462. انقد ان را فاندرو انه چوم کرو بوکونو/ آدم چشم انتظار (فکر می کنم بعضی از این ضرب المثلها نمونه بارزی از خشونت باشد کاش همه را نمی نوشتیم!)
  463. فلانی هانم هانمو جی کوشی وادایو ! (فلانی خیلی سالخورده است. همین روزهاست که از دنیا برود).
  464. فلان چیز اشرفی زمانه شنو (این شئ خیلی قدمت دارد.- اشرفی زمانه شن کنایه از قدمت زیاد داشتن است).
  465. نیشتی یو گوزه ملکه عزا چه بی گیفتیو؟ (برای چه قنبرک زده ای؟ این همه غم و اخم و تخم برای چیست؟ )
  466. قارا قوزبکا منسو چه فیسین فی گیفتی یو؟ ورز ورز ! کنایه به کسی که لخت و سر به زیر و غوز کرده نشسته. (قارا قوزبک پرنده ی بزرگ جسه ای ست که وقت پنهان شدن پرهایش را پهن و بلند بر سر می کشد انگار بقول مادرم یک کونو گمج یکجا افتاده. این پرنده از پرندگان منطقه خودمان آبکنار نیز هست. پنهان شدن و رفتار دفاعی اش حقیقتا دیدنی ست.)
  467. ایتا راکو ته آو ووکودامو/ ایتا پایی ته آو ووکودامو/ یک کتک حسابی از من می خوری/ فکر می کنم در قدیم برای اینکه ترکه بهتر و درد آور تر باشد ابتدا در آب خیسانده می شد و بعد بکار گرفته میشد/ نمونه دیگری از خشونت.
  468. مه کایا اورشه! ان چی گویه؟ / وقتی مشغولیتی جدی دارید فردی شما را به کاری غیر لازم یا غیر جدی فراخواند.
  469. نان از نانوا فگیرنو نه از طبق دار.(کار را به کاردان باید سپرد )
  470. آدم کم بخت مسجد آهنی بسازو یا طاق فرو آیو یا قبلو (قبله )کج آیو.(کنایه از آدم بد بیار)
  471. سگ بیو دریا دیلسو دریا نیجستا نیبه.(دیلسو =لیس بزند) (اگر پشت سر انسان نیکی بدگویی کنند از ارزش فرد کاسته نمیشود یا به قول معروف : سنگ بد گوهر اگر کاسه زرین بشکست قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود )
  472. یا با همسفر بسن یا با همسفره. (برای شناخت افراد این دو گزینه الزامیست )
  473. نقی کولا تقی سر تقی کولا نقی سر . (به سختی امرار معاش کردن )
  474. خودا اشانه دیرینه خو دسو موواریکه مرا خرابو بوکوده/ باطن رابطه شان به خوبی ظاهرشان نیست. باطن رابطه شان هیچ خوش نیست.
  475. فلانی خو یاده بالا بوکوده/ به خودش اجازه انجام کاری را داده.
  476. دوشمنا طوری سلام بوگو کولا جی ته سر بکفو/ به بهترین و محترمانه ترین شکل ممکن با دشمنت برخورد کن.
  477. نه ته خوشا داهانا خاییم نه ته دهنه لابرا/ نه مهربانی مفرطتت را نیازی ست نه برخورد ناخوشت را.(خوشا دهن: بوسیدن – لابر laabar / آب دهان)
  478. فلانی شکل بربگشته shakal bar bagashte/ فلانی از شکلو قیافه افتاده
  479. لهنتو خودایو بی ایتا تورشو می میج lahnatu /آدمی که از او چیزی یا هدیه ای یا کار خیری به کسی نمی رسد.
  480. فلانی ورجا چاب نشایو فوکودن/ فلانی آدم راز داری نیست.
  481. فلانی گب خبر بورو. ته چاب بی جر ناما خبر بوره/ فلانی آدم سخن چینی ست حرفت به پایان نرسیده سخن چینی می کند.
  482. فلانی و فلانی سر یکی بوکودانو/ با هم تبانی کرده اند.
  483. هاشا ماذلا مو نوگوفتامو/ هرگز! من این حرف را نزده ام.
  484. آدما خایی بشناسی انه چوما فندر/ نیت آدمها از چشمشان و نگاهشان پیداست.
  485. به صاحابا خالی شطان مغ بیزه/ انگار شیطان میخکوبش کرده بر جا! از جا تکان نمی خورد.
  486. فلانی سر ایساب بگردان خو گوه جا وانگرده.
  487. یارو کش نگیره = برای ادمهای چاق بکار برده میشود ….
  488. انه تنو پنج تا مسترا ابزار بهه = برای ادمهای قوی هیکل بکار برده میشه که تن بکار نمیدهند و بی غیرت هستند …..
  489. شمه دره خالو هم اوردنه = برای کسانی بکار برده میشوند که جایی دعوت هستند و با خود ادمهای زیادی میبرند ….
  490. دده جان ایته خیار = برای کسانی بکار برده میشود که موقع شنیدن یک چیز که موقع اش نیست انرا طلب میکنند در زمان قدیم مثل الان حمل و نقل حوبی وجود نداشت و خیار در تمام فصول گیر نمی امد برای همین در فصل زمستان خوردنش محال بود برای مردم شمال ….
  491. جیر جیر موسه …. دره کالاگنه مرغانه کونه = برای ادمهای ضعیف بکار برده میشود که میخواهند کار بزرگی انجام بدند ….
  492. خدا داره توک زنه بوکوده سیتی همال = یعنی اینکه یکی کار زیاد میکنه و اون یکی پول زیاد میبره دارو توک زن و سیتی هردو پرنده هستند …
  493. ایروز خوریم مرغ و سینو ایروز ایسیم دست به سینو = اوضاع همیشه خوب نیست و تغییر میکند ….
  494. وقت کارو حسن یارو / وقت مزدو حسن دوزدو = وقتی باهات کار دارند لاف دوستی میزنند ولی موقع مزد میشه حقتتو میخورند …..
  495. هرکی اینگی کونه / بینگی دینه = یعنی اینکه خدا جای حق نشسته و هرکی بدی بکنه بد میبینه
  496. ته لیب بدارو مه لیبه خبره هرگز فونکونه مشت اقادر = لب همان بوته هندوانه است= منظور این مثال فکرکنم به اینست که از احوال من خبر ن
  497. ان لنگو اونلنگیو = منظور اینست طرف حال درست و حسابی نداره و بهم ریخته
  498. طرف غوربقه بوخورده لانیتیه واجاوارده = این مثال فکر کنم برای ادمهای بد ترکیب و زشت بکار برده میشود که ادعا دارند
  499. کولشکنه سره بزن بیدین خو خومانه میان چی داره؟ (اگر بخواهی ذات کسی را بشناسی حساسیت هایش را هدف قرار بده)
  500. فلانی ادما هزار واره پوشتو پالیکه دهه تا ایتا کار ادما فادو (به هزار و یک طرفتند متوسل می شود تا ببیند مخاطبش قابل اعتماد هست یا نه).
  501. مه دورین مرا بوخورده مه بیرین خلایقه.(کنایه از کسی که احساس بدبختی میکند ولی از نظر دیگران خوشبخت و کامرواست)

  502. مرا غم زار بو اون نرخو دبو بار.(از عاقبت کار ترسیدن)

  503. نه پس تنه بدینو نه بی پس زیندگانی بوکونو.(نه میتواند دوست نااهلش را تحمل کند نه طاقت دوریش را دارد)

  504. آش بپخته قاشوق انه سر بنایو.(بدون اطلاع و مشورت با دیگران کاری را انجام دادن)

  505. اشنه سیتارو باهم نوگویه.(با همدیگر ناسازگارند)

  506. فلانی سرد پلا گمج منه.(خیلی بی احساس است)

  507. فلانی خو دس رگ بیزه.(به تمسخر به آدم خسیسی که کمی گشاده دستی نماید میگویند)

  508. قبر سر حلوا خوار.(معادل فارسیش : زنگوله پای تابوت)

  509. فلانی کیشپالی کینه پونبو بنایو.(معادل فارسیش:هندوانه زیر بغلش گذاشتن یا چوب کاری کردن )

  510. آدم سگ بگیرو آدم نیگیرو.(از چشم شور و نفوس بد آدمیان ترسیدن)

  511. فلانی چوم بغداد پایه.(از نگاه تیزبینش چیزی یا نکته ای پنهان نمی ماند یا از دور مراقب اوضاع است)

  512. اشنه بزن بزنه فیل طاقت ناوره.(اگر بینشان دعوایی رخ دهد کسی (هیچ قدرتی)جلودارشان نیست)

  513. هیزارتا دول (dul) بنایو ایته دستو ننایو.(دول=کوزه / هزار بار وعده داده به یکی هم عمل نکرده)
  514. ته آخر زاک چینییه مه آخر مامایی.(بار آخریست که به تو کمک میکنم) عکس این ضرب المثل هم کاربرد دارد :ته آخر ماماییو مه آخر زاک چینی.(بار آخریست که از تو کمک می گیرم)(اظهار پشیمانی از کمک کردن یا کمک خواستن)
  515. فلانه پیلی دریا تاودی بوجور ایه.(کنایه از آدم توانایی که یک تنه از پس مشکلاتش برمی آید)
  516. اشنه دس تنه فیرینی عوض ترو حلوا خورنو.( کنایه از زنان بی هنر)
  517. همیشو شعبان ایدفه رمضان.(همیشه دنیا باید بر وفق مراد دیگران باشد یک بار هم بر وفق مراد ما)
  518. خره سوواره بسن ایته عیبو جه خر پیاده بسن هیزارتا.(بدی کردن تنها یک عیب به حساب می آید جواب بدی را با بدی دادن هزارتا)
  519.  مه جان ببس ای درم.(ای درم =یک درهم / احساس سبکی کردن)
  520. آدمی به آدمی رایو.(رایو=راه دارد/ یعنی:همه انسانها به هم نیازمندند)
  521. پرداره پر ویه.(کنایه از انسان حریصی که به اندوخته هایش بسنده نکند و باز بیشتر طلب کند در واقع فردی زیاده خواه باشد)(پرداره= کسی که دارای بال و پر باشد / پر ویه= پر میخواهد
  522. فلانی کور کرکه مانه.(کسی که به تنهایی قادر به انجام دادن کاری نباشد / نابلد در همه امور )
  523. فلانی چوم گیله جه سر(ser) نیو.(کنایه از آدمی که چشمش همیشه به دنبال داشته های دیگران است / به انسان تنگ نظر  هم اطلاق میشود)(سر=سیر)
  524. فلانی خو سر ه دساسینه را شه.(کنایه از آدمی که همیشه جانب احتیاط را نگه می دارد و در اموری که به او مربوط نیست دخالت نمی کند )(خو سره=سرش را / دساسینه=دست می مالد )
  525. اسد آخربوتو چی رسد.(به انسان مداخله جو گفته میشود که در اموری دخالت می کند که اصلا ربطی به او ندارد در واقع کاسه داغتر از آش می شود )(آخر بو تو= در آخر به تو )
  526. زاک چه منه بازه هر چی فوکونیم فرتی ویچینه.(کودک همچون بازی(پرنده شکاری) است بسیار باهوش که دیدها وشنیده هایمان را فورا ثبت و ضبط میکند )
  527. خر سوواره بسن ایته عیبو جی خر پیاده بسن هیزار ته. معنی جامع تر آن اینست (مرتکب اشتباه شدن یک عیب محسوب می گردد برای جبران اشتباه اشتباه دیگری مرتکب شدن هزار عیب .)
  528. آدم زندو ویکیل و ویصی ناخایه.(یعنی هر انسانی باید خودش از حقش دفاع کند نیازی به این نیست که دیگران برایش تعیین تکلیف کنند و تصمیم بگیرند)(ویکیل=وکیل / ویصی=وصی و جانشین )
  529. میمونه آتشه کیفتبو خو زاک خو کین جنابو .(وقتی کسی از شدت اندوه و درد سخنی بر زبان می آورد که موجب آزار  نزدیکانش می شود )
  530. سر به فیدای شکم    کفشو کولا جهندم  . (کنایه از انسانی دارد که به غذا و شکمش بیشتر از مایحتاج دیگر اهمیت میدهد) ( فیدا = فدا /  کولا = کلاه  / جهندم = جهنم )
  531. فلانی سر کولا نیگیره .( کنایه از فردی که هیچوقت یک شغل دائمی ندارد و هرگز نمی تواند به زندگیش سر و سامانی بدهد )
  532. اله فلانی غض هسایی نوخوفته.( یعنی هنوز عصبانیت فرد فروکش نکرده)(اله = هنوز / غض= غیض / هسایی=هنوز هم / نوخوفته= نخوابیده )
  533. حلاحلا اشنه خون نوخوسه.( به این زودی ها اختلافاتشان پایان نمی پذیرد ) ( حلاحلا=حالاحالاها )
  534. کسان دهنه جه آب فدنو آب فگیرنو.(وقتی بین دو یا چند نفر رابطه خوبی برقرار می شود)
  535. کوجی زاک خو روده مره بازی کونه.(بچه خردسال هر قدر هم که بیمار و بد حال باشد باز دست از شیطنت برنمی دارد)
  536. حلخو بوبو ته گوش   ته پندو اندرز.(یعنی از تجربه های تلخ باید پند گرفت و چون حلقه ای آویزه گوش نمود ) (حلخو=حلقه / بوبو=باشد )
  537. لال گب لاله حلی بهه.( حرفهای کنایه آمیز را فهمیدن)(این ضرب المثل را از خانم قربان نژاد کش رفته ام  البته بارها ان را شنیده بودم )
  538. کی بوخورو کی فاندرو؟ کنایه از چیزی که خیلی کم و ناکافی برای جمع است.
  539. ان شنبو بو اون یوهودی موواریک! / لنگه همند و همچین تحفه ای هم نیستند…
  540. فلانی عروس الا ناما کترا فاگیییییفت ! / عروس فلانی بتازگی وارد خانواده شوهر شده با این وجود عنان و اختیار امور را در دست گرفته.
  541. لاله خوشه دی بخترو(بهتره) . (کنایه از آدم بی احساس را دارد که هیچوقت با زبانش ابراز احساسات نمیکند )
  542. چکرو بوخوفت .(وقتی کسی از چیزی یا کسی خوشش بیاید و پاهایش یارای راه رفتن نداشته باشد)
  543. کله سرخوره ید (یاد) بیگفته. (کسی که قبل از آماده شدن غذا به غذا ناخنک بزند یعنی کسی که طمعکار باشد و قبل از دیگران بخواهد از کاری سود ببرد .)
  544. هادرچی به قاطرچی.(چیزی را برای فرد در نظر بگیرند که در برابر خواسته اش اندک باشد )
  545. حلخه(حلقه) جی سر تاودی جی پا حاضیره(حاضر) به.(باپوزش من به این صورت شنیده ام. معنی ضرب المثلتان کاملا درست است)
  546.  تربوبر غرصو خوار .( تربوبر=تربه بر / غرصو=غصه)(کنایه از انسان ساده دل و پاک نیت که برای همه دل میسوزاند و به خاطر مشکلات همه اندوهگین میشود. / گویا چنین فردی قبلا در تربه بر می زیسته است .)
  547. وخته خوردن آشینایی نیو .(وخت=وقت / آشینایی=آشنایی / نیو=نیست )( به شوخی به کسی میگویند که هنگام غذا خوردن غذایش را به کسی تعارف نکند)
  548. فقرانه با ترسن .(فقران= فقیران / کنایه از انسانهای سر به زیر و آرام)(معادل فارسیش میشود : نترس از آنکه های و هو دارد بترس از آنکه سر به تو دارد )
  549. ان کار مه پا رن پیللیو.( این کار برای پایم بزرگ است یعنی من این کار را انجام نمیدهم چون از پایه با انجام دادنش مخالفم )
  550. پیغمبره نمک ایته انگوشتو. (ایته انگوشتو =یک انگشت)(یعنی باید همیشه خوبیهای دیگران را به یاد داشت و به پاس خوبیها بدیها را از یاد برد)
  551. فلانی دس پاک چو بوکوده .(دست فلانی مانند یک چوب خشک شده / کنایه از آدم ناشی در امور )
  552. فلانی کینمان الن (الان) دو تا بباسه. (کنایه از مردی که وضع مالیش خوب شده و هوس گرفتن زن دوم به سرش زده . /کینمان=شلوار )
  553. خودا پنج تا انگوشته ایته میزان چانکوده . (خودا=خدا  /  انگوشته =انگشت را  / ایته میزان = به یک اندازه / چانکوده= درست نکرده)(نا برابر آفریده شدن انگشتها کنایه از آفرینش انسانها با خصایل گوناگون است.)
  554. مرگ خوبو همسیی رن. (همسیی=همسایه)(برای دیگران بدترینها را خواستار شدن )
  555. فلانی آتشه ان دورین داره.(آتشه=آتش را / ان دورین =دردرونش)(یعنی برخی از انسانها برخلاف ظاهرشان ذاتا فتنه گرند )
  556. فلانی دمردو سینه آب کونه.(دمردو =غرق شده / سینه آب =شنا ) (کنایه از کسی که چنان در مشکلاتش غرق شده که یارای رهایی از آنها را ندارد .در واقع چون مرده ای است روی آب شناور مانده.)
  557.  درد خروار خروار ایه میثقال میثقال شه. (میثقال=مثقال)(هر بیماری سختی ذره ذره از تن زدوده میشود.)
  558. فلانی خو پالانه دگده شینده کلو. (پالانه=پالانش را / دگده = انداخته / شنیده کلو =منطقه ای پر از گیاه شیند/اسم علمی گیاه را نمیدانم به گویش خودمان نوشته ام.)(کنایه از فرد زیر کار در رو)
  559. هر کس مره بوگویی ادمه وره خوره.(وره خوره =نصیبمان میشود)(معادفارسیش میشود :از هر چه بدت بیاد سرت میاد)
  560. خودا در(der)گیره ولی سخ گیره . (خودا=خدا / در=دیر / سخ=سخت)(خداوند گناهکاران را سخت کیفر میدهد هر چند اگر دیر دعای مظلومان را اجابت کند.)
  561. بمردو گاو روغن زیادو.(وقتی کسی از دنیاد برود همه از وی به نیکی یاد میکنند در حالیکه در زمان حیاتش از وی سراغی نمی گرفتند.)
  562. باد بزن باگدم بیبج.(باگدم =بلال / بیبج=سرخ کن)(وقتی کسی از فردی انتظار انجام دادن کاری را دارد و دیگران میدانند که آن فرد قادر به انجام دادنش نیست و یا قادر هست و خیرش به کسی نمی رسد میگویند باد………..و معادل فارسیش میشود از این کنده دودی برنمی خیزد (انتظاری بس عبث)
  563. پادشاه تنبل.(کنایه از فرد بسیار بسیار تنبل)
  564. فلانی انه دس خواخورو . یا فلانی انه دس برارو.(دس=دست / خواخور=خواهر / برار=برادر)(کنایه از یار جانی یا همان یار غار)
  565. پیره پیرکه خره خرکه.(به مردی که پیرانه سر هوس تشکیل خانواده به سرش بزند)به قول معروف:عشق پیری گر بجنبدسر به رسوایی زند.
  566. فلانیه فوترکی خبردار نیو.(فوترکی =برخورد فیزیکی)(به آدم بی خیال و گیج ومنگ و ساده دل گفته میشود که اصطلاحا اصلا تو باغ نیست)
  567. فلانی خیله بی وجودو.(خیله= خیلی / بی وجود= بی خیر )(به کسی که خیرش به هیچکس نرسد)
  568. فلانیه عجو آب و نانی به دسه دانو.(عجو=عجب / به دسه دانو =به دستش داده اند)(وقتی به کسی کاری محول میشود که تمام وقتش در پی انجام دادن آن کار سپری شود به شوخی این ضرب المثل به کار برده میشود.)
  569. فلانی چوم میان مو درو.(کنایه از آدم نمک کور که هرگز خوبی های دیگران به چشمش نمی آید.)
  570. فلانیه ته کن ورزا شاق بیزه؟(کن=کدام / ورزا=گاو نر /شاق بیزه = شاخ زده است)(کنایه از کسی که معلوم نیست از دست چه یا چه کسی دلخور است.)
  571. پیره پیرکه خره خرکه.(به مردی که پیرانه سر هوس تشکیل خانواده به سرش بزند)به قول معروف:عشق پیری گر بجنبدسر به رسوایی زند.
  572. فلانیه فوترکی خبردار نیو.(فوترکی =برخورد فیزیکی)(به آدم بی خیال و گیج ومنگ و ساده دل گفته میشود که اصطلاحا اصلا تو باغ نیست)
  573. فلانی خیله بی وجودو.(خیله= خیلی / بی وجود= بی خیر )(به کسی که خیرش به هیچکس نرسد)
  574. فلانیه عجو آب و نانی به دسه دانو.(عجو=عجب / به دسه دانو =به دستش داده اند)(وقتی به کسی کاری محول میشود که تمام وقتش در پی انجام دادن آن کار سپری شود به شوخی این ضرب المثل به کار برده میشود.)
  575. فلانی چوم میان مو درو.(کنایه از آدم نمک کور که هرگز خوبی های دیگران به چشمش نمی آید.)
  576. فلانیه ته کن ورزا شاق بیزه؟(کن=کدام / ورزا=گاو نر /شاق بیزه = شاخ زده است)(کنایه از کسی که معلوم نیست از دست چه یا چه کسی دلخور است.)
  577. فلانی خو جانه دانو کو بوکود.(به کسی میگویند که بر سر و سینه خود بکوبد وخودش را به شدت بزند)
  578. هر ایمروزی خورن فر دایی دره.(هر امروزی برای خودش فردایی دارد)یعنی:به عاقبت کاری که امروز میکنی بیندیش.
  579. ورفه جه بوجورتر کولاک نهیو مگر؟(ورفه جه=از برف /بوجورتر=بالاتر / نهیو مگر= مگر هست )(بدتر از این اتفاق ممکن است دیگر چه اتفاقی بیفتد. معادل فارسیش میشود:بالاتر از سیاهی مگر رنگی هست؟)
  580. فلانی فلانکس قنبر ووفادارو.(قنبر =غلام وفادار حضرت علی(ع)/ ووفادار=وفادار)/  کنایه از دوستی که در همه حال(اعم از خوشی و ناخوشی)در کنار دوستش بماند و کمک حالش شود.
  581. فلانی سر سنگو ایسابه بچرخانانو.(سنگو ایساب=سنگ آسیاب دستی/بچرخانانو=چرخانده اند)یعنی اطرافیانش دمار از روزگارش در آورده اند.وقتی میگوییم:فلانی سر سنگو ایساب بچرخسه.یعنی:او در زندگی سختیهای زیادی را متحمل شده.
  582. معنی اصطلاح (واگردانو سرو مگر؟) به تنهایی میشود:مگر کار دنیا برعکس است؟
  583. فلانی چانو فقد قوت دره.(چانو=چانه / فقد=فقط)(کسی که فقط حرف میزند و مرد عمل نیست)
  584. فلانی پوزه کمر بشکست .(پوزه =پزش )(وقتی از چیزی یا کسی زیاد تعریف کنند و عکس آن ثابت شود)
  585. اول ته لحافه بیدین بعد ته پایه درازه کون.(به اندازه توانایی هایت گام بردار)معادل فارسی:پایت را به اندازه گلیمت دراز کن.
  586. هیزار تا کور کمری ببسه تا ان کار سرانجام بیگیفته.(هیزار=هزار /کمری ببسه =کمر درد گرفته )(با زحمت بسیار انجام دادن کاری میسر شدن)
  587. دوماغ سوجانی فلانی پره ارزیو.(دوماغ=دماغ / سوجانی=سوزاندن / پره=پدرش / ارزیو=موروثی است / ارز Erz=ارث)
  588. کیج کیجی لال.(وقتی کسی زیادی پر حرفی کند و بخواهند به او تذکر دهند این اصطلاح به کار برده میشود)
  589. ته دیله اگه نوماز خوانی دبو قبلو راستو.(نوماز =نماز / دبو=باشد / قبلو راستو=قبله راست است)(اگر کار خیری میخواهی انجام بدهی هیچ مانعی وجود ندارد الکی بهانه نگیر.)معادل فارسی:در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست.
  590. فلانی گر(gor)ناره تا کفند بدارو / فلانی کفند ناره خوره واوچو.(گر=گور / ناره=ندارد /کفند=کفن/ بدارو=داشته باشد/ خوره=خودش را/ واوچو=بپیچد).کنایه از فرد بی چیز.
  591. عزا عروسی کرکه گردنه لافند درو.(کرک گردنه=گردن مرغ / لافند= طناب )۰ همیشه و در همه حال تنها یک نفر قربانی میشود و آسیب می بیند.معادل فارسی:هر چی سنگه مال پای لنگه.
  592. خر چی دنه لذته خرما چیو. (خر چه میداند لذت خرما چیست)۰ به شوخی به کسی که از یک غذای خوشمزه ایراد بگیرد می گویند.
  593. فلانی نه اوله بیده نه آخره.(بیده=دیده است)(کسی که همیشه در زندگی سختی کشیده و در واقع نه در دوران کودکی و نه در دوران کهنسالی هیچوقت رنگ آرامش و آسایش را ندیده است.)
  594. فلانی کو کینه بوشوسته جانماز کوبه سر بنایو.(بوشوسته=شسته است / جانمازکوب=سجاده حصیری / بنایو= گذاشته است )(معادل فارسی:گربه عابد شده.)کنایه از کسی که در ظاهر از گناهان گذشته خود توبه کرده باشد .
  595. فلانی شطانه بیرینه کوده مئدانه کوده./ شطانه بیرینه کودانو مئدانه کودانو.(شطانه=شیطان را / مئدان=میدان)(چشم بزرگترها را دور دیدن و یکه تازی کردن)
  596. خیال کونی ایمام حوسن خلی امه رن(مه رن) شیهید ببسه.(ایمام حوسن=امام حسین / خلی=فقط / شیهید=شهید)کنایه از اینکه چرا باید همیشه تمامی زحمات و فداکاری بر عهده یک نفر یا تعداد خاصی از افراد باشد. یعنی درس ایثار و از خود گذشتگی را چرا فقط افراد خاصی باید از امام حسین یاد بگیرند؟
  597. سگ به سایه دوروشکه راه فکر کونه که خودش اونه راه بوره
  598. کنایه از کسی که خودرا بزرگمنش میداند.
  599. زمستانو بلبل زاک  کنایه از آدمای برعکس
  600. همو دانن که نمک شورو آب سس  کنایه از کسی که در پاکی او شکی نیست
  601. کاشاله مردومانه بوکوده        کنایه از کسی که فیلم بازی میکنه
  602. ادا به ادا بیرون  یعنی تو یکزمانی بدی کردی وحالا هم جوابت رو تحویل بگیر
  603. مار مارو خواخور خارو زن جانو دیله پارو.(مار =مادر /  مارو= مار است / خواخور= خواهر / خارو=بیماری جرب[گال]و یا به زبان خودمانی خارشک / جانو دیلو پارو= پارهای از جان و دل)وقتی کسی بعد از ازدواج همسرش را در اولویت قرار دهد اقوام شوهر به قصد متلک پراکنی به عروس نگون بخت این ضرب المثل را به کار می برند که اینک:مادر مار و خواهر و خارشک و زن پاره ای از وجود و دل همسرش است.
  604. از دور قربتن ایلل لا(قُربٌ الی الله).به کسانی که فقط از دور و با حرف برای دیگران دلسوزی میکنند و حاضر نیستند یک قدم خیر برای کمک کردن به آنها بردارند

صفحۀ ضرب المثل های خصوصی 

233 دیدگاه در “ضرب المثل های عمومی”

  1. سلام مجدد

    ۱۹۹ انه مجاز دلی دلی delei delei نوبوره (بعضی رفتارها به مذاقش خوش نمی آید و زود واکنش نشان می دهد).
    ۲۰۰ ایته مه سره زنه ایته خو پسو سره(فردی که بلد کار نیست و کار را بسیار کند انجام می دهد).
    ۲۰۱ فلانی گازه کینه بشناختنو (از سادگی فردی سوء استفاده کردن)

    ۲۰۲ انه گولیا خیال کونی بورو دومه مرا سوراغ بوکودنو (کنایه از صدای بسیار بلند)- (نقل از موسی زاد: گویا در قدیم ماما ها معتقد بودند که نوزاد اصولا گلویش بسته است و این رسالت بر عهده آنان است که راه گلو را باز کنند. در تکه پارچه ای / شوندرو- مقداری شکر می ریختند و می بستندو در دهان نوزاد می گذاشتند تا راه گلویش باز شود. وقتی فردی صدایش بسیار بلند باشد این عبارت را بکار می برند با بورو دومو / دسته بیل/ راه صدایش را باز کرده اند نه یک تکه شوندرو)٪
    بماند که مردم ما از شدت کار و خشک شدن شیر مادر به شوندرو و شکر متوسل می شدند.

    ۲۰۳ نه انه بوره – نه انه اوره (بی خیال دنیا)
    ۲۰۴ فلانی چیکاریو؟ آفته جانه خرکاریو (بی کار و بی مصرف)kharkare ماهی تابه.
    ۲۰۵ فلانی موستره ورویی نیو – خوره هتو دنه ای کوندو گووووخ !(با پوزش فراوان)-mustara varo ee گویا زمانی شغل بوده

    ۲۰۶ بی شناغو سک (سگ بی شناخت/ بی چشمو رو)
    ۲۰۷ فلانی داخلو کاشال کودی یو ؟؟؟؟ (بی مقدار تر از آن است که حق اظهار نظر داشته باشد).
    ۲۰۸ فلانیه جی در بیرینه کونی – درجکه جا دورین ایه (درجک: پنجره کوچک)
    ۲۰۹ اتا سوراغه جا نشا دوتا باقلا دوکودن (با یک خانواده باید یکبار وصلت کرد)
    ۲۱۰ مو گویمو خاجی یم تو گویی چند تا زک داریو؟
    ۲۱۱ فلانی خو کاره جه کولکالو بورده (کلافه کاری که انجام می دهد شده- سر خود را خیلی شلوغ کرده)
    ۲۱۲ کاشال خو خومه جه بیرین نیه (هوای بسیار سرد است)
    ۲۱۳ انه موردی شوره منسو بوشست بنه کنار (حقش را کف دستش گذاشت)
    ۲۱۴ اوهو انه سرقسم- گردن بشکده ۷ جیگا- قل چو بی جر باورده(در کار خیری که انتظار می رفت شرکت نکرده فقط نظاره گر بوده).

    ۲۱۵ نه بوخورده نه دیره (از همه به او خیر رسیده اما مدام ادعا می کند که هیچ کس کاری برایم انجام نداده است- هیچی رنگا نی دامو)
    ۲۱۶ پدر س…! مو ته سرم تو که سری؟! (نقل از موسی زاد: گویا فرزندی با مادرش مشاجره می کرد. پدر خانواده به هواداری مادر پا در میانی می کند. مادر شروع به هواداری فرزند که مرد! چرا با بچه ام تندی می کنی؟ مرد عبارت بالا را متاسفانه به زبان می آورد).
    ۲۱۷ موردی شور انه فک و فیجه بو وورد (سر زنش بسیار شدید- فک و فیج/ پک و پوز)
    ۲۱۸ فلانی وکوفتو ریش بباسه (فلانی خجلت زده و شرمنده شده)

    …و دوستان به یاد ندارم آخرین بار چه وقت اینقدر خندیده باشم. این ضرب المثل ها را همه ما شنیده ایم اما دوست نازنینم خانم موسی زاد حافظه و تمرکز عجیبی در بیاد آوردن آنها دارد.

    شاد باشید.

  2. راستی هیچوقت به صدای “ا” توجه کرده اید؟ ا مثل اولین صدای اسم “اسد”. وقتی ما آبکناری ها را صدا می کنند به جای اینکه بگوییم بله می گوییم ا.
    – فلانی !
    – ا؟ به جای بله.

  3. ادامه از طرف خانم موسی زاد:

    ۲۱۹ هر چی خو وختو ساهات داره دده قوربان. پستاو نما خوردن!
    ۲۲۰ ووزره! خدا انه شکمه خانه فیسو بو دگد. هنجی پر نفس؟! امه سرا با کولوش بیگیریم.(پشت سر آدم پرچانه)
    ۲۲۱ انه کیلا بورو خالیکه مره نشا ووکوشن (بد اخم و بد عنق است. اخمش با هیچ چیز باز نمی شود).
    ۲۲۲ پنشتا انگیشتا عسل واسین دگان انه دهن گویه زهرو هیلاهیلو
    ۲۲۳ فلانی خو گولی شوندره ویگیفته (کونه زاهار). (آدمی که با صدای بسیار بلند حرف می زند).
    فعلا خدا نگهدار

  4. ادامه ارسالی موسی زاد:
    ۲۲۴ فلانی خو مغه خوب فوکوفت (جای پایش را سفت کرد).
    ۲۲۵ فلانی پشمانیه سک بوکوده (از کرده خود بسیار پشیمان است).
    ۲۲۶ انه وسوخوسی ۷۰ سال پاک نی یی (آدمی شری است – از کنارش رد شوی شرش دامنت را می گیرد)- vasu khusi:مالیدی- vasu khusan: مالیدن
    ۲۲۷ فلانی سولو نتانی جووشتن (حالا حالا ها نمی توانی از چنگش/ شرش خلاص شوی).
    ۲۲۸ تو کم تی کی پارو نی یی یا! (تو هم برای خودت بلایی هستی ها).
    ۲۲۹ فلانی ده فریاتی ببسه (فلانی دیگر به ستوه آمده). faryati : فریادی- کسی که فریاد می کشد تا موضوعی را از سرش باز کند).

  5. یک مثال جالب ما داریم که من عین جمله را بلد نیستم اگر خانم قربانزاد کامل ان را بداندقبول زحمت نماید لطفا بنویسد
    کولشکن سره بزن تا بدین خو خومانه میان چی دره = یعنی اینکه ادمها را امتحان کن یبار به یه ادم هجوم بیاور ببین چه کاره است / ما معمولا دو نوع کولشن داریم یکی که بی غیرت است به طرف جوجه هایش بروی واکنش نشان نمیدهد ولی خدا ادم را نصیب دومی نکند قدم طرف جوجه هایش بگذاری بطرفت حمله ور میشود و چنگ به سر صورتت میکشد و جالب اینکه همین مرغ قبل از مادرش شدن قدم طرفش بر میداشتی فوری فرار میکرد
    خودم یک بار سر به سر یکی از انها گذاشتم که شانس اوردم چشام را در نیاورد . خدا رحم کرد
    ……….
    یکی دیگه هم است که میگوید طرف اینقدر منو پوشتو پالیکا بدا = معمولا برای کسانی بکار میرود که وقتی میخواهند به ادم اعتماد بکنند خیلی مسایل را سوال میکنند و با طرح مسایلی میخواهند طرف خود را محک بزنند.

  6. آقای پورهادی عزیز
    شما که کامل و خیلی خوب بیان کرده اید. فقط باید شماره بگذارید.
    ٭ کولشکنه سره بزن بیدین خو خومانه میان چی داره؟ (اگر بخواهی ذات کسی را بشناسی حساسیت هایش را هدف قرار بده)
    ٭ فلانی ادما هزار واره پوشتو پالیکه دهه تا ایتا کار ادما فادو (به هزار و یک طرفتند متوسل می شود تا ببیند مخاطبش قابل اعتماد هست یا نه).
    درود بی پایان بر جاوید عزیز

  7. ۲۳۰ هر چی تازو خوبو- رفاق کهنو خوبو (هیچ چیز بهتر از رفیق خوب و قدیمی نیست).
    ۲۳۱ فلانی خورمو موردی شورو- زندیو مورده ها ایج گاهی شوره( بیش از آنکه کار بلد باشد خرابکاری می کند).
    ۲۳۲ خودم!: موردو چی موردی یو موردی شوری گریه کونه (آنقدر مطلب آشکار است که حتی افراد ناهم ساز نیز آن را تایید می کنند).
    ۲۳۸ انه چوم کور انه دندم نرم (هر چه سرش بیاید حقش است- نتیجه نارفتاری خودش است).
    ۲۳۹ فلانی خو دسه مرا خو دگاد چا (هر چه بر سرش آمده نتیجه اعمال خودش است).
    ۲۴۰ خیل کونی وشتره veshtra /بیشتر را امه بوخوردیمو کمتره ان (انگار حق فلانی را خورده ایم و حق او در این میان مغفول مانده- طلبکار است).
    ۲۴۱ گاهی بو کویو گاهی به گلاه (ko/کوه- gelan/گیلان)- (مدام در سفر است.)
    ۲۴۲ فلانی سربه سرا رضایو (فکر می کنم اصطلاح باشد- ترجیح می دهد موافق باشد اگر چه در دل خلاف این است. از سر جبر و ناگزیری موافق به نظر می آید).
    ۲۴۳ فلانی خو اشکله فشکله کونه ( ناچیز است اما هر چه هست برای نیاز خودش کافی ست).
    ۲۴۴ فلانی موفت خوره جوفت فداره (آدم بیکار و بی مصرفی ست. خوردن و تفریح شده کارش).
    ۲۲۵ فلانی خو زاکا نم ننه نم گیره (به نظرم اصطلاح است: در توجه و مراقبت از چیزی
    نهایت دقت را به عمل آوردن.)
    ۲۲۶ هتو خو زاکا دانه گووووووو! خلی مچدو مینبرا کوب بنایا (خیلی به طفلش حساس است انگار که با نذر و نیاز خداوند فرزندی به او داده).
    ۲۲۷ آدم با چوم بدارو بیدینو تا خودا ادمه بی دی نو (در صورتی خداون به آدم نظر خواهد داشت و آدم را یاری می کند که مردم چشم دیدن یکدیگر را داشته باشند).
    ۲۲۸ فلانی اول داره آخر ناره (هر آینه ممکن است میانه اش با مخاطبش به هم بخورد).
    ۲۲۹ خانو بوسوخت – بوجور تر (bujur tar /بالا تر)- (گویا به این معنی ست: خرابکاری یکی پس از دیگری پیش آمد/ پیش آمده).
    ۲۳۰ مرگ خوبو هسایی رن ( احتمالا تکراری ست).
    ۲۳۱ ای نفر گاودوش بو – دو نفر پوشت خاران (یعنی برای یک کار کوچک چند نفر که شرکت می کنند که احیانا حضورشان ضروری نیست).
    (یادم هست یک گاو داشتیم مثل شب سیاه بود و خیلی هم بد خلق. دقیقا خاطرم هست که مادرم باید پشت این طفلک را می خاراند و برایش چیزی زمزمه می کرد تا مادر بزرگم او را می دوشید. می دوشید اما هر چند لحظه یکبار نفرینی حواله گاو طفل معصوم می کرد. عملیات دوشیدن تمام می شد اما لب مادرم هم دیگر از فرط فشار کبود شده بود… خدا بیامرز سواد اینها هم یک گاو داشتند که تا برایش ضبط صوت روشن نمی کردند و آهنگ پخش نمی شد محال بود اجازه دهد شیرش را بدوشند. این شوخی نیست حقیقتا این مورد در همسایگی مان بود!)
    ۲۳۲ هال مالو گوزه مرا قل ناهار نوخوره (هر غذایی را نمی پسندد) (gl nahar-/قبل از نهار- صبحانه)
    ۲۳۳ خیال کونی انا هاسا گشو بوکودانه (بسیار زیباست- مثل یک عروس).
    – geshu عروس- نیز عروسک
    -hasa /همین حالا- الساعه
    ۲۳۴ خیال کونی جهود خونه بیده (مثل کاشی خون دیده).
    ۲۳۵ خیال کونی عومر بر تخت نیشته (آدم بسیار عصبانی و بد اخم).
    ۲۳۶ فلانی خالی سکه شیره بوخورده (آدم بسیار عصبانی ).
    ۲۳۷ فلانی ایته دهن داره هیزار تا خندو (بسیار خوشبخت و فارغ بال به نظر می رسد- بماند که هر وقت دیده ام کسی آه برآورده و این را گفته آنکه خوشبخت به نظر می رسید به گریه نشسته!)
    ۲۳۸ فلانی خو دسه مرا دسازینه- خو پا مره پسازنه (با دست پیش می کشدو با پا پس)
    ۲۳۹ فلانی صد من گوزه ادعا داره (بسیار پر مدعا و مغرور است).
    ۲۴۰ انه دهن دورن بوشو – انه کشو فوری بوشو (نفرینش به خودش برگردد).
    ۲۴۱ وووووvuuuuuu الا خوفتنه وقت – نیشتنا بامه(وقتی فردی زمان مقتضی کاری را نمی شناسد و دیر هنگام تازه به یاد انجامش می افتد).
    ۲۴۲ اه ah – هن ایتا مرغانی یی پوچ (ah در اینجا یعنی : بیاه! بفرما! اینم پوچ(
    ۲۴۳ فلانی ۸ بوکونو ۹ نوکونه( خواه نا خواه کاری را که شروع کرده در نیمه راه ها خواهد کرد).

  8. ۲۴۴ ان چایی لاب فتر آب/ fata aab/آب ازگیل/ چای کمرنگ است.
    ۲۴۵ هب !!! ان زاک لاب وانگ بیزه کاشال /vang bize kashal: شغالی که در حاله جیغ جیغو زوزه کشیدن است/ استعاره از کودکی که مدام در حال و داد و هوارو نق زدن است.
    ۲۴۶ مه کیش مالی کینه جا جو ووشت/ از دستم در رفت و فرار کرد. kish mali kin :زیر بغل
    ۲۴۷ انه موردیشور بیشوست! بمرده سیبزی پاک کونی رن/ sibzi pak koni:چاپلوسی/ فلانی جان می هد برای چاپلوسی مردم.
    ۲۴۸ انه منسو زینا زادو مادر دار با بزایو/مثل این آدم بد مادر دهر نزاییده. daar دهر
    ۲۴۹ خیال کونی ان زاکانا گاوو گاچه میان بداشتانا/ کنایه از بچه های خیلی نا آرام و بی قرار – یا بی ادب
    ۲۵۰ از بد انگی انا گیلم بوخود نیگیره- کنایه از آدم بسیار بد اخلاق و ناسازگار.bu khud giftan: در خود گرفتن. در خود مستحیل کردن.
    (فکر می کنم امروز موسی زاد زیاد سر دماغ نیست چون حالا که دارم روی ارسالی هایش فکر می کنم می بینم انگار هوا پس است- تمام قبل از ظهر را روی داستان کوتاهم کار می کردم و از اوغافل شدم).
    ۲۵۱ فلانی بوچ مو سو باد بی گیفته/ فلانی تا مرا می بیند خودش را کج و کوله می کند/ پشتش را به من می کند/ buch mu su bad: موسی زاد فکر می کند به معنی روماتیسم است اما من فکر می کنم به معنی قولنج شدید است.
    ۲۵۲ هتو فاندری انه شورم وااره/ هر وقت که فلانی را می بینی یک گرفتاری دارد/ shoram vaare: مه می بارد- توضیح: گاهی واقعا مه آبکنار آنقدر غلیظ است و سنگین که انگار می بارد- این را به چشم دیده ام. حقیقتا دیدنی ست.)
    ۲۵۳ ان گوشه مرا اشتاوه اون گوشه مرا بی ری نا کونه/ یک گوش در و یک گوش دروازه گوش در اینجا و در گویش آبکناری gosh تلفظ می شود نه gush
    ۲۵۴ خالی هنی هوا جانا باد بی گیفته/ انگار هوا باز هم خیال باریدن دارد (عرض نکردم؟ امروز این موسی زاد یک چیزیش می شود- داستان کوتاه منه بد بخت سرنوشتش معلوم نیست این خانم اوقاتش تلخ است. “الا بی دی ای دانو ساقو گو تا هاسا بی زیی یا! هتو ای دانو!)
    ۲۵۶ جی کلو کینی مغزو علی (این را خودم گفتم- موسی زاد تا چند ثانیه پشت تلفن در حال شوک بود- به عمرش نشنیده بود!و برای اولین بار پرسید: فرییییی ! ان چی بووووو؟) یعنی از سر گرفتن یک ماجرا که انتظار می رفت فراموش شده یا به خیری تمام شده باشد. ji kalu kini maghzu ali
    ۲۵۷ فلانی خو سرا بنایو اونه کینه جا/ یعنی فلانی خیال و سعی می کند تا با فردی گنده تر از خودش هماوردی کند.
    ۲۵۸ فلانی خوشکو داره فوکویه/ کنایه از کار بی حاصل کردن/ آب در هاون کوبیدن/khusku daar :درخت خشکیده.
    ۲۵۹ ووووووو! فلانی آدما کالا کال خوره/ آدم را درسته می خورد/ خیلی بی باک و دعوایی ست.
    ۲۶۰ فلانی چیکاریو؟ چو زنه باقلا دو کونه/ آدمه بی کار و بدون مهارت ویژه
    ۲۶۱ فلانی سغ زنه مغ زنه/ سیخ می زند- میخ می زند/ آدمی که هر دو سر یک ماجرا را بگرداند.
    ۲۶۲ آدم سغ زن مغ زن/ آدم دو به هم زن
    ۲۶۳ تا اشانا بی دی خو چوماقه جیگا بده/ تا افرادی را که پشت سرشان غیبت می کرد دید فورا حرفش را برید و سکوت کرد.
    ۲۶۴ فلانی لبو پیسی مرا ادمه سرا واوینه/ فلانی با پنبه سر می برد. lebu pisi: بوته خیار نارس
    ۲۶۵ اما اسیم سیاخالو سری- اسا چی با کودن؟ خاگ بر سری.
    حالا این خرابکاری را چطور باید رفع و رجوع کرد؟
    ۲۶۶ گدا سختی ای بر خانی یو / کاری که فردی از آن خجالت می کشد اولش سخت است اما وقتی عادت کرد دیگر برایش سخت نیست.
    ۲۶۷ الان ده انه گوز روغن داره/ الان دیگر عزیز شده(تلوحا تا دیروز آدم خوبی نبود)
    ۲۶۸ ووووووی! خانا خراس! ایته پیشه پلا نده/ کنایه از آدم خیلی خسیس.
    ۲۶۹ خیال کونی اما سکو زنیما گو/ آنقدر که فکر می کنند پولدار نیستیم.
    ۲۷۰ نوخورم بوخورمه شنو/ اموال آدم خسیس برای وارثانش خواهد ماند.
    ۲۷۱ کولا باوریم گول بیچینیم/ خر بیارو باقلی بار کن.
    ۱۷۲ فلانی همه ذرا مردا بدایو/ هیچ باقی نمانده- همه اش را بخشیده است.

  9. ۲۷۳ چطو علا کیچه بیگیرو هنجی انه فوترکس (با خشم و ناگهان به کسی حمله کردن).
    ۲۷۴ مه تیمانه فوروختن ببو با انا فاگیرم (به هر سختی و مرارتی شده باید تهیه اش کنم – اغراق- شده با فروختن شلوارم).
    ۲۷۵ خیال کونی انا آل بیزه (انگار تنه اش به تن اجنه خورده- یا انگار اجنه لمسش کرده اند /به او آسیب رسانده اند- کنایه از آدم پرخاشگر)
    ۲۷۶ اشان اوردیک نی ان تا چکرو بوشن آبه دیرین (جایی نمی خوابند که زیرشان خیس شود- چکرو chak ru ساق پا تا زیر زانو).
    ۲۷۷ فلانی ادما خو ورتا ناوره (فلانی به آدم را به هیچ هم حساب نمی کند).
    این بخش را در بخش حصیربافی باید می آوردیم:
    ورتا/verta یا veruta : در اولین و آخرین سوراخ پلار به جای یک رشته دو رشته عبور می دادند. یکی از این دو نخ که در مجاورت حصیر قرارداشت “میل ” می گفتند و کناری را “ورتا” . میل نباید پاره می شد اگر نه حصیر از هم می پاشید. اما ورتا پس از خطک از کل کار جدا می افتاد و پس از اتمام کار محکم می کشیدند- گره می زدند و به عنوان یک رشته اضافی و بی اهمیت می بریدندش. چرا دو رشته عبور می دادند چون باید ابتدا و انتهای کار را به فاود favad می بستند. ورتا اصطلاحا یعنی بی اهمیت.
    ۲۸۸ انقدر کار بوکونو انه سر و کین جوفته بو.
    ۲۸۹ هه کس انه جولوف دااار نیو! (کسی را یارای کنترل و مهار او نیست).
    ۲۹۰ انه جولوفا سخت با داشتن (این فرد را باید بطور جدی کنترل کرد).
    ۲۹۱ فلانی دستکه تاتار دنوده (کنایه از فرد جنجالی و غیر قابل کنترل).

    dastak در این ضرب المثل نمی دانم چیست موسی زاد هم نمی داند و این ضرب را نشنیده. مادرم می گوید شاید همان دست است…
    یادم هست ما یک نناوی tanavi داشتیم یعنی یک ایوان کوچک کناری. خانه هایی که کوتام نداشتند تناوی داشتند. دور این ایوان جانبی نرده های چوبی کنده کاری شده بود. کاملا صیقلی و منقوش. به این نرده های چوبی دستک می گفتیم. شاید این عبارت یعنی کسی جرات نداشت به او نزدیک شود یا حتی یک تاتار نمی توانست اسبش را به دستک ایوانش ببندد. بیش از این چیزی به ذهنم نمی رسد.)

    ۲۹۲ خودا انا بوکوده تماشاچی (فردی که ابتدا از آزار کسی رنجیده و حال از قضای روزگار شاهد آسیب همان کسی ست که با او بد کرده- نوعی تلافی جویی در این عبارت نهفته است.)
    ۲۹۳ پیران صفت ندایه (واقعه ای بی سابقه). مثال: هه ترو باران بوارس پیران صفت ندایه/ هه ترو خوشکسالی باموبو پیران صفت ندابو/ حتی پیران و سالخوردگان نیز در عمرشان ندیده بودند.
    ۲۹۴ مهمان مهمانه بد داره صاب خانو هن دوتایا
    ۲۹۵ مهمان ای روز مهمان دو روز – مهمان تا عیدو نوو روز- کنایه از مهمانی ست که خیال رفتن ندارد. نووروز در اینجا nov roz تلفظ می شود. و روز باید roz خوانده شود نه ruz .
    ۲۹۶ فلانی ماسوله گ…ه خوره (بیش از اعتبارش انتظار دارد/ غلط اضافی).
    ۲۹۷ بی ایمانو شهادت ادما کوشنو (خبری را به ناگاه دادن که از اهمیت ویژه ای هم برخوردار نیست. در سرزنش به فردی که خبر را آورده می گویند- حتی شنونده فرصت شهادتین هم پیدا نمی کند و می میرد از ترس).
    ۲۹۸ دریایو بحرو خزااااار. استعاره از جایی ست که دچار آب گرفتگی شده.
    ۲۹۹ وووو! هالا کرا صوخرا کوفرا دی چینو! بترک ! (صغرا کبرا چیدن).
    ۳۰۰ را روخان خوشکا بس امه پلی بیا (راه ها و رودخانه ها که خشک شد به نزد ما بیا)- پلی pali/ پهلو
    ۳۰۱ فلانی شینه میان خاله اینقلابی ناهایو (خاطرم هست حتی قبل از انقلاب هم مادربزرگم از واژه “انقلابی” در وصف اینکه میان دو یا چند نفر دلخوری و درگیری شدیدی وجود دارد استفاده می کرد).
    ۳۰۲ انه فندو – انه چوموشه بندو (یعنی این حیله اوست- شاید یک وقت فردی با بند گیوه اش تردستی کرده یا کلکی زده بود که این عبارت ماندگار شده- نمی توانم ریشه اش را پیدا کنم.)
    ۳۰۳ آب بی لاخرو تول به روشینه به (باید می بود: آب تولا به بی لاخرو روشینا به)/ هیچ چیز در این دنیا پایدار نیست. یا ماه هیچوقت تا ابد پشت ابر نمی ماند.
    tul گل آلود/ تیره و تار
    ۳۰۴ مه خانو ته خانو میرزا ملک خانو (کسی که مدام در حال گشتن و این طرف و آن طرف رفتن است.)
    ۳۰۵ اما کس کسانه شنیم- هالا ای پوشت نچرخسیمو( ما فامیل نزدیکیم. اقوام دور هم نیستیم).na char kha si mu نچرخیده ایم.
    ۳۰۶ قوربان بوشم خودا را ای بامو دو هوا را (یک بام و دو هوا داشتن).
    ۳۰۷ نوکودو کار ادمه جانه بلایو (کاری را که در آن تمرین و ممارست نداشته باشی انجامش آسان نیست/ سخت است.)
    ۳۰۸ ایتا کرک هزار جوری کیجی داره (از همه نمی توان انتظار داشت که مثل هم باشند- آدمها با هم متفاوتند).
    ۳۰۹ پس اگی چارو کون ببو خو پسو سرا چارو کونه (کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی).
    ۳۱۰ نه جنگل بوخوس نه خوابو پریشان بی دین (احتیاط کن تا بعدا دچار اضطراب و پشیمانی نشوی).
    چند اصطلاح همگون:
    ۳۱۱ بیزه انه قابو قوجاقا بشکده (زده کت و کول طرف را خرد کرده).
    ۳۱۲ بیزه انه کوم جووزنه (زده لنگش را پیاده کرده).
    ۳۱۳ بیزه انه دماغه آآآش و لج جینه کوده (زده دماغش را له و لورده کرده)
    ۳۱۴ انه سره مو کبان بیزه (موی سرش را کمان زده/ حلاجی کرده/ تمام موهایش را کنده)
    ۳۱۵ انه کبچو لپچه واچر واچر بوکوده (لبهایش را با چنگ خراش داده- خراشهای ناجور).
    ۳۱۶ بیزه انه فک و فیجه همواره کوده (پک و پوزش را پیاده کرده).
    با پوزش
    …………………….
    ۳۱۷ قرآنو خودا غلط نباسه گو مااااااار! (قرآن خدا که -بلا تشبیه- غلط نشده).

    1. خانم قربان نژاد عزیز،
      دستک در شمار ۲۹۱ شاید اشاره به دفتر و دستک دارد ، با خواندن شماره ۳۱۶ مطمئن شدم که فک و فیج کلمات آبکناری است ، چون آقا محمود آنرا نشنیده بودند.
      نظیر مورد شماره ۲۷۴ برای یکی از آشنایان ما پیش آمده بود و می گفت : اگر ماشین هازار تومنم ببو ، ایتا با بیهینم
      بنده خدا ۱۰۰۰ تومان از زمان شاهی و صنار چنان در ذهنش نشسته بود که هیچوقت به میلیون تومان تبدیل نشد و زمانی که قیمت ماشین به میلیون ها تومان رسیده بود، ایشان همچنان می خواست با ۱۰۰۰ تومان خودش را به آب و آتش بزند!

  10. جناب طاهری عزیز
    می بینید لقمه را چطور دور سرم می چرخانم؟؟؟ کاش می شد تخیلم کنترل شده تر بود. یک تاتار با اسبش به دستک های تناوی یک آبکناری ببندد!!!… دفتر و دستک خیلی معقول تر به نظر می آید.
    و طفلی آن فامیل. گاهی مادرم هم از این فول های خفن می دهد با اینکه اطلاعات عمومی اش از بنده خیلی بیشتر است…

  11. یک ضرب المثل جدید یادم اومد گفتم برای این سایت بفرستم خوب میشه( مافان مسجد چاکونیه مگر)در مافان مسجدی در حال ساختن بود به خاطر هزینه سنگین وبی پولی مافانیها ساخت این مسجد خیلی طولانی شده بود وآخرسر هم نیمه کاره ماند وسالها طول کشید تا تمام شود که این مثل را آبکناریها درست کردند.مافان همان روستای معاف است.

  12. جناب طاهری عزیز
    با سلام
    در ذیل به چند اصطلاح بر می خورید که از ضرب تفکیک نکرده ام. و مافانه مچ چد جزو ضرب های روز پنج شنبه بود که فرصت نشد. فکر می کنم این اصطلاح کنایه از جای بسیار خلوت یا مغازه بی رونق باشد. باید هم فکری کنیم.
    با اجازه فاطمه جان مومنی که تقاضای بنده را نادیده نگرفتند- زنده باد دختر آبکنار…
    ۳۱۸ وووی! خیال کونی مافانه مچ چدا- نفس در نفس نزنه. (جای بسیار خلوت یا بی رونق)
    ۳۱۹ نفس دار نفس نزنه/ بوی آدیمی زاد نایه/ بسیار خولوت است.
    ۳۲۰ فلانی مه دسو عصایو/ بی ان مه نوگذره/ وجود فلانی یا فلان ابزار برایم بسیار ضروری ست.
    ۳۲۱ فلانی خالی سر توری داره/ انگار عقلش پاره سنگ برداشته. انگار دیوانه شده.
    (سرتوری: مالیخولیا- جنون).
    ۳۲۳ هب haaab ! ان زاک لاب عجایبه منه/ بچه فوق العاده نا آرام و شیطان است.
    ۳۲۴ ووووووی! خاناخراس عجایبا منه/ هب! عجایبی تو؟/ آدم خیلی نازیبا چنانکه به هیچ رو به روی جنت نمی آید حتی با عمل زیبایی مثلا.
    ۳۲۵ بروی جنت نایه – بروی جنت ایه- یعنی آباد/ اصلاح/ بهبود خواهد یافت یا خیر.
    ۳۲۶ کرک اگی کار کون ببو- سوکله کینا تیمان دوکونه/ کنایه از آدم بی جنم و عرضه. از مرغ انتظار نمی رود که خروسی را تحت حمایت خود قرار دهد. (انتظار توانایی انجام کاری از فردی که فاقد آن است.)
    ۳۲۷ خودا خو دسو مو واریکه مرا خراوو بو کوده/ کنایه از جایی یا حتی ارتباطی که قابل آبادانی یا اصلاح نیست.
    ۳۲۸ ایزراعیل فلانکس خانه را ننه- مه بابه سلامالو مااااار! /فلانی عمرش بسیار دراز است- همسن بابا بزرگ من است!
    ۳۲۹ ایج گا اسانو نه امه دس اشنا فارسه نه امه پا/ فاصله شان از ما بسیار بسیار دور است و به آنها دسترسی نداریم.
    ۳۳۰ نا خیرا! ان بالگیر خایه/ کنایه از فردی که برای رفتن به جایی یا انجام کاری حتما باید همراه داشته باشد.
    (بالگیر- ساقدوش عروس)- بال: دست/ بازو
    ۳۳۱ خانو صاحاب گو خو پایه راستا گی/گیفت- کرکو دوزد خو حیسابه دانه/ حدود و ثغور هر رابطه ای را خود فرد تعیین می کند و کنترل روابطش با خود اوست.
    ۳۳۲ نا خیرا۱ دکف تی مو هف کچلانه دس!/ گویا کنایه از ریش سفیدان بی درایت (مطمئن نیستم).
    ۳۳۳ فلانی همه گی یه پیشی بنایو/ فلانی غلق اطرافیانش را می شناسد/ همه را خوب می شناسد.
    ۳۳۴ ملو ورزا/ کنایه از مرد بی کفایت یا کم عرضه یا بسیار کم حرف و بی سروصدا.
    ۳۳۵ دس بو سفریو موشت بو پیشانی/ نمک خور و نمک دان اشکن/ آدم نمک نشناس و حق ناشناس.
    ۳۳۶ فلانی دسو خونالود داره و سینو ادمه پیش نه/ دست خون آلود داشتن/ کنایه از آدم شر و مناقشه گر.
    (پیش نی/ پیشانی)
    ۳۳۷ یاغه پادشا/ آدم گردن کلفت/ معمولا به بچه هایی گفته می شود که بیش از توانشان شاتار شوتور می کنند.
    ۳۳۸ الا بی دی زوبان به دهن گیره؟ فلانی جلوی زبانش را نمی گیرد/ گاهی برای فراخواندن فردی به سکوت می گویند: زوبان به دهن بیگر.
    ۳۳۹ مشتو خوسن مرد دارماااااا- کور کورو هاااااش (از طرف بهاره نظری) گویا در سرزنش مردی که انتظارات همسرش را برآورده نمی کند).
    ۳۴۰ مو خورم نان و پینیر- تو مه تلاره غورصو بیمیر (باز هم از طرف بهاره نظری- گویا: درونمان خودمان را می خورد بیرونمان خلایق را).
    ۳۴۱ سر درد چی بی کینه درد داره (خانم شقایقی چه ربطی به آقای گودرزی دارد؟- کنایه از دو موضوع که بی ارتباط با همند.)

  13. – فلانی ادمه سی تا دندانا تا نشمارو ادما سرا دهه مگر؟ (کنایه از آدمی که سوال پیچت می کند با کنجکاوی مفرط)
    – ده سازو سیبوله قصده انه بخواده جی آ بیشه/ پر حرفی نبوده که نکرده باشد.
    – خیال کونی ساسه بیزانا بی دیوار/ خورد و دم نزد. صدایش پس از آن حرف در نیامد.
    – کفت و کولا کودن: بررسی نقدینگی و موجودی مالی. مثال: بس ایذه کفتو کولا بوکونم بی دی چی دارامه.
    (گویا در قدیم در پولهایشان را درآستر کلاهشان پنهان میکردند. ابتدا (کف) دستشان را در کلاه فرو می بردند و می شمردند چقدر پول دارند و بعد تصمیم می گرفتند.
    – دوزدی اما صونعاتو – الان امارا نوورونو – ته پا صدا خوره!
    (مرا در کاری که در آن مهارت داشتم و دارم راه نمی دهند.)
    – وووی! آآآدمی هتو جنجال! خاناخراس صد لشکره داوا کونه. (کنایه از آدم دعوایی و جنگجو).
    – هزار تا دااز بسازو ایته دستو ناره .( روی وعده و وعید هایش نی توان حساب کرد. خوش قول نیست).
    – پیر پیریکه خر خرکه.(سر پیری معرکه گیری).
    – خرسه شکم بترکسو صارایو. (اشاره به خانه- حیاط یا مکانی بسیار به هم ریخته).
    – ته آخره مامای یو مه آخره زاک چینی .(وقتی کاری را امید انجامش نیست چنانکه دیگر حتی تقاضای انجامش را هم نخواهم کرد).
    – گاوی بامه گاوی بیشه. (در عمرش هیچ نیاموخت).
    – مه سک ان کارا بوکونو انه لنگا فورجینمو (هرگز دست به چنان کاری نخواهم زد)
    – مه سکه عاااارو .( عارم می آید از این کار. با شان و رتبه اجتماعی ام سازگار نیست).
    ……………………
    عروس خاله حوری بلوطی دیروز نزد موسی زاد بود و دو ضرب و چند واژه سوقاتی آورده گویا. دستشان درد نکند. به موسی زاد گفتم:
    کوا!!! ان کله kela خورمو پسرایی بوکون دونو خورمو گو gav انه جا ووچین باور ان سایته دورون دو تا بندیو موسلمان فض بوورن کوا!!! خورمو چایی بننا! تورشو نواتی فاگیر…
    همین الان یادم آمد که در بخش واژه ها باید می نوشتم:
    – پسراایی pasaraayee / پذیرایی
    – خورمو پسرایی khormu pasarayee / پذیرایی خوب – آبرومندانه و مردم دار.
    و بقول ما آبکناری ها مه رو کرا پرباز کونو آبکناره رن. باید هوا الان عالی باشد. دلم می خواست یک موس بودم و می پریدم سمت خانه مان و به سمت موسی زاد و بهاره نظری …

  14. رضاجان سلام
    آینهو به طال مالان مانه به آدم بی بند بار و سر به هوا را میگویند. به طال همان ابطال شده است یعنی اسب و یا گاو از کار افتاده ولگرد بی صاحب گفته میشد

  15. آقارضا یک پیشنهاد دارم ولی خیلی پردردسر،وخیلی صبروحوصله میخواهد .قبل ازواردشدن خانمهای محترمه درمبحث ضرب المثلها ،این مبحث خلوت بود وفکرنمیکردیم که اینهمه ضرب المثل درآبکنارباشد .گاهی یکی دوتا یادمان میآمد ومینوشتیم اما الان ماشاالله به لطف خانمهاتمام شدنی نیست .به همین دلیل میخواستم بگویم ضرب المثلها را ردیف بندی بایدکرد تاپیداکردن هرنوعش آسان باشد مثلا برای آدمهای عصبانی ویا آدمهای سربه هوا ویاساده دلان ویا مهمانان وووو چون زیادشدن این مبحث باعث خستگی خواننده جدیدالورود میشود واحیانا اگربخواهدازضرب المثلی استفاده کند نمی تواند پیدایش کند.باتشکر

  16. جناب آقای طاهری عزیز
    با عرض ادب و احترام حضور شما. اجازه می گیرم یک تا دو روز از حضور شما و دوستان خوبم مرخص شوم. امیدوارم در اسرع وقت باقی کار را در محضر شما و دوستان خوبمان پی بگیریم.
    امروز صبح در پاسخ به دوستی عرض می کردم:
    گر مرید راه عشقی فکر بدنامی مکن
    شیخ صنعان خرقه رهن خانه خمار کرد…
    صفای دوستان و هم ولایتی ها ما را از سکون و رکود و خموشی باز می دارد از آن رو که ریشه مان از کنار آب از آبکنار جدا ناشدنی ست.

    پایدار و دل شاد باشید و در پناه خداوند.

  17. با سلام و ارادت
    سرکار خانم قربانزاد یک جمله من در وبلاگ کاس اقای عزیز دیدم و از شما هم خواهش میکنم ببین باور میکنی تا حالا صدتا درود براش فرستادم .
    میگه ان قدر سرده گبانه گوش بادم مه گوشان یخ بزا

    خانم قربانزاد خیلی خیلی عالی گفته منو که به وجد اورده

  18. سرکار خانم قربان نژاد.با سلام و عرض ادب اشعار می دارد، اگر از دست من دلخورید،من از شما عذر خواهی می کنم.لطفا” بمانید و به کار زیبایتان در خصوص ضرب المثل ها ادامه دهید.منظورم از نوشته ها و پیام ها چیز دیگری بود که متاسفانه نتوانستیم به درکی متقابل نائل آئیم.همچنان مشتاق مطالعه آثار شما هستم.بهرحال نقل است که بخشش از بزرگان است.

  19. ۴۵۵ باهاره روزو! باقلا دوکونی جور ایه (روزهای بهار بلند است).
    ۴۵۶ هر که خو سکه جینگا بهتر شناسه (هر فردی با اطرافیانش بهتر از بیگانگان رفتار می کند).
    ۴۵۷ آدم سوغال فانده ده سوغال دانه نشکنه( اگر کمک نمی کنید خرابی لااقل بار نیاورید).
    ۴۵۸ ای نفر دوزدو ای نفر دوزدو خشار(هر دو باهم هم دستند).
    ۴۵۹ انه ده جی رشی یو رافتند بوورده(کاملا او را جذب خودش کرده)
    ۴۶۰ دختره دانو همه جیگا بشادو ناهایو (برای دختر خاسگار فراوان است)
    ۴۶۱ ایته دارا هزار نفر تفر زنه (تا یک سیب به زمین بیافتد هزار بار چرخ می خورد).
    ۴۶۲ خوب انا گاچا داره کودم (خوب شیرفهمش کردم – کاملا حالی اش کردم).
    ۴۶۳ هر که خوره بوخورو هر که نوخوره بوشو آفتاب چیری بوخوسو – هن عینو مالو (آفتاب چیری فکر می کنم به آفتاب بعد از ظهر زمستان می گویند و عینو مال یعنی همینی که هست).
    ۴۶۴ زاکا شیش لافندی نشای داشتن (کودک شیطان را حتی با طناب پیچ کردن نمی شود بر جا نگاه داشت).

  20. ۴۶۶ فلانی پولا ارابو فانکشه/ پولش از پارو بالا می رود.
    ۴۶۷ دیله نتانی بدس آوردن ته انه اشکدا نما
    ۴۶۸ وووزره! انه شکما دارو پایی فانرسه/ آدم خیلی شکمو/ امیدوارم تکراری نباشد
    ۴۶۹ خودا شیمه ماکو یا بیزه هن گوانه رن han gavane ran/ خدا شما را برای همین کارها آفریده/ خدا قالبتان را برای همین کار زده.

  21. ۴۷۰ هر ای لنگو ای خروار/ کنایه از دوخرجه بودن / وقتی قیمت چیزی بی جهت دو یا چند برابر می شود.
    ۴۷۱ آتشو کولوشه سر نیشتامو/ وقتم کم است و شتاب دارم یا مضطربم(فکر می کنم تکراری باشد)
    ۴۷۲ خورمو زنا با گافاره کین دئن de an / زن زیبا وقتی زیبایی اش آشکار می شود که فرزندی بدنیا آورده باشد. اگر بعد از بچه دار شدن باز هم زیبا بود زیبایی اش واقعی ست!
    ۴۷۳ پسر باورا زره گو/ دختر باورا هیچی گو (مادری که پسر بدنیا می آورد ارزشش از آنکه دختر بدنیا آورده بیشتر است.
    ۴۷۴ خواخورا مرد واسه -خو برارا واورسایه اکو با زن بیگیری
    ۴۷۵ خودا ادمه ان دسا اون دسه موختاج نوکونو
    ۴۵۶ انقد به فاندرو انه چوم بدر ووزو/ کنایه از آدم حسود و تنگ چشم
    ۴۵۷ انقد ان را فاندرو انه چوم کرو بوکونو/ آدم چشم انتظار (فکر می کنم بعضی از این ضرب المثلها نمونه بارزی از خشونت باشد کاش همه را نمی نوشتیم!)
    خدا نگهدار تا فردا.

  22. برادربزرگوارجناب آقای طاهری عزیز
    سلام
    زحمتهایی که این روزها خانمهای زحمتکش وپرجنب وجوش انجام دادند واقعا جای تقدیروتشکردارد .اما یک مشکل کوچک درواژه نامه وضرب المثلها بوجودآمده که شما به تنهایی وقت سرند کردن آنهارا ندارید.مثال ضرب المثل شماره۱۱با ۱۱۰یکی میباشد ازاین موارد زیاداست

  23. دوستان خوبم
    منهای ضرب المثلهایی که از پیش و به همت دوستان جمع آوری شده بود ضرب المثلهایی را خوانده اید که از طرف خانم موسی زاد تقدیم سایت شده. ایشان بنا به فرمایش یکی از معلمین خوبشان مرحوم آقای قنبر زاد که معلم خوب ادبیات بنده هم بودند حدود صدو سی ضرب المثل جمع آوری کرده در دست داشتند.
    فکر نمی کنم دانش آموز دیگری غیر خانم موسی زاد به این کار مبادرت ورزیده باشد چرا که اگر غیر از این بود پیش قدم می شد. بعد از آن بطور روزانه همه آنچه را که تا کنون خوانده اید به خاطر آورده و یا در محیط شنیده اند و بنده افتخار انتقال و بازگویی این کار ارزنده را داشته ام. این قضیه در مورد باورها هم عینا صادق است با این توضیح که باورها در حین کار و به تقاضای خانم موسی زاد شکل گرفت…
    از این پس بنا داریم به امید خدا و با اجازه آقای طاهری در کنار خانم موسی زاد به این کار ادامه دهیم. شاید به این سبب که کار روی واژگان برای بنده جذاب تر است. و انرژی بیشتری خواهم داشت اگر دوستم “در” کنارم باشد نه بر کناری.
    امیدوارم بسیار زود بسیار زود به این جمع خوب و گرم بپیوندند. مضاف بر اینکه بر دلم سنگ گذاشته ام و ضرب المثلهای جدیدشان را یاد داشت نمی کنم تا هر چه زودتر بیایند.
    خدا به همراه همه شما باد.

  24. با سلام خدمت جناب آقای طاهری و تمامی دوستان
    هرگز فکر نمی کردم همکاریم با سایت وزین شما تا این حد ریشه دار شود وفریده عزیزم مجبورم کند که خودم ارسالی هایم رابرایتان بفرستم.هنوز مهارت چندانی در تایپ کردن ندارم بنابراین مجبورم مطالبم را کم کم بفرستم.چند ضرب المثل به پیوست ارسال میگردد
    .
    ۱٫مه دورین مرا بخورده مه بیرین خلایقه.(کنایه ازکسی که احساس بدبختی میکند ولی درنظر دیگران خوشبخت وکامرواست)
    ۲٫مرا غم زار بو اون نرخو دبو بار.(از عاقبت کار ترسیدن)
    ۳٫نه پس تنه بیدینو نه بی پس زیندیگانی بوکونو.(نه میتواند دوست نااهلش را تحمل کند ونه طاقت دوریش را دارد)
    با کمال احترام موسی زاد آبکناری

    1. سرکار خانم موسی زاد سلام،
      اولین حضور شما در سایت آبکنار ما را گرامی می دارم و به شما خیر مقدم عرض می کنم ، این مرکز فرهنگی با زحمات شما و خانم قربان نژاد به کیفیت خیلی خوبی دست پیدا کرده و مطمئنا” به تکامل بیشتری خواهد رسید.
      از طرق مختلف شنیده می شود که مطالب زوج فرهنگی ما با استقبال گسترده آبکناری ها و دوست داران آبکنار قرار گرفته است و من هم از جانب شما به اطلاع آن ها رسانده ام که ارائه و ثبت این آثار به عشق آن ها بوده و تعلق به فرد خاصی ندارد.
      فرصت خوبی است از همه دوستانی که در زمینه واژه ها و اصطلاحات و ….. آبکناری اطلاعاتی دارند ، دعوت کنم به جمع ما ملحق شوند و سایت آبکنار ما را از خود بدانند و میراث شفاهی را در آن به یادگار بگذارند.
      امیدوارم در حفظ و امانت داری این گنجینه موفق باشیم

  25. سلام
    نمی دانم چیزی که مینویسم قبلا توسط دوستان نوشته شده یانه ۱-فلانیه فوتورکی خبردارنیو(کنایه ازآدم گیج ومنگ است)۲-فلانیه پسوپش نشایه دکفتان(کنایه ازآدم گیره .جلویش بایستی شاخ میزنه پشت سرش بایستی لگد(چک)میزنه

  26. با سلام و ادامه ضرب المثلها
    ۱-آش بپخته قاشق انه سر بنایو.(بدون اطلاع و مشورت با دیگران کاری را انجام دادن)
    ۲-اشنه سیتارو با هم نوگویه.(باهمدیگر ناسازگارند)
    ۳-فلانی سرد پلا گمج منه.(خیلی بی احساس است)
    ۴-فلانی خو دس رگ بیزه.(به تمسخر به آدم خسیسی که کمی گشاده دستی نماید)
    ۵-قبر سر حلوا خوار.(معادل فارسیش می شود زنگوله پای تابوت)
    ۶-فلانی کیشپالی کینه پنبو بنایو.(معادل فارسیش:هندوانه زیر بغلش گذاشتن)
    ۷-آدم سگ بگیرو آدم نیگیرو.(از چشم شور و نفوس بد آدمیان ترسیدن)
    اگر نگارشم به شیوایی فریده جانم نیست به بزرگواری خودتان ببخشید.
    با تشکر موسی زاد آبکناری

  27. جناب مهندس طاهری سلام
    شما همواره به ما نظر لطف دارید وما هم به نوبه خود از شما تشکر میکنیم بخاطر سایت وزین و مانایتان.
    امیدوارم من و فریده بتوانیم با همکاری یکدیگر آنچه که در توان داریم تقدیمتان نماییم.
    با سپاس فراوان موسی زاد آبکناری

  28. ای به! ای به! (واجب است در اینجا الزاما ai bah خوانده شود نه ei bah )
    دوباره ای به! مه نازینین یار! آمدی نازنیمنم؟ خوووووب! حالا بهتر شد.

    نمی توانی محبوبه جانم تصور کنی که چقدر احساس بهتری دارم. ترا با فوتیل بگزو! چرا که تمام ضرب المثلهای امروزت یک پالی اش می خورد به منه بخت برگشته که از کت و کول افتاده ام. زیمین بی شی آسمان بایی با بینیویسی . امروز ضرب هایی را که دو هفته قبل برایم تلفنی گفته ای برایت می خوانم. یاداشت بفرما و ارسال کن. به شدت منتظرم جانا. دو سه تا باور هم مانده. دو سه تا هم خودم یادم آمده. “ذرت” را بنویس گلدانه ی من. یک خروار کار داریم. نرخو دبو بار هم داریم. نترس به همه اش فائق می شویم.
    دوستدار تو
    فریده

  29. با سلام حضور جناب آقای طاهری بسیار عزیز

    این عبارت زوج فرهنگی مرا مثل یک پر سبک می کند. انرژی زاست. چند وقت پیش محبوبه می گفت به دوستی که به ما گویا خسته نباشید گفته بود بگویم: اما تازو بوگول بامی مو. کان خستگی ؟؟؟
    فارغ از مزاح عرض می کنم کار روی سایت شما برایم جدی تر و دلپذیر تر از امور کاری و معیشتی روزمره خودم است. و یک نکته جالب دیگر. دو شب پیش نزد خواهرم و خانواده اش بودم. بی خواب شده بودم و داشتم به یک قصه فکر می کردم. صبح خیلی زود دیدم نوشین بالای سرم ایستاده و مژه هایش را تند تند به هم می زند.
    – بیداری؟
    – آره
    – “پاخر پاخره” را شنیده ای؟
    داشتم از خنده خفه می شدم. او تمام شب داشت به عبارات دو کلمه ای فکر می کرد!شاید هم خوابش را دیده بود! از چپ و راست پیامک می فرستد و اصطلاح. این در حالی ست که او اصولا آدم کم حرفی ست.
    می خواهم بگویم کاری که حضرتعالی شروع کرده اید نه تنها برای بنده و موسی زاد بلکه برای هر خواننده ای جذاب و خیلی جذاب است.
    خدا شما را حفظ کند.

  30. آقای سیاوش گرامی
    فقط یکی از ضربهایتان جدید است. پس و پش را تکراری نوشته اید. از ضربهای جدید موسی زاد فقط نرخو دبو بار جدید است.
    با ضرب آقای سیاوش و یکی جدید از موسی زاد می شود ۴۵۹ تا.
    …………………………………………………..
    ۴۶۰ فلانی هانم هانمو جی کوشی وادایو ! (فلانی خیلی سالخورده است. همین روزهاست که از دنیا برود).
    ۴۶۱ فلان چیز اشرفی زمانه شنو (این شئ خیلی قدمت دارد.- اشرفی زمانه شن کنایه از قدمت زیاد داشتن است).
    ۴۶۲ نیشتی یو گوزه ملکه عزا چه بی گیفتیو؟ (برای چه قنبرک زده ای؟ این همه غم و اخم و تخم برای چیست؟ )
    ۴۶۳ قارا قوزبکا منسو چه فیسین فی گیفتی یو؟ ورز ورز ! کنایه به کسی که لخت و سر به زیر و غوز کرده نشسته.
    (قارا قوزبک پرنده ی بزرگ جسه ای ست که وقت پنهان شدن پرهایش را پهن و بلند بر سر می کشد انگار بقول مادرم یک کونو گمج یکجا افتاده. این پرنده از پرندگان منطقه خودمان آبکنار نیز هست. پنهان شدن و رفتار دفاعی اش حقیقتا دیدنی ست.)

  31. محبوبه خانم گل
    می شه لطفا در شماره گذاری دقت کنی؟ هفتای جدیدت رو شماره مستقل دادی. تازه قبل از اینکه هفتا ضرب امروزتو ببینم شماره ها رو دنبال کردم. دوباره به هم خورد.

  32. ۴۷۰ ایتا راکو ته آو ووکودامو/ ایتا پایی ته آو ووکودامو/ یک کتک حسابی از من می خوری/ فکر می کنم در قدیم برای اینکه ترکه بهتر و درد آور تر باشد ابتدا در آب خیسانده می شد و بعد بکار گرفته میشد/ نمونه دیگری از خشونت.
    ۴۷۱ مه کایا اورشه! ان چی گویه؟ / وقتی مشغولیتی جدی دارید فردی شما را به کاری غیر لازم یا غیر جدی فراخواند.

  33. باشه محبوب.
    راستی: برای صدای ا مثل اول اسد فکر می کنم از الف و بعضا از ه (ها) استفاده کنی با سهولت بیشتری خوانده می شه. “ته چوما خوب واکون” فکر کنم بهتر باشه. چون خواننده کسره بالای م رو نمی بینه. گیلکی آبکناری ما خیلی کرشمه و تغیرهای ناگهانی داره. مراقب صداها باش اگرنه حتی یک عبارت خوب رو از شکل و زیبایی می ندازه اگر تلفظ درستش نوشته نشه.
    یه سر به باورها بزن- ذرت مونده. توی ضرب هم “مه جان” و چندتای دیگه مونده.
    (فری)
    موفق باشی.

  34. جناب مهندس طاهری سلام
    اگر اجازه بفرمایید می خواستم تمامی ضرب المثلهای ارسالی را ویرایش کنم . البته نت برداری قسمت اعظم این مجموعه به پایان رسیده . این ویرایش شامل غلطهای املایی – نگارش – معانی و…. میگردد. دلم نمی خواهد خدای نکرده همکاران این مجموعه از دستم دلخور شوند. ضرب المثلهای ارسالی خودمان هم ازاین قاعده مستثنی نیست وبیشترین ویرایش شامل حال آنها میشود.
    با آرزوی موفقیت روز افزون برای همه
    موسی زاد آبکناری

    1. خانم موسی زاد سلام،
      با توجه به اینکه در این مرحله فقط اقدام به جمع آوری ضرب المثل ها و واژه ها کرده ایم، فرصت هیچگونه پردازش نبوده است و چند بار دوست عزیزم آقای سیاوش ایده هایی برای طبقه بندی آن ها داده اند و از طرف دیگر قصد آن ندارم با درخواست ها متعدد شما و خانم قربان نژاد را خسته و دلزده کنم و لذا اگر شما به ویرایش مطالب بپردازید ، محبت و لطف مضاعف می کنید و ما را بیشتر مدیون خواهید کرد.
      شاد و سلامت باشید

  35. با سلام
    چند ضرب المثل:
    ۱- نان از نانوا فگیرنو نه از طبق دار.(کار را به کاردان باید سپرد )
    ۲- آدم کم بخت مسجد آهنی بسازو یا طاق فرو آیو یا قبلو (قبله )کج آیو.(کنایه از آدم بد بیار)
    ۳- سگ بیو دریا دیلسو دریا نیجستا نیبه.(دیلسو =لیس بزند) (اگر پشت سر انسان نیکی بدگویی کنند از ارزش فرد کاسته نمیشود یا به قول معروف : سنگ بد گوهر اگر کاسه زرین بشکست قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود )
    ۴- یا با همسفر بسن یا با همسفره. (برای شناخت افراد این دو گزینه الزامیست )
    ۵- نقی کولا تقی سر تقی کولا نقی سر . (به سختی امرار معاش کردن )
    انگار این ضرب المثلها به این زودی خیال تمام شدن ندارند هر روز فکر میکنم دیگر کفکیرم به ته دیگ خورده ولی باز فردا روز از
    نو و روزی از نو.
    موسی زاد آبکناری

    1. خانم موسی زاد سلام،
      همه ما می دانیم کار پر زحمتی را شروع کرده اید، ولی دعا می کنیم همچنان این چشمه حافظه شما جوشان باشد تا ما آبکناری ها از ضربالمثل ها و واژه ها که ارسال می کنید بهره ببریم ، علی الخصوص وقتی بعضی از آنها را که در آستانه فراموشی بودند پس از سال ها می شنویم، لذت می بریم.
      موفق باشید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب فرهنگی خطه زیبای آبکنار

error: Content is protected !!