ضرب المثل های عمومی

خوشحالیم که ۶۰۴ مورد از ضرب المثل ها، اصطلاحات و تکیه کلام های شیرین را که بیشتر در خطه زیبای آبکنار مورد استفاده قرار می گیرد در اختیار دوست داران آن ها قرار می دهیم. لازم است از دوستانی که زحمت گرد آوری و ارسال آن ها را به عهده گرفتند، تشکر ویژه بعمل آید و امیدواریم این فعالیت فرهنگی با مکتوب کردن هر چه بیشتر ضرب المثل ها، اصطلاحات و تکیه کلام ها ادامه پیدا کند. خانم محبوبه موسی زاد آبکناری ، خانم فریده قربان نژاد آبکناری ، خانم فاطمه مؤمنی آبکنار ، خانم آزیتا پورهادی آبکنار ، آقای نادر وطنخواه تربه بر ، آقای جاوید پورهادی آبکنار ، آقای پیمان سیف زاد آبکنار و آقای محمود سیاوش آبکنار تا کنون بیشترین سهم را در شکل گیری این مجموعه داشته اند بی شک تسلط به همه ابعاد یک زبان یا گویش ، توان اشخاص را در برقراری ارتباط با دیگران افزایش داده و گویندگان و نویسندگان را از توضیحات طولانی و غیر ضرور بی نیاز می کند بنحوی که قادر خواهند بود منظور اصلی خود را با کوتاه ترین و موثرترین جمله به شنونده و خواننده منتقل کنند. لیست اولیه ضرب المثل ها، اصطلاحات و تکیه کلام ها به ترتیب الفبا بشرح زیر است و در نظر است پس از بزرگتر شدن لیست نسبت به ترجمه و کاربرد آنها نیز اقدام شود و حتی الامکان مثال های کاربردی برای هر یک ارائه گردد. نا گفته پیداست کشف ریشه و علت بوجود آمدن آن ها از اهمیت ویژه ای برخودار است. چنانچه موارد تکراری و یا غلط املایی در لیست دیده است ، در راهنمایی ما دریغ نفرمایید نکته آخر اینکه هر نوع کمکی در این راستا مورد استقبال قرار خواهد گرفت

صفحۀ ضرب المثل های خصوصی 

  1. آ تقی ئی من بج داره (این ضرب المثل در مورد کسی بکار می رود که همیشه می خواهد داشته های خود را سخاوتمندانه با دیگران تقسیم کند و گویا آ تقی با  موجودی برنج خود همین کار را کرده بود)
  2. آب که سرا جور شه ، قورباغا ابو عطا خوانه (همان ضرب المثل فارسی است که می گوید: آب که سر بالا برود ، قورباغه ابوعطا می خواند)
  3. آدمه تک و پالی به گب آیه (زمانی استفاده می شود که انسان تاب تحمل بیشتر شنیدن را ندارد و با وجودی که دوست دارد پاسخ بدهد ، خودش را کنترل می کند)
  4. آش تا در آستان، پلا تا خراسان (مانند بقیۀ نقاط شمال ایران ، برنج غذای اصلی اهالی آبکنار و حومه بود و اگر روزی روزگاری غذای بدون برنج صرف می کردند ، آن غذا را جزء وعده های اصلی محسوب نمی کردند و معتقد بودن تنها برنج می تواند انرژی کافی در اختیار آن ها بگذارد و لذا به این ضرب المثل معتقد هستند که با برنج می توان تا خراسان رفت و با آش تا آستانۀ درب !) 
  5. از تنبلی ارمنی دوخانه آقدایی (تلفظ اسامی ارامنه برای بعضی ها دشوار است  و از روی تنبلی او را آقا دایی خطاب می کند)
  6. اگر تو بدانی می حاله زارا، ته تومانا کنی دکفی به صارا!(اگر از حال زارم آگاه شوی ، جامه از تن بدر کرده و سر به بیابان می گذاری !)
  7. ان نیسی پیسی گوانا فاچرخانین اشان معنی هر که دانه یا علی بوگویو (برای ترجمه و تفسیر احتیاج به کمک داریم)
  8. اونا دوشاب پوله مرا بهیی (وقتی شخصی یک لباس را بارها می پوشد یا از زمان ورود تا خداحافظی لباسی را به تن دارد ، با کنایه از وی می پرسند آیا لباس را با پول دوشاب خریده است ، گویا پول فروش دوشاب خیلی شیرین بود ، چون به سختی بدست می آمد یا چون خود دوشاب شیرین بود !)
  9. بج اوزه ، گندم اوزه ، مورجویم ان وسطا اوزه ( مورجو همان عدس است و زمانی که برنج و گندم و عدس را در تابه بو می دهند ، برنج و گندم که دانه های با ارزش تری هستند ، دائم ئر حال جست و خیزند و بعضی از عدس ها گاهگداری حرکت ریزی می کنند و این ضرب المثل رل زمانی بکار می برند که در جمع بزرگان گاهی یک شخص کوچکی اظهار نظر می کند- اوزه یعنی می پره اشاره به جست و خیز دانه در تابه داغ دارد و اوشتن= oshtan مصدر آن است )
  10. بخاری شکم بزنیم
  11. تا ته دیلا بوغض گیره، تازه خوانی توماما به
  12. ته بوشو رایا واش بجور بامو
  13. ته گاو بامو امه همساده خانو
  14. تی آب بدین بازین ته پاچه بوجور فاکش
  15. چک و پر زنه
  16. چناردار کون هرگز نیبه خالی، گاهی گوهر خفته گاهی امرالی
  17. حاج محمد کرجی دودی
  18. خدا هموکسِ رَن پِئری بوکود ، اَمِه رَن مارِه مردی هم نوکود
  19. خر بو خو منت
  20. زرزنگ خوما چو ناما زه آن
  21. سد جلال نفت فاگیری
  22. سگ خانا پوشتا کوده
  23. سگ سگو، ساکوده زاکم سگ
  24. سگ وشغال میان آشتی ببسه ، وای به حاله اَمِه محله کرکو وسوکولو
  25. سنگ بو دریا چی کنه، کوه بادکلیوه(دخراوه) تا دریا پوره بو
  26. سنگ و سوخال اوشانه سر، کربلا خاک اَمِه سر
  27. سوخته جیر پلا دینیه
  28. سه لنگو سه پاچه داره
  29. شوند و هفت لاکو
  30. عجب گاو دکفتو بازاری اسو
  31. غیض ( یا قهر) کولشکن به سلوسر
  32. کاشال ترسه منه
  33. کوردو کودا نازا کونی، دوشاب پلا یاقا گیره
  34. کولوشکن خاکا اُشونگاه کونه خو سر فوکونه
  35. کونو(کهنه) خولا باقلا دونکون
  36. کی مرا بیچی ،من مرا قربان
  37. گاو دکفته بازاره مانه
  38. گمج گیل گیلی بکوده خو نخونه پیدا بکوده
  39. گوسفندا غم جانا قصابه غمه پی
  40. گیلشا هوا خوشه نایه
  41. ماری گو نگزو، قورباغا اونا سوارا بهه
  42. مایا چی بیگیفته
  43. مه وینی ته وینی ، شنبه روزا ته دینی
  44. نفته ماملکا خواییم چاکونیم
  45. وقتی فالگیر مجانیه، آدم خو کرک و کی جی ره نم فال گیره
  46. هم از خرمای عراق دکفتیم هم از گیلان ترشو کونوس
  47. هموشو کاشال قرابا نی شه
  48. خیال کونه بوز قصاب فندره
  49. ده چی خایی، مرگ خایی بشو گروازده
  50. فیضیلی؟ اسبو جولی؟ لانتی بجاوسته خوری؟(لانتی به گازا گیری؟)
  51. خو پالانا تاوادا شونده کله
  52. هم ازعراقات خرما دکفتیم هم از گیلان تورشومیمیج
  53. مال علی واصل علی
  54. کوکولودرکونه گاوا خانخواه زن فرس میتابا
  55. آبا نیده خوتومان فیره
  56. آبا بدین ته لوتکا دود
  57. مادودرد بامو
  58. ته پوچو آغوزا مه مغز آغوز ور واکاشتی
  59. شب سیاه ، گاو سیاه
  60. مه سرا اگه بنم ته سر، بهمو ته اقدر
  61. ته وینی فیگیری ، ته کونمانه واسینی (یعنی بزودی پشیمان می شوی)
  62. حسنک جسنک بوکوده (یعنی چه) به عقیده خانم موسی زاد شکل درست این ضرب المثل به این صورت است “حسنک دسنکو مگر؟” (مگر به این سادگی این امر امکان پذیر است؟ ومعادل فارسیش می شود مگر شهر هرت است.)
  63. پیشیا بگوفتان ته مو درمان داره، بشو خو گویه قایما کود (کنایه از آدم های بخیل و تنگ نظر)
  64. پیشیا بگوفتان تی گو هزار تا درد درمانه پیشی شه خودش گویه لابجاکونه (کنایه ازآدم خسیسه)
  65. خیال کونی ته گویه سیلوسر پا سر بزایمه (کنایه به آدم متکبروازخودراضیه)
  66. هه جیگا جوخوفتابی؟
  67. کترایا راسته گیفتی ، دوزدو پیشی فرار کونه
  68. سگه نامه بوووردی ، ته دسه چویه ویگیر
  69. هیچکس نگویه مه دو تورشه
  70. امه گاو اشانه ساره میان فوره
  71. سگ به سگ دکفه ، کاشاله روزا به (وقتی سگ ها با هم درگیر می شوند ، شغال آسوده می شود)
  72. کار، نوکوده کاره جانه بلایه (کار بلای جانه کسی است که کار نکرده باشد)
  73. خو فرتا ایوارا کوده
  74. خوشکه کوله سر مآشک شانه
  75. چاچنی میسا هوا جور نعل زنه
  76. گاوی که مرا شیر نده ، جنگله خو بهه مه گاو
  77. فلانی بی نوخون جوش بوکوده
  78. بوزا پیشی نهه
  79. خیال کونی اوردیک سرا آب فوکونیا
  80. خدا کویا دینه آلاله بخشه
  81. خدا خو خرا شناسه شاق فانده (خدا خرش را می شناسد و به آن شاخ نمی دهد)
  82. کوره مرا اشکلو توشک بازی کونه
  83. فلانی خو انگوشت تاواده مه دهان
  84. سالیان سال بهه شنبه دکفه به نوروز (خانم موسی زاد: سالا برخوره شنبه به نوروز)
  85. خیال کونی خرس فورشا بیده
  86. قرآنه فروشی ، دیارو هینی؟ (چیز ارزشمند را از دست می دهی و به جایش چیز بی ارزش بدست می اوری) ، (خانم موسی زاد:قورانه بوفروخته دنبک بهه)
  87. عزیز باقلا باورده
  88. فلانیا حاشا ور ور حالی نیه (فلانی ایما و اشاره وغرغر حالیش نیست)
  89. سگَ به زور ببرن شکار ، واگرده خو صاحب پاچه گیره
  90. ای لا درازه ، دولا کوتاه (در هر صورت مناسب نیست یا در هر صورت امکان پذیر نیست)
  91. کپچ مرا نیگاه نکون ، بخت مرا نگاه بکون
  92. آخره کشه دنباله کشه
  93. کله بِه جِرتر
  94. کپچه ، لبچه گویه: آغزوا باخ
  95. پیشا واچینه ، پوشتا دوکونه
  96. فاکین بکفت ، خان روشنا باس
  97. (اگر) پیلی دریا بوشوم ، خوشکا به
  98. هیزارتا کردکمری ببس تافلانی فلانکاره بوکود یافلانیه گب حالی ببس
  99. هر سری یک صدایی کونه
  100. مکن با کودکان بازی ، ریش و سبیلت را می بازی
  101. حاشا ور ور اونا حالی نیو
  102. نه شو اونا حالیو نه های (خانم موسی زاد : اشنه شو حالی نیو)
  103. هرچی اونا اسبانا مرا وِلا کنیم ، هانی شه گاوانا مرا چره
  104. دنیا بباسه ناسرا ناکین ، چمچه بیشه ملاقهِ دورین
  105. انتاخای اونتاخایی باریک باریکه مرغانه خایی
  106. کپچه ، لبچه گویه: آغزوا باخ
  107. پیشا واچینه ، پوشتا دوکونه یعنی وصله و پینه می کنه (خانم موسی زاد: پشا واچینا پوشتا دوکونه پوشتا واچینه پشا دوکونه.یعنی پشت سر هم خرابکاری کردن )
  108. فاکین بکفت ، خانه روشنا باس
  109. تا ته دیله بغض بیگیرو تازه (تعزیه) خوانی تومان به.
  110. یا کسان کس طایفه خرمگس (خانم موسی زاد: کسانه کسند ، طایفه خرمگسند)
  111. یا خر میره یا خرصاحاب دنیا مانه به صاحاب
  112. فلانی گولو مرخه مانه
  113. کم گو پرگو جانه فگیره
  114. خدا کو دینه آلالو بخشه
  115. ایته داره کین نیشته (کنایه از فردی که دارای یک فرزند است).
  116. عزا چی عزای موردیشور گریه کونه
  117. پلت ولکه منه (کنایه از آدم باد به پرچم).
  118. خدا سرمه دوکوده باقلا چومه میان (مثل : خربزه نصیب شغال شده).
  119. خورمو هیندانه کشل خوره
  120. فلانی باموختو کلاچه زاکو (آدم خیلی زرنگ)
  121. هوا کلاچ بامه خومه کلاچه ورزانه (آدم غاصب)
  122. سنگ سنگه اشکنه (شغال بیشه مازندران را نگیرد جز سگ مازندرانی اگر اشتباه نکنم مصداق دارد).
  123. آلوچو از کالیچو کمتر نیو (کنایه از هماورد بودن)
  124. فلانی گیله دس بزنو طلا بهه (آدم روزی به سر- پر روزی)
  125. خییل کونی جهندم علفه چنگارت بوکوده- وووی هنجی اشکرو لنگ !!!(آدم خیلی لاغر)
  126. دس فدی شانو جووزه
  127. هر که خو دیل روزی خوره (تقریبا فارسی ست)
  128. هر چی بکاری بیبینی
  129. اینفر آب ببن اینفر آتش
  130. پنبیو آتش چی آشنایی ماااااااااار؟ با تاکید بر کلمه مار – مادر!
  131. کبچ مرا نیگا نوکون بخت مرا نیگا بوکون
  132. سگا ترسن عیب نیو
  133. خوشکو دارو موجز ؟؟؟ (معجزه- کنایه از آدم کارنابلد یا بی وجود خیر رسانی).
  134. فلانی ایته هادرو صد تا هادر بیجر درو
  135. انه چومه ای موشتو خاک دوکودنو (فردی مغبون کردن- متضرر کردن دیگری).
  136. کرک خاکه اشینه خو سر دوکونه
  137. کشله بوگوفتن چند کلو بجاره وازه کونی بگفت: سگه تندیه فندره
  138. نه خواخووووور! آب به آب نیشه دانو بدانو (انگار نه انگار)
  139. هتو همتته سله فیره (با پوزش از حضور آقای طاهری بسیار عزیز- استدعا می کنم اگر بعضی از این عبارات ناخوش یا ناصور است بنا به تشخیص خودتان باز تاب ندهید. بنده مامورم و معذور و امانت دار).کنایه از خراب کردن تمام پلهای پشت سر.
  140. مرغانه اوشنه کونه کرا کرا امه رن
  141. آدم پس pes خو سره دود واودا دنه (dvad vavada)آدم کچل می داند چطور سربندش را برسر ببندد.-(هرکس خرابکاری میکند ماست مالی کردنش را هم بلد است )
  142. خدا انه منصب ندیو وگر نه دیار پس نگده
  143. هر که گوشه خیه گوشوره یی باید بخیو
  144. پس کیجی منسو هر که آیه اته انه سره زنه
  145. خیر بدشته به انه نام بو خیراله
  146. وووووووی خنه خرس ! گیندی واشه کشله منه (آدم کوتاه قد و زشت)
  147. خو چومه بداشت مازو جه تیره دباخت (به جزئیات پرداخت و از هدف اصلی دور شد).
  148. همگی رن باز خنه امه رن کورو غوغو
  149. غورابه دوشابه منه (دوشابی نامرغوب که طعم آن مدام عوض می شود- فردی که مدام تصمیمش را عوض می کند).خانم موسی زاد : قورابه دوشاب منه (قورابه دوشاب=دوشاب قرابا / قرابا روستایی نزدیک ضیابر )
  150. دوزد بیشه خانو صاحابه عاریض ببسه
  151. سگه دومه هف سال قالب دوستن هنی بیدن بوچموسه
  152. بوزو سگه کاره بوکودنو (آدم نالایق برای فرد کاردان ناز می کند). خانم موسی زاد : سگو گوله کار بکودانو (به دم سگی گل سرخ زیبا و خوشبویی بسته بودند.سگ در کوچه ها می دوید و فریاد می زد مرا از دست این گل خلاص کنید. کنایه از آدم نالایقی که خواستار آدم لایق تر از خود نباشد در امر ازدواج.)
  153. آبه نیده خو تومانه فیره (بی ادبی ست. ببخشید)
  154. ته گاو بمه مه سارا دیره (نسبت فامیلی بسیار بسیار دور- به زور بخواهی خودت را به دیگری منسوب کنی)
  155. اسه روزی ببو انه دس انه دیله گاه فانرسو
  156. خدا خره بیده شاغ ندیو
  157. سک خو صاحابه نشنسه
  158. خدا انه بیده انه کاسه تنه دیره (با پوزش)
  159. فلانی گبه مرا قالایو قنبره گیره
  160. فلانی میان خوسو لاحاو / لاحاف دنشانه ( کنایه از آدمی که در هیچ کاری به کسی کمک نمی کند ولی سود کار بیشتر به او می رسد.)
  161. خنه خاراس! ملا خانه صدق ننه! (آدم کاردان نزدیک را وانهادن و به جای دوری مراجعه کردن)
  162. سکه/ سگه زورکی بووری شکار ادمه لنگه گیره
  163. از فوضولی جول بوکوده
  164. تالش خو بوردو ماسته نوخوره
  165. خو چومنه غازه کوده (آدم فرصت طلب- یا نتظر فرصت)
  166. هر جیگا آشو اون اویا خاشو(دم غنیمتی)
  167. وووزره! بی سردی serdi بام شه باباااااااااا! (کودک بسیار شیطان)
  168. انه شکمه چاقو بزن خون نیه (تقریبان فارسی ست).
  169. فلانی وله آدم جانا باد بوخورو ؟ (آدمی که حرف در آستین دارد).
  170. دیلو دیل! قبرسانه گیل نیوگو خاخووووور! (احساسات عاشقانه را دریافتن)
  171. هر که طبجو (طبق چه) به سرا گیره خو پر و ماره بوره (هر بدی یا خوبی به صاحبش برمی گردد).
  172. داره کین بس بیدی انه شق که سر فووه (عواقب هر عملی به صاحبش باز می گردد).
  173. صدتا سنگ فداری بیلاخرو اته خوره (تلاش بی ثمر نمی ماند).
  174. زن بمرده زن بدین زن طلاقه ده پس وزین (خدا نصیب نکند همگی پایدار باشند و به پای هم پیر) یک نصیحت نخ نما شده است به نظرم.بگو کی نظر تو رو پرسید!
  175. ووووزره! فلانی انجی دس کج نیو گو- قندل ایمام رضا زنه!
  176. گویه گووووووو: پرو زن peru zn ماار نیو سردو پلا نهار نیو
  177. گیله کابیشه خو جای نشته ایته یی بو کوله گیفته اله!
  178. خنه خرس khrass ! خلی khali بی نوخون جوش بوکوده (آدم بی تربیت)بو نوخون جوش بوکودو!
  179. گمج گیل گیلی کونه خو سره نوخونه پدا pede کونه
  180. ایته بوکولو ایته به کشو kshu (آغوش) ایته دونبالو کشو (داشتن فرزندان پشت سرهم)
  181. گیله مرده خوبی نمه (حقیقتا نمیدانم این یعنی چه؟ باید با محبوب دوباره صحبت کنم)
  182. فلانی میسه کین دره / داره کله گنه مرغانو (با پوزش کنایه از آدم بلند پرواز)
  183. صد من خولی غضنفر ماآره گولی رن کمو (هر چیز که دارد بکار خودش می آید. خود فرد بیش از دیگران محتاج دارایی خودش است).
  184. تا دنیا بو دنیایو لعنت بر یزید (باز داشتن فردی که مدام بدی فرد دیگری را تکرار می کند و دست بردار نیست).
  185. ایمام حوسنه سر هن پول ووه vave (تذکر: اسم شریف امام حسین به گویش محلی یاد شده)
  186. خواخوره دیله براره دیله جا دوستنو davastanu برره دیله سکه/ سگه دیله جا.
  187. وووزره! سبجه جا روغن گیره
  188. انه دسه تنه نشه اشکافتن (گوله/ گلوله بزنی کف دستش یه قرونی در نمیاد)
  189. پینیشه خون نده/ پیییش: پشه
  190. دس دسه شوره هر دوتا دس دیمه (همیاری هم افزایی)
  191. ایته اسو ارجینه شن ایته اسو پرچینه شن (گویا: هر فردی کارایی خاص خودش را دارد)
  192. خدا سیته بوکوده دارو توکزن حمبال/ حمال
  193. سد جلان نفت فگیری(سید جلال الدین دو ریال نفت خرید سه ریال پول حمل داد تا منزلش)
  194. ان مه گولی سره خاشه پا بنیو ان. (علیرغم میل به خاطر فردی از خطای کسی گذشتن یا از پیگیری کاری منصرف شدن)
  195. انه کللو پاک دامو کویی
  196. کهنو خوله باقلا دوکودن
  197. سه لنگو سه پاچو داره (گویا: تا سه نشه بازی نشه)
  198. وووزره! داز نهه nehe تفر ویگیره/ تبر ویگیره(خشم بسیار شدید)
  199. بوشم خانه بابو شاید که مه دیل وابو – بیدم خانه بابو بدتر از ما بو.
  200. اوهوهوهو ! بوز غصابه فندره (با خشم و بغض و کینه نگاه کردن).
  201. گوسفندا غمه جانا غصابا غمه پی
  202. بمردو ناجیو بشکسو گردن (آرزوی دست نیافتنی فرد رویا پرداز)
  203. جی عراق خرما دکفت جی گلانه / گیلانه ترشو میمیج
  204. دوشاب پوله مرا فگیفته (لباس یا وسیله ای که برای آدم خیلی عزیز باشد و زیاد از آن استفاده کنی)
  205. هتو خوره دانه گو تالشو خانه سک خوره ننه (آدم بی مقدار اما بسیار مغرور)
  206. قاسم داره جورو/ یا قاسم داره جور اسیو (از مرحله پرت).
  207. قاسمه ماره عروسی روزه (وقته گل نی)
  208. قاسم ننه بمردو بسی (بعد از اینکه کار از کار گذشت).
  209. هله سالو ما درازو (فکر می کنم شاید: باش تا ببینی)
  210. فلانی چرخو تونیه مانه (چالاک و زبرو زرنگ)/ تونی : دوک نخ یا رشته ریسی
  211. چرخو اینه منه (بسیار تمیز)
  212. گولو دیله منه (بسیار تمیز)
  213. خو نامه نهه nehe خو همسیی سر/ همسایه سر
  214. انه آشه میان گلی / گالی دوکوده
  215. تالش از دار بیجر بمه (به نقل از موسی زاد: یکروز یک مرد تالش بالای درخت بسیار بلندی بود نمیتوانست پایین بیاید. نذر می کند و از خداوند می خواهد کمکش کند. اما وقتی پایش به زمین می رسد نذرش را انکار می کند و می گوید خودم جان کندم تا پایین بیایم نذرم کجا بود!) اصطلاحا: خرش از پل گذشته.
  216. واناله ادمه چوم طولی بوکونو (طلوع کردن چشم شاید) – آدم بسیار حاضر جواب که اجازه حرف زدن به مخاطب نمی دهد.
  217. خیال کونی پیشی مچو بوکوده (آدم ریزه میزه و غنگین)
  218. خره شاغ جور نیه گویه همیشو جووانم (پیرانه سر رفتار جوانی در پیش گرفتن)
  219. هر که اینگی کونه بینگی خوره (تکراریست با پوزش از آزیتا خانم پورهادی)
  220. کاشالا روزا بسبو خو پا تونده گیفتبو (هل شدن در انجام کاری که دیر شده)
  221. خورمو هیندانه کشل خوره
  222. ده کلاچو کشکرکی خبر درنو (همه میدانند)
  223. همه دننو فقط ارباب خودا بیامرز ننه (همه میدانند)
  224. ته سوکله دومه باور بوکونم یا قسمو ابوالفضلا
  225. خو چومه دوده davade خو دهنه بازه کونه
  226. وارث چه منه حارثه (موسی زاد می گوید حارث از یاران یزید اما فکر می کنم حارص هم صدق کند).
  227. اول برریه / برادریه ثابت بوکون بعد برس به ارث پدر
  228. ته ماله سخت بدار ته همسیه دوزد گیفته نمه
  229. مالو بد به ریشه صاحابش (تقریبا فارسی ست)
  230. ایذه گویه آلتینگ ایذه گویه شالتینگ (تمرکز کلامی نداشتن)
  231. اینفر گویه آلتینگ اینفر گویه شالتینگ (عدم تجمیع آراء – هرج و مرج آراء و بحث بی نتیجه)
  232. اوردیکه پوشته آو فوکون! (کنایه از آدمی که به نصایح دیگران بی توجه است)
  233. آب به آب نیشه دانو بدانو ( وقتی کسی خطایی مرتکب می شود و دیگران هیچ عکس العملی نشان ندهند.)
  234. کرک گویه نه خو سره ووینینه vavinina نه خو کینه اغوز دوکونینه (نه بدی کنید که مجبور به دلجویی شوید)- با پوزش بسیار در صورتی که قابل باز تاب نیست حذف بفرمایید).
  235. پسه pese کولا پساpesa شیرینو ،خیال کونه همیگه شیرینو (تاپیک مورد علاقه هر فردی برای خودش بیش از همه جالب است).
  236. انه پا تانا خوراسانه بویه ایه (مدام در حال گشت و گذار)
  237. درا گویه دیواره اشتوانه
  238. ادمه دس درازه نبه (شرم کردن از خوردن بر سفره دیگری)
  239. خو دیله سنگ بنایو (پا گذاشتن بر آرزو های قلبی )
  240. میله میل دانه جه بیدینی بوگو انشاءالله دوروغو (گاهی برای پیشگیری از فتنه باید انکار کرد و ندیده گرفت)
  241. اخر کلاچ کلاچه چومه هنجی کنه؟
  242. خانا خراس بیماره آشه منه (آدم شل و ول)
  243. اژدها دهن دورون شه بیرون ایه (آدم حراف و بد دهن)
  244. لنتی بوخورده گوزگا واجاورده vajavarde (آدم بسیار لاغر)
  245. خنا خراس! اما بوکودو سبله مانه/ sabale گربه ماهی( بسیار چاق)
  246. اه دینی؟ بوشوستو سر پسا کفت! (فردی خود را آماده کاری کرده و انجام نشده)
  247. ووووووی! کلو خو منه(بسیار بد اخلاق)
  248. ته کارا بوکون خواخووووور! همه سرانا بوخورده(از پس همه بر می آید)
  249. روزه بی نماز عروس بی جغاز
  250. انه سر همیشو ای پلی pali بشکسه
  251. فلانی غازو مرغانو بوکوده (دسته گل به آب داده)
  252. فلانی توربه فیس بوکوده (با پوزش بسیار- دسته گل خفنی به آب داده)
  253. ان زک zak مربایو! هرچی دینه انه وایو.
  254. مرا مترس مه دونبال دبا بترس
  255. ایته نوخورمه با ترسن ایته پا نیشوره
  256. هر کس هر کسه غمه ببو بازار خستیگی نیو (غمخوار هم باشیم دیگر دردی نخواهد بود)
  257. ای من بجه پلا انه شکمه کمو
  258. خانا خراس واناله کود کودی بوکونو (آدم شکمویی که پیش از رسیدن میوه یا محصول آن را می خورد-بم اند که در خانه مان همیشه این مشکل را با خودم -فریده داشتند!!! )
  259. آخر نفهمسیم ان تورو سوکلیو یا اکراس akraas
  260. تورن امارا ماصرو بوکودنو/ تورن کا امارا خورن!(دور و برمان یک عادم سالم پیدا نمی شود)
  261. عروس را شوئنه ننه گویه مردماره خانو پستو بلندا
  262. ورفه آتشه گیفته / برف را آتش گرفته(گویاعینی : گرانی بیداد می کند)
  263. آب بوخور دانو بوخور! قاسمه ننه مرده بسه! (آدم بی خیال که عین خیالش نیست)
  264. ووووی! انه هاشا ورور vrvr حلی نیو
  265. شا ببخشو شا قولی نبخشه
  266. فلانی شا جی اسب بیجر اوره avare (آدم بسیار نترس و توانا)
  267. نه شایه انه پس دکفتن نه پش pesh
  268. الا ته شوندرو انه پرچینه وانکفته/ وانواسه
  269. انه گوخه نشا پاسر زئن (با پوزش)
  270. خیال کونی ای کوندو گوخه راکو بیزیه (شباهت زیاد بین والدین و فرزند نازیبا)
  271. کارا اما کونیمو ناره اوشان
  272. فلانی گوزه جه گونبست چکونه (آدم بسیار مبالغه گر)
  273. تشت گو جی بام بکفت انه خونو همه جیگا دوخ نیه dukh naie
  274. امه شن خوره به تشت همه سرانه شن خوره به پشم (خطای ما خطاست خطای دیگران خیر)
  275. فلانی گولو باغه میان دکفته (موقعیت خوبی نصیبش شده)
  276. شیره ناره کونه کاشاله وازه (حرفش از عملش بیشتر است)
  277. اشنه خانو عودل / عبدل عمو خانه مانه (چیزی برای خوردن یافت نمی شود)
  278. خانا خراس! آدمه دیلا کنه kne (فردی که با کلام تلخش مخاطب را می آزارد)
  279. مه دیل دیله گاه میان دینیو (اضطراب داشتن)
  280. اشان گولو بولبوله ماننو(میانه خیلی خوب)
  281. بشکاوسه اما الا نشکاوسه (شکفته اما هنوز نشکسته است. این فعل هم به معنای شکفتن است و هم شک افت ن)اشکاوستن
  282. هتو فندری موشته آمادو دره (آماده دعوا)
  283. ببس تالشه گردا کون (نقل از موسی زاد: گویا خانم تالشی برای خود دامنی دوخته بود. آمد نامی زانی زیر دامن را میزان کند آنقدر برید و برید تا دیگر چیزی از آن باقی نماند. – آمد ابرو را درست کند زد چشم را کور کرد).
  284. هنی ان کارا تندو کترا بوکود(کار سرهم بندی و تند و تاکید)
  285. فلانی زوباله لنتیه مانه lanti / مار
  286. هوا گرمو! لنتی خو سوراخه جا بیرون نایه
  287. پاک کشل ترسو ممت ! kashal tarsu mamat
  288. اولی پیالیو بد مستی؟
  289. ایته لبچ زمینو ای لبچ آسمان labch /لب (ظاهر بسیار ناراحت و ناراضی)
  290. انا خره منسو manasu پالان بیزه (بیگاری کشیدن)
  291. فلانی بادمان گوش داره (گوش بل / بادبان گوش)
  292. ووووی ! خیال کونی قورباغا جی چول ورشته (آدم بی رنگ و رو- دبلکسو دیم dabalkasu dim)
  293. اسفند دانه منسو چکسه chakase
  294. انه دیل سیرو سرکه منسو جوش کوده (نقریبا فارسی)
  295. فلانی زن نه پش داره نه پوشت (خانم بسیار لاغر)
  296. گاز علی سبزو قبای بد دره (آدم بهانه گیری که از هیچ چیز راضی نیست)
  297. خو جولو پلاسا کره خورده (بسیار خشمگین)
  298. مه خاکو هفلاکو بیته سر! اسه بوشو ترا دوکوش!(به آدمی که خیلی خرابکاری کرده و اصلاح ناپذیر است برو خودت را غرق کن).
  299. خو چومه ایتا دال بوکوده ایته ذال (کنایه از آدم لوچ)
  300. کوره kor بگفتن: ته رن کرا بج کشنه kshna تو گو نی دی نیو بگفت: خو نی دینمو خودا گو دینه (جهت دوستانی که اخلاق رسانه ای را اگر خدای ناکرده رعایت نکنند)
  301. خانه چکودمو chakudamu موستره بوخوردو دارمو (کارهای بزرگ و شاق را که انجام داده ام چه باکازکارهای کوچک – از پسش بر می آیم).
  302. خودا شمره / شما را سیفیل بوکوده سرگردان 
  303. لیسکو پیسکو زک zak (کنایه از پچه لیفت و پررو- خدا رفتگانتان را بیامرزد مادربزرگم به منومحبوبه می گفت: انجی لیسکو پیسکو زاکانه شکله گو مو بیدی نشتیمه اما را ورا خورد. لیسکین لیسک!!!).
  304. انا تالشو نان ووکوفتته vukufte
  305. فلانی نعل در آتشو (در اضطرار بودن- وقت تنگ بودن)
  306. هر که ایتا آش چکونه ان با ایتا انگوشت بزنو (نخود هر آش)
  307. بیدی نیدی دیده شد تیمان خورا ر…ه شد(با پوزش)
  308. ایته انه پرو per/پدر ایته انه مار
  309. نه انه بوره – نه انه اوره (بی خیال دنیا)
  310. فلانی چیکاریو؟ آفته جانه خرکاریو (بی کار و بی مصرف)kharkare ماهی تابه.
  311. فلانی موستره ورویی نیو – خوره هتو دنه ای کوندو گووووخ !(با پوزش فراوان)-mustara varo eeگویا زمانی شغل بوده
  312. بی شناغو سک (سگ بی شناخت/ بی چشمو رو)
  313. فلانی داخلو کاشال کودی یو ؟؟؟؟ (بی مقدار تر از آن است که حق اظهار نظر داشته باشد).
  314. فلانیه جی در بیرینه کونی – درجکه جا دورین ایه (درجک: پنجره کوچک)
  315. اتا سوراغه جا نشا دوتا باقلا دوکودن (با یک خانواده باید یکبار وصلت کرد)
  316. مو گویمو خاجی یم تو گویی چند تا زک داریو؟
  317. فلانی خو کاره جه کولکالو بورده (کلافه کاری که انجام می دهد شده- سر خود را خیلی شلوغ کرده)
  318. کاشال خو خومه جه بیرین نیه (هوای بسیار سرد است)
  319. انه موردی شوره منسو بوشست بنه کنار (حقش را کف دستش گذاشت)
  320. اوهو انه سرقسم- گردن بشکده ۷ جیگا- قل چو بی جر باورده(در کار خیری که انتظار می رفت شرکت نکرده فقط نظاره گر بوده).نکرده فقط نظاره گر بوده).
  321. نه بوخورده نه دیره (از همه به او خیر رسیده اما مدام ادعا می کند که هیچ کس کاری برایم انجام نداده است- هیچی رنگا نی دامو)جام نداده است- هیچی رنگا نی دامو)
  322. پدر سگ! مو ته سرم تو که سری؟! (نقل از موسی زاد: گویا فرزندی با مادرش مشاجره می کرد. پدرخانواده به هواداری مادر پا در میانی می کند. مادر شروع به هواداری فرزند که مرد! چرا با بچه ام تندی می کنی؟ مرد عبارت بالا را متاسفانه به زبان می آورد).
  323. موردی شور انه فک و فیجه بو وورد (سر زنش بسیار شدید- فک و فیج/ پک و پوز)
  324. فلانی وکوفتو ریش بباسه (فلانی خجلت زده و شرمنده شده)
  325. انه مجاز دلی دلی delei delei نوبوره (بعضی رفتارها به مذاقش خوش نمی آید و زود واکنش نشانمی دهد)
  326. ایته مه سره زنه ایته خو پسو سره(فردی که بلد کار نیست و کار را بسیار کند انجام می دهد).
  327. فلانی گازه کینه بشناختنو (از سادگی فردی سوء استفاده کردن)
  328. انه گولیا خیال کونی بورو دومه مرا سوراغ بوکودنو (کنایه از صدای بسیار بلند)- (نقل از موسی زاد: گویا در قدیم ماما ها معتقد بودند که نوزاد اصولا گلویش بسته است و این رسالت بر عهده آنان است که راه گلو را باز کنند. در تکه پارچه ای / شوندرو- مقداری شکر می ریختند و می بستندو در دهان نوزاد می گذاشتند تا راه گلویش باز شود. وقتی فردی صدایش بسیار بلند باشد این عبارت را بکار می برند با بورو دومو / دسته بیل/ راه صدایش را باز کرده اند نه یک تکه شوندرو)٪ بماند که مردم ما از شدت کار و خشک شدن شیر مادر به شوندرو و شکر متوسل می شدند.یزاد: گویا در قدیم ماما ها معتقد بودند که نوزاد اصولا گلویش بسته است و این رسالت بر عهده آنان است که راه گلو را باز کنند. در تکه پارچه ای / شوندرو- مقداری شکر می ریختند و می بستندو در دهان نوزاد می گذاشتند تا راه گلویش باز شود. وقتی فردی صدایش بسیار بلند باشد این عبارت را بکار می برند با بورو دومو / دسته بیل/ راه صدایش را باز کرده اند نه یک تکه شوندرو).
  329. هر چی خو وختو ساهات داره دده قوربان. پستاو نما خوردن!
  330. ووزره! خدا انه شکمه خانه فیسو بو دگد. هنجی پر نفس؟! امه سرا با کولوش بیگیریم.(پشت سر آدم
  331. انه کیلا بورو خالیکه مره نشا ووکوشن (بد اخم و بد عنق است. اخمش با هیچ چیز باز نمی شود).
  332. پنشتا انگیشتا عسل واسین دگان انه دهن گویه زهرو هیلاهیلو
  333. فلانی خو گولی شوندره ویگیفته (کونه زاهار). (آدمی که با صدای بسیار بلند حرف می زند).
  334. فلانی خو مغه خوب فوکوفت (جای پایش را سفت کرد).
  335. فلانی پشمانیه سک بوکوده (از کرده خود بسیار پشیمان است).
  336. انه وسوخوسی ۷۰ سال پاک نی یی (آدمی شری است – از کنارش رد شوی شرش دامنت را می گیرد)- vasukhusi:مالیدی- vasu khusan:مالیدن
  337. فلانی سولو نتانی جووشتن (حالا حالا ها نمی توانی از چنگش/ شرش خلاص شوی).
  338. تو کم تی کی پارو نی یی یا! (تو هم برای خودت بلایی هستی ها).
  339. فلانی ده فریاتی ببسه (فلانی دیگر به ستوه آمده). faryati : فریادی- کسی که فریاد می کشد تا موضوعی را از سرش باز کند).
  340. هر چی تازو خوبو- رفاق کهنو خوبو (هیچ چیز بهتر از رفیق خوب و قدیمی نیست).
  341. فلانی خورمو موردی شورو- زندیو بمردنه ایجگایی شوره( بیش از آنکه کار بلد باشد خرابکاری می کند).
  342. انه چوم کور انه دندم نرم (هر چه سرش بیاید حقش است- نتیجه نارفتاری خودش است).
  343. فلانی خو دسه مرا خو دگاد چا (هر چه بر سرش آمده نتیجه اعمال خودش است).
  344. خیل کونی وشتره veshtra /بیشتر را امه بوخوردیمو کمتره ان (انگار حق فلانی را خورده ایم و حق او در این میان مغفول مانده- طلب کار است).
  345. گاهی بو کویو گاهی به گلان (ko/کوه- gelan/گیلان)- (مدام در سفر است.)
  346. فلانی سربه سرا رضایو (فکر می کنم اصطلاح باشد- ترجیح می دهد موافق باشد اگر چه در دل خلاف این است. از سر جبر و ناگزیری موافق به نظر می آید).
  347. فلانی خو اشکله فشکله کونه ( ناچیز است اما هر چه هست برای نیاز خودش کافی ست).
  348. فلانی موفت خوره جوفت فداره (آدم بیکار و بی مصرفی ست. خوردن و تفریح شده کارش).
  349. فلانی خو زاکا نم ننه نم گیره (به نظرم اصطلاح است: در توجه و مراقبت از چیزی نهایت دقت را به عمل آوردن.)
  350. هتو خو زاکا دانه گووووووو! خلی مچدو مینبرا کوب بنایا (خیلی به طفلش حساس است انگار که با نذر و نیاز خداوند فرزندی به او داده).
  351. آدم با چوم بدارو بیدینو تا خودا ادمه بی دی نو (در صورتی خداون به آدم نظر خواهد داشت و آدم را یاری می کند که مردم چشم دیدن یکدیگر را داشته باشند).
  352. فلانی اول داره آخر ناره (هر آینه ممکن است میانه اش با مخاطبش به هم بخورد).
  353. خانو بوسوخت – بوجور تر (bujur tar /بالا تر)- (گویا به این معنی ست: خرابکاری یکی پس از دیگری پیش آمد/ پیش آمده).
  354. مرگ خوبو هسایی رن ( احتمالا تکراری ست).
  355. ای نفر گاودوش بو – دو نفر پوشت خاران (یعنی برای یک کار کوچک چند نفر که شرکت می کنند که احیانا حضورشان ضروری نیست).(یادم ه ست یک گاو داشتیم مثل شب سیاه بود و خیلی هم بد خلق. دقیقا خاطرم هست که مادرم باید پشت این طفلک را می خاراند و برایش چیزی زمزمه می کرد تا مادر بزرگم او را می دوشید. می دوشید اما هر چند لحظه یکبار نفرینی حواله گاو طفل معصوم می کرد. عملیات دوشیدن تمام می شد اما لب مادرم هم دیگر از فرط فشار کبود شده بود… خدا بیامرز سواد اینها هم یک گاو داشتند که تا برایش ضبط صوت روشن نمی کردند و آهنگ پخش نمی شد محال بود اجازه دهد شیرش را بدوشند. این شوخی نیست حقیقتا این مورد در همسایگی مان بود!)
  356. هال مالو گوزه مرا قل ناهار نوخوره (هر غذایی را نمی پسندد) (gl nahar-/قبل از نهار- صبحانه) کنایه از آدم مشکل پسند در همه موارد.
  357. خیال کونی انا هاسا گشو بوکودانه (بسیار زیباست- مثل یک عروس).- geshu عروس- نیز عروسک -hasa /همین حالا- الساعه
  358. خیال کونی جهود خونه بیده (مثل کاشی خون دیده).
  359. خیال کونی عومر بر تخت نیشته (آدم بسیار عصبانی و بد اخم).
  360. فلانی خالی سکه شیره بوخورده (آدم بسیار عصبانی ).
  361. فلانی ایته دهن داره هیزار تا خندو (بسیار خوشبخت و فارغ بال به نظر می رسد- بماند که هر وقت دیده ام کسی آه برآورده و این را گفته آنکه خوشبخت به نظر می رسید به گریه نشسته!)
  362. فلانی خو دسه مرا دسازینه- خو پا مره پسازنه (با دست پیش می کشدو با پا پس)
  363. فلانی صد من گوزه ادعا داره (بسیار پر مدعا و مغرور است).
  364. انه دهن دورن بوشو – انه کشو فوری بوشو (نفرینش به خودش برگردد).
  365. وووووvuuuuuu الا خوفتنه وقت – نیشتنا بامه(وقتی فردی زمان مقتضی کاری را نمی شناسد و دیر هنگام تازه به یاد انجامش می افتد).
  366. اه ah – هن ایتا مرغانی یی پوچ (ah در اینجا یعنی : بیاه! بفرما! اینم پوچ)
  367. فلانی ۸ بوکونو ۹ نوکونه( خواه نا خواه کاری را که شروع کرده در نیمه راه ها خواهد کرد).
  368. ان چایی لاب فتر آب/ fata aab/آب ازگیل/ چای کمرنگ است.
  369. هب !!! ان زاک لاب وانگ بیزه کاشال /vang bize kashal: شغالی که در حاله جیغ جیغو زوزه کشیدن است/ استعاره از کودکی که مدام در حال و داد و هوارو نق زدن است.
  370. مه کیش مالی کینه جا جو ووشت/ از دستم در رفت و فرار کرد. kish mali kin :زیر بغل
  371. انه موردیشور بیشوست! بمرده سیبزی پاک کونی رن/ sibzi pak koni:چاپلوسی/ فلانی جان می هد برای چاپلوسی مردم.
  372. انه منسو زینا زادو مادر دار با بزایو/مثل این آدم بد مادر دهر نزاییده. daar دهر
  373. خیال کونی ان زاکانا گاو و گاچه میان بداشتانا/ کنایه از بچه های خیلی نا آرام و بی قرار – یا بی ادب
  374. از بد انگی انا گیلم بوخود نیگیره- کنایه از آدم بسیار بد اخلاق و ناسازگار.bu khud giftan: در خود گرفتن. در خود مستحیل کردن. (فکر می کنم امروز موسی زاد زیاد سر دماغ نیست چون حالا که دارم روی ارسالی هایش فکر می کنم می بینم انگار هوا پس است- تمام قبل از ظهر را روی داستان کوتاهم کار می کردم و از اوغافل شدم).
  375. فلانی بوچ مو سو باد بی گیفته/ فلانی تا مرا می بیند خودش را کج و کوله می کند/ پشتش را به من می کند/ buch mu su bad: موسی زاد فکر می کند به معنی روماتیسم است اما من فکر می کنم به معنی قولنج شدید است.
  376. هتو فاندری انه شورم وااره/ هر وقت که فلانی را می بینی یک گرفتاری دارد/ shoram vaare: مه می بارد- توضیح: گاهی واقعا مه آبکنار آنقدر غلیظ است و سنگین که انگار می بارد- این را به چشم دیده ام. حقیقتا دیدنی ست.)
  377. ان گوشه مرا اشتاوه اون گوشه مرا بی ری نا کونه/ یک گوش در و یک گوش دروازه گوش در اینجا و در گویش آبکناری gosh تلفظ می شود نه gush
  378. خالی هنی هوا جانا درد بی گیفته/ انگار هوا باز هم خیال باریدن دارد (عرض نکردم؟ امروز این موسی زاد یک چیزیش می شود- داستان کوتاه منه بد بخت سرنوشتش معلوم نیست این خانم اوقاتش تلخ است. “الا بی دی ای دانو ساقو گو تا هاسا بی زیی یا! هتو ای دانو!)
  379. جی کلو کینی مغزو علی (این را خودم گفتم- موسی زاد تا چند ثانیه پشت تلفن در حال شوک بود- به عمرش نشنیده بود!و برای اولین بار پرسید: فرییییی ! ان چی بووووو؟) یعنی از سر گرفتن یک ماجرا که انتظار می رفت فراموش شده یا به خیری تمام شده باشد. ji kalu kini maghzu ali
  380. فلانی خو سرا بنایو اونه کینه جا/ یعنی فلانی خیال و سعی می کند تا با فردی گنده تر از خودش هماوردی کند.
  381. فلانی خوشکو داره فوکویه/ کنایه از کار بی حاصل کردن/ آب در هاون کوبیدن/khusku daar :درخت خشکیده.
  382. ووووووو! فلانی آدما کالا کال خوره/ آدم را درسته می خورد/ خیلی بی باک و دعوایی ست.
  383. فلانی چیکاریو؟ چو زنه باقلا دو کونه/ آدمه بی کار و بدون مهارت ویژه
  384. فلانی سغ زنه مغ زنه/ سیخ می زند- میخ می زند/ آدمی که هر دو سر یک ماجرا را بگرداند.
  385. آدم سغ زن مغ زن/ آدم دو به هم زن
  386. تا اشانا بی دی خو چوماقه جیگا بده/ تا افرادی را که پشت سرشان غیبت می کرد دید فورا حرفش را برید و سکوت کرد.
  387. فلانی لبو پیسی مرا ادمه سرا واوینه/ فلانی با پنبه سر می برد. lebu pisi: بوته خیار نارس
  388. اما اسیم سیاخالو سری- اسا چی با کودن؟ خاگ بر سری. حالا این خرابکاری را چطور باید رفع و رجوع کرد؟
  389. گدا سختی ای بر خانی یو / کاری که فردی از آن خجالت می کشد اولش سخت است اما وقتی عادت کرد دیگر برایش سخت نیست.
  390. الان ده انه گوز روغن داره/ الان دیگر عزیز شده (تلوحا تا دیروز آدم خوبی نبود) کنایه از آدم تازه به دوران رسیده را دارد
  391. ووووووی! خانا خراس! ایته پیشه پلا نده/ کنایه از آدم خیلی خسیس.
  392. خیال کونی اما سکو زنیما گو/ آنقدر که فکر می کنند پولدار نیستیم.
  393. نوخورم بوخورمه شنو/ اموال آدم خسیس برای وارثانش خواهد ماند.
  394. کولا بنیم گول بیچینیم/ خر بیارو باقلی بار کن.
  395. فلانی همه ذرا مردا بدایو/ هیچ باقی نمانده- همه اش را بخشیده است.
  396. چطو علا کیچه بیگیرو هنجی انه فوترکس (با خشم و ناگهان به کسی حمله کردن).
  397. مه تیمانه فوروختن ببو با انا فاگیرم (به هر سختی و مرارتی شده باید تهیه اش کنم – اغراق- شده با فروختن شلوارم).
  398. خیال کونی انا آل بیزه (انگار تنه اش به تن اجنه خورده- یا انگار اجنه لمسش کرده اند /به او آسیب رسانده اند- کنایه از آدم پرخاشگر)
  399. اشان اوردیک نی ان تا چکرو بوشن آبه دیرین (جایی نمی خوابند که زیرشان خیس شود- چکرو chak ru ساق پا تا زیر زانو).
  400. فلانی ادما خو ورتا ناوره (فلانی به آدم را به هیچ هم حساب نمی کند). این بخش را در بخش حصیربافی باید می آوردیم: ورتا/verta یا veruta : در اولین و آخرین سوراخ پلار به جای یک رشته دو رشته عبور می دادند. یکی از این دو نخ که در مجاورت حصیر قرارداشت “میل ” می گفتند و کناری را “ورتا” . میل نباید پاره می شد اگر نه حصیر از هم می پاشید. اما ورتا پس از خطک از کل کار جدا می افتاد و پس از اتمام کار محکم می کشیدند- گره می زدند و به عنوان یک رشته اضافی و بی اهمیت می بریدندش. چرا دو رشته عبور می دادند چون باید ابتدا و انتهای کار را به فاود favad می بستند. ورتا اصطلاحا یعنی بی اهمیت.
  401. انقدر کار بوکونو انه سر و کین جوفته بو.
  402. هه کس انه جولوف دااار نیو! (کسی را یارای کنترل و مهار او نیست).
  403. انه جولوفا سخت با داشتن (این فرد را باید بطور جدی کنترل کرد).
  404. فلانی دستکه تاتار دنوده (کنایه از فرد جنجالی و غیر قابل کنترل).dastak در این ضرب المثل نمی دانم چیست موسی زاد هم نمی داند و این ضرب را نشنیده. مادرم می گوید شاید همان دست است… یادم هست ما یک نناوی tanavi داشتیم یعنی یک ایوان کوچک کناری. خانه هایی که کوتام نداشتند تناوی داشتند. دور این ایوان جانبی نرده های چوبی کنده کاری شده بود. کاملا صیقلی و منقوش. به این نرده های چوبی دستک می گفتیم. شاید این عبارت یعنی کسی جرات نداشت به او نزدیک شود یا حتی یک تاتار نمی توانست اسبش را به دستک ایوانش ببندد. بیش از این چیزی به ذهنم نمی رسد.)
  405. خودا انا بوکوده تماشاچی (فردی که ابتدا از آزار کسی رنجیده و حال از قضای روزگار شاهد آسیب همان کسی ست که با او بد کرده- نوعی تلافی جویی در این عبارت نهفته است.)
  406. پیران صفت ندایه (واقعه ای بی سابقه). مثال: هه ترو باران بوارس پیران صفت ندایه/ هه ترو خوشکسالی باموبو پیران صفت ندابو/ حتی پیران و سالخوردگان نیز در عمرشان ندیده بودند.
  407. مهمان مهمانه بد داره صاب خانو هن دوتایا
  408. مهمان ای روز مهمان دو روز – مهمان تا عیدو نوو روز- کنایه از مهمانی ست که خیال رفتن ندارد. نووروز در اینجا nov roz تلفظ می شود. و روز باید roz خوانده شود نه ruz .
  409. فلانی ماسوله گ…ه خوره (بیش از اعتبارش انتظار دارد/ غلط اضافی).
  410. بی ایمانو شهادت ادما کوشنو (خبری را به ناگاه دادن که از اهمیت ویژه ای هم برخوردار نیست. در سرزنش به فردی که خبر را آورده می گویند- حتی شنونده فرصت شهادتین هم پیدا نمی کند و می میرد از ترس).
  411. دریایو بحرو خزااااار. استعاره از جایی ست که دچار آب گرفتگی شده.
  412. وووو! هالا کرا صوخرا کوفرا دی چینو! بترک ! (صغرا کبرا چیدن).
  413. را روخان خوشکا بس امه پلی بیا (راه ها و رودخانه ها که خشک شد به نزد ما بیا)- پلی pali/ پهلو
  414. فلانی شینه میان خاله اینقلابی ناهایو (خاطرم هست حتی قبل از انقلاب هم مادربزرگم از واژه “انقلابی” در وصف اینکه میان دو یا چند نفر دلخوری و درگیری شدیدی وجود دارد استفاده می کرد).
  415. انه فندو – انه چوموشه بندو (یعنی این حیله اوست- شاید یک وقت فردی با بند گیوه اش تردستی کرده یا کلکی زده بود که این عبارت ماندگار شده- نمی توانم ریشه اش را پیدا کنم.)همان گونه که بند کفش باعث می شود که پا در کفش محکم نگه داشته شود دروغی که فرد برای رهاییش از مخمصه ای که در آن گیر افتاده می گوید چنان به حقیقت نزدیک است که کسی به آن شک نمی کند.
  416. آب بی لاخرو تول به روشینه به (باید می بود: آب تولا به بی لاخرو روشینا به)/ هیچ چیز در این دنیا پایدار نیست. یا ماه هیچوقت تا ابد پشت ابر نمی ماند. tul گل آلود/ تیره و تار
  417. مه خانو ته خانو میرزا ملک خانو (کسی که مدام در حال گشتن و این طرف و آن طرف رفتن است.)
  418. اما کس کسانه شنیم- هالا ای پوشت نچرخسیمو( ما فامیل نزدیکیم. اقوام دور هم نیستیم).na char kha si mu نچرخیده ایم.
  419. قوربان بوشم خودا را ای بامو دو هوا را (یک بام و دو هوا داشتن).
  420. نوکودو کار ادمه جانه بلایو (کاری را که در آن تمرین و ممارست نداشته باشی انجامش آسان نیست/ سخت است.)
  421. ایتا کرک هزار جوری کیجی داره (از همه نمی توان انتظار داشت که مثل هم باشند- آدمها با هم متفاوتند).
  422. پس اگی چارو کون ببو خو پسو سرا چارو کونه (کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی).
  423. نه جنگل بوخوس نه خوابو پریشان بی دین (احتیاط کن تا بعدا دچار اضطراب و پشیمانی نشوی).
  424. بیزه انه قابو قوجاقا بشکده (زده کت و کول طرف را خرد کرده).
  425. بیزه انه کوم جووزنه (زده لنگش را پیاده کرده).
  426. بیزه انه دماغه آآآش و لج جینه کوده (زده دماغش را له و لورده کرده)
  427. انه سره مو کبان بیزه (موی سرش را کمان زده/ حلاجی کرده/ تمام موهایش را کنده)
  428. انه کبچو لپچه واچر واچر بوکوده (لبهایش را با چنگ خراش داده- خراشهای ناجور).
  429. بیزه انه فک و فیجه همواره کوده (دک و پوزش را پیاده کرده).
  430. هر کی گویه کله آقا فرتی گویه بله اقا.(فرتی=فوری)(کنایه از انسان ساده دلی که به درخواست همه اعم از معقول و غیرمعقول پاسخ مثبت می دهد.)
  431. ای ذرو مو سر شه ای ذرو کو سر شه.(کنایه از آدم دمدمی مزاج)
  432. اول دره آخر ناره.(انسان دمدمی مزاجی که همیشه شروع کارش با خوشی و پایان کارش با دلخوری پایان می پذیرد.)
  433. دو تا کاس ماسو ایجگا بمانو صتا خوره.(کاس ماسو=ظرف و ظروف / صتا=صدا )(اگر دو یا چند نفر در کنار هم زندگی کنند خواه ناخواه اختلاف نظر و یا مشکلات دیگری بینشان به وجود می آید.)
  434. فلانی مره افلاطین نوگویه.(کنایه از آدم بد اخلاق و جدی که کنار آمدن با او کار هر کسی نیست)(افلاطین= افلاطون / حتما افلاطون دارای چنین خصوصیاتی بوده)
  435. ای روز ایمام حوسنه سرو ای روز ییزید سر.(کنایه از آدم دمدمی مزاجی که یک روز طرف حق را میگیرد و روز دیگر طرف باطل را).
  436. کلاچ الا اشنه توک نیزه.(هنوز کسی واقعیت موضوع را به اطلاعشان نرسانده)(کلاچ=کلاغ / الا=هنوز )
  437. پونبو مره با اشنه آب دئن.(محبت را به انسانهای کم ظرفیت باید ذره ذره ابراز کرد)(پونبو=پنبه)
  438. الله وردی خبر گوز (goes)آوردی.(به آدمی که خبر ناخوشایندی بیاورد)
  439. اوشانه شن مامایو امه شن خاخا.(هرکاری که دیگران انجام میدهند خوب است ولی انجام دادن همان کارها از جانب ما از نظر دیگران بد است)(ماما و خاخا = خوشمزه و بد مزه به زبان کودکانه)
  440. باهاره روزو! باقلا دوکونی جور ایه (روزهای بهار بلند است).
  441. هر که خو سکه جینگا بهتر شناسه (هر فردی با اطرافیانش بهتر از بیگانگان رفتار می کند).
  442. آدم سوغال فانده ده سوغال دانه نشکنه( اگر کمک نمی کنید خرابی لااقل بار نیاورید).
  443. ای نفر دوزدو ای نفر دوزدو خشار(هر دو باهم هم دستند).
  444. انه ده جی رشی یو رافتند بوورده(کاملا او را جذب خودش کرده)
  445. دختره دانو همه جیگا بشادو ناهایو (برای دختر خاسگار فراوان است)
  446. ایته دارا هزار نفر تفر زنه (تا یک سیب به زمین بیافتد هزار بار چرخ می خورد).
  447. خوب انا گاچا داره کودم (خوب شیرفهمش کردم – کاملا حالی اش کردم).
  448. هر که خوره بوخورو هر که نوخوره بوشو آفتاب چیری بوخوسو – هن عینو مالو (آفتاب چیری فکر می کنم به آفتاب بعد از ظهر زمستان می گویند و عینو مال یعنی همینی که هست).
  449. زاکا شیش لافندی نشای داشتن (کودک شیطان را حتی با طناب پیچ کردن نمی شود بر جا نگاه داشت).
  450. آدمه دسو دیل فانگیره (دستم به کار نمی رود- شوقی برای کار ندارم).
  451. فلانی پولا ارابو فانکشه/ پولش از پارو بالا می رود.
  452. دیله نتانی بدس آوردن ته انه اشکدا نما
  453. وووزره! انه شکما دارو پایی فانرسه/ آدم خیلی شکمو/ امیدوارم تکراری نباشد
  454. خودا شیمه ماکو یا بیزه هن گوانه رن han gavane ran/ خدا شما را برای همین کارها آفریده/ خدا قالبتان را برای همین کار زده
  455. هر ای لنگو ای خروار/ کنایه از دوخرجه بودن / وقتی قیمت چیزی بی جهت دو یا چند برابر می شود.
  456. آتشو کولوشه سر نیشتامو/ وقتم کم است و شتاب دارم یا مضطربم(فکر می کنم تکراری باشد)
  457. خورمو زنا با گافاره کین دئن de an / زن زیبا وقتی زیبایی اش آشکار می شود که فرزندی بدنیا آورده باشد. اگر بعد از بچه دار شدن باز هم زیبا بود زیبایی اش واقعی ست!
  458. پسر باورا زره گو/ دختر باورا هیچی گو (مادری که پسر بدنیا می آورد ارزشش از آنکه دختر بدنیا آورده بیشتر است.
  459. خواخورا مرد واسه -خو برارا واورسایه اکو با زن بیگیری
  460. خودا ادمه ان دسا اون دسه موختاج نوکونو
  461. انقد فاندرو انه چوم بدر ووزو/ کنایه از آدم حسود و تنگ چشم
  462. انقد ان را فاندرو انه چوم کرو بوکونو/ آدم چشم انتظار (فکر می کنم بعضی از این ضرب المثلها نمونه بارزی از خشونت باشد کاش همه را نمی نوشتیم!)
  463. فلانی هانم هانمو جی کوشی وادایو ! (فلانی خیلی سالخورده است. همین روزهاست که از دنیا برود).
  464. فلان چیز اشرفی زمانه شنو (این شئ خیلی قدمت دارد.- اشرفی زمانه شن کنایه از قدمت زیاد داشتن است).
  465. نیشتی یو گوزه ملکه عزا چه بی گیفتیو؟ (برای چه قنبرک زده ای؟ این همه غم و اخم و تخم برای چیست؟ )
  466. قارا قوزبکا منسو چه فیسین فی گیفتی یو؟ ورز ورز ! کنایه به کسی که لخت و سر به زیر و غوز کرده نشسته. (قارا قوزبک پرنده ی بزرگ جسه ای ست که وقت پنهان شدن پرهایش را پهن و بلند بر سر می کشد انگار بقول مادرم یک کونو گمج یکجا افتاده. این پرنده از پرندگان منطقه خودمان آبکنار نیز هست. پنهان شدن و رفتار دفاعی اش حقیقتا دیدنی ست.)
  467. ایتا راکو ته آو ووکودامو/ ایتا پایی ته آو ووکودامو/ یک کتک حسابی از من می خوری/ فکر می کنم در قدیم برای اینکه ترکه بهتر و درد آور تر باشد ابتدا در آب خیسانده می شد و بعد بکار گرفته میشد/ نمونه دیگری از خشونت.
  468. مه کایا اورشه! ان چی گویه؟ / وقتی مشغولیتی جدی دارید فردی شما را به کاری غیر لازم یا غیر جدی فراخواند.
  469. نان از نانوا فگیرنو نه از طبق دار.(کار را به کاردان باید سپرد )
  470. آدم کم بخت مسجد آهنی بسازو یا طاق فرو آیو یا قبلو (قبله )کج آیو.(کنایه از آدم بد بیار)
  471. سگ بیو دریا دیلسو دریا نیجستا نیبه.(دیلسو =لیس بزند) (اگر پشت سر انسان نیکی بدگویی کنند از ارزش فرد کاسته نمیشود یا به قول معروف : سنگ بد گوهر اگر کاسه زرین بشکست قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود )
  472. یا با همسفر بسن یا با همسفره. (برای شناخت افراد این دو گزینه الزامیست )
  473. نقی کولا تقی سر تقی کولا نقی سر . (به سختی امرار معاش کردن )
  474. خودا اشانه دیرینه خو دسو موواریکه مرا خرابو بوکوده/ باطن رابطه شان به خوبی ظاهرشان نیست. باطن رابطه شان هیچ خوش نیست.
  475. فلانی خو یاده بالا بوکوده/ به خودش اجازه انجام کاری را داده.
  476. دوشمنا طوری سلام بوگو کولا جی ته سر بکفو/ به بهترین و محترمانه ترین شکل ممکن با دشمنت برخورد کن.
  477. نه ته خوشا داهانا خاییم نه ته دهنه لابرا/ نه مهربانی مفرطتت را نیازی ست نه برخورد ناخوشت را.(خوشا دهن: بوسیدن – لابر laabar / آب دهان)
  478. فلانی شکل بربگشته shakal bar bagashte/ فلانی از شکلو قیافه افتاده
  479. لهنتو خودایو بی ایتا تورشو می میج lahnatu /آدمی که از او چیزی یا هدیه ای یا کار خیری به کسی نمی رسد.
  480. فلانی ورجا چاب نشایو فوکودن/ فلانی آدم راز داری نیست.
  481. فلانی گب خبر بورو. ته چاب بی جر ناما خبر بوره/ فلانی آدم سخن چینی ست حرفت به پایان نرسیده سخن چینی می کند.
  482. فلانی و فلانی سر یکی بوکودانو/ با هم تبانی کرده اند.
  483. هاشا ماذلا مو نوگوفتامو/ هرگز! من این حرف را نزده ام.
  484. آدما خایی بشناسی انه چوما فندر/ نیت آدمها از چشمشان و نگاهشان پیداست.
  485. به صاحابا خالی شطان مغ بیزه/ انگار شیطان میخکوبش کرده بر جا! از جا تکان نمی خورد.
  486. فلانی سر ایساب بگردان خو گوه جا وانگرده.
  487. یارو کش نگیره = برای ادمهای چاق بکار برده میشود ….
  488. انه تنو پنج تا مسترا ابزار بهه = برای ادمهای قوی هیکل بکار برده میشه که تن بکار نمیدهند و بی غیرت هستند …..
  489. شمه دره خالو هم اوردنه = برای کسانی بکار برده میشوند که جایی دعوت هستند و با خود ادمهای زیادی میبرند ….
  490. دده جان ایته خیار = برای کسانی بکار برده میشود که موقع شنیدن یک چیز که موقع اش نیست انرا طلب میکنند در زمان قدیم مثل الان حمل و نقل حوبی وجود نداشت و خیار در تمام فصول گیر نمی امد برای همین در فصل زمستان خوردنش محال بود برای مردم شمال ….
  491. جیر جیر موسه …. دره کالاگنه مرغانه کونه = برای ادمهای ضعیف بکار برده میشود که میخواهند کار بزرگی انجام بدند ….
  492. خدا داره توک زنه بوکوده سیتی همال = یعنی اینکه یکی کار زیاد میکنه و اون یکی پول زیاد میبره دارو توک زن و سیتی هردو پرنده هستند …
  493. ایروز خوریم مرغ و سینو ایروز ایسیم دست به سینو = اوضاع همیشه خوب نیست و تغییر میکند ….
  494. وقت کارو حسن یارو / وقت مزدو حسن دوزدو = وقتی باهات کار دارند لاف دوستی میزنند ولی موقع مزد میشه حقتتو میخورند …..
  495. هرکی اینگی کونه / بینگی دینه = یعنی اینکه خدا جای حق نشسته و هرکی بدی بکنه بد میبینه
  496. ته لیب بدارو مه لیبه خبره هرگز فونکونه مشت اقادر = لب همان بوته هندوانه است= منظور این مثال فکرکنم به اینست که از احوال من خبر ن
  497. ان لنگو اونلنگیو = منظور اینست طرف حال درست و حسابی نداره و بهم ریخته
  498. طرف غوربقه بوخورده لانیتیه واجاوارده = این مثال فکر کنم برای ادمهای بد ترکیب و زشت بکار برده میشود که ادعا دارند
  499. کولشکنه سره بزن بیدین خو خومانه میان چی داره؟ (اگر بخواهی ذات کسی را بشناسی حساسیت هایش را هدف قرار بده)
  500. فلانی ادما هزار واره پوشتو پالیکه دهه تا ایتا کار ادما فادو (به هزار و یک طرفتند متوسل می شود تا ببیند مخاطبش قابل اعتماد هست یا نه).
  501. مه دورین مرا بوخورده مه بیرین خلایقه.(کنایه از کسی که احساس بدبختی میکند ولی از نظر دیگران خوشبخت و کامرواست)

  502. مرا غم زار بو اون نرخو دبو بار.(از عاقبت کار ترسیدن)

  503. نه پس تنه بدینو نه بی پس زیندگانی بوکونو.(نه میتواند دوست نااهلش را تحمل کند نه طاقت دوریش را دارد)

  504. آش بپخته قاشوق انه سر بنایو.(بدون اطلاع و مشورت با دیگران کاری را انجام دادن)

  505. اشنه سیتارو باهم نوگویه.(با همدیگر ناسازگارند)

  506. فلانی سرد پلا گمج منه.(خیلی بی احساس است)

  507. فلانی خو دس رگ بیزه.(به تمسخر به آدم خسیسی که کمی گشاده دستی نماید میگویند)

  508. قبر سر حلوا خوار.(معادل فارسیش : زنگوله پای تابوت)

  509. فلانی کیشپالی کینه پونبو بنایو.(معادل فارسیش:هندوانه زیر بغلش گذاشتن یا چوب کاری کردن )

  510. آدم سگ بگیرو آدم نیگیرو.(از چشم شور و نفوس بد آدمیان ترسیدن)

  511. فلانی چوم بغداد پایه.(از نگاه تیزبینش چیزی یا نکته ای پنهان نمی ماند یا از دور مراقب اوضاع است)

  512. اشنه بزن بزنه فیل طاقت ناوره.(اگر بینشان دعوایی رخ دهد کسی (هیچ قدرتی)جلودارشان نیست)

  513. هیزارتا دول (dul) بنایو ایته دستو ننایو.(دول=کوزه / هزار بار وعده داده به یکی هم عمل نکرده)
  514. ته آخر زاک چینییه مه آخر مامایی.(بار آخریست که به تو کمک میکنم) عکس این ضرب المثل هم کاربرد دارد :ته آخر ماماییو مه آخر زاک چینی.(بار آخریست که از تو کمک می گیرم)(اظهار پشیمانی از کمک کردن یا کمک خواستن)
  515. فلانه پیلی دریا تاودی بوجور ایه.(کنایه از آدم توانایی که یک تنه از پس مشکلاتش برمی آید)
  516. اشنه دس تنه فیرینی عوض ترو حلوا خورنو.( کنایه از زنان بی هنر)
  517. همیشو شعبان ایدفه رمضان.(همیشه دنیا باید بر وفق مراد دیگران باشد یک بار هم بر وفق مراد ما)
  518. خره سوواره بسن ایته عیبو جه خر پیاده بسن هیزارتا.(بدی کردن تنها یک عیب به حساب می آید جواب بدی را با بدی دادن هزارتا)
  519.  مه جان ببس ای درم.(ای درم =یک درهم / احساس سبکی کردن)
  520. آدمی به آدمی رایو.(رایو=راه دارد/ یعنی:همه انسانها به هم نیازمندند)
  521. پرداره پر ویه.(کنایه از انسان حریصی که به اندوخته هایش بسنده نکند و باز بیشتر طلب کند در واقع فردی زیاده خواه باشد)(پرداره= کسی که دارای بال و پر باشد / پر ویه= پر میخواهد
  522. فلانی کور کرکه مانه.(کسی که به تنهایی قادر به انجام دادن کاری نباشد / نابلد در همه امور )
  523. فلانی چوم گیله جه سر(ser) نیو.(کنایه از آدمی که چشمش همیشه به دنبال داشته های دیگران است / به انسان تنگ نظر  هم اطلاق میشود)(سر=سیر)
  524. فلانی خو سر ه دساسینه را شه.(کنایه از آدمی که همیشه جانب احتیاط را نگه می دارد و در اموری که به او مربوط نیست دخالت نمی کند )(خو سره=سرش را / دساسینه=دست می مالد )
  525. اسد آخربوتو چی رسد.(به انسان مداخله جو گفته میشود که در اموری دخالت می کند که اصلا ربطی به او ندارد در واقع کاسه داغتر از آش می شود )(آخر بو تو= در آخر به تو )
  526. زاک چه منه بازه هر چی فوکونیم فرتی ویچینه.(کودک همچون بازی(پرنده شکاری) است بسیار باهوش که دیدها وشنیده هایمان را فورا ثبت و ضبط میکند )
  527. خر سوواره بسن ایته عیبو جی خر پیاده بسن هیزار ته. معنی جامع تر آن اینست (مرتکب اشتباه شدن یک عیب محسوب می گردد برای جبران اشتباه اشتباه دیگری مرتکب شدن هزار عیب .)
  528. آدم زندو ویکیل و ویصی ناخایه.(یعنی هر انسانی باید خودش از حقش دفاع کند نیازی به این نیست که دیگران برایش تعیین تکلیف کنند و تصمیم بگیرند)(ویکیل=وکیل / ویصی=وصی و جانشین )
  529. میمونه آتشه کیفتبو خو زاک خو کین جنابو .(وقتی کسی از شدت اندوه و درد سخنی بر زبان می آورد که موجب آزار  نزدیکانش می شود )
  530. سر به فیدای شکم    کفشو کولا جهندم  . (کنایه از انسانی دارد که به غذا و شکمش بیشتر از مایحتاج دیگر اهمیت میدهد) ( فیدا = فدا /  کولا = کلاه  / جهندم = جهنم )
  531. فلانی سر کولا نیگیره .( کنایه از فردی که هیچوقت یک شغل دائمی ندارد و هرگز نمی تواند به زندگیش سر و سامانی بدهد )
  532. اله فلانی غض هسایی نوخوفته.( یعنی هنوز عصبانیت فرد فروکش نکرده)(اله = هنوز / غض= غیض / هسایی=هنوز هم / نوخوفته= نخوابیده )
  533. حلاحلا اشنه خون نوخوسه.( به این زودی ها اختلافاتشان پایان نمی پذیرد ) ( حلاحلا=حالاحالاها )
  534. کسان دهنه جه آب فدنو آب فگیرنو.(وقتی بین دو یا چند نفر رابطه خوبی برقرار می شود)
  535. کوجی زاک خو روده مره بازی کونه.(بچه خردسال هر قدر هم که بیمار و بد حال باشد باز دست از شیطنت برنمی دارد)
  536. حلخو بوبو ته گوش   ته پندو اندرز.(یعنی از تجربه های تلخ باید پند گرفت و چون حلقه ای آویزه گوش نمود ) (حلخو=حلقه / بوبو=باشد )
  537. لال گب لاله حلی بهه.( حرفهای کنایه آمیز را فهمیدن)(این ضرب المثل را از خانم قربان نژاد کش رفته ام  البته بارها ان را شنیده بودم )
  538. کی بوخورو کی فاندرو؟ کنایه از چیزی که خیلی کم و ناکافی برای جمع است.
  539. ان شنبو بو اون یوهودی موواریک! / لنگه همند و همچین تحفه ای هم نیستند…
  540. فلانی عروس الا ناما کترا فاگیییییفت ! / عروس فلانی بتازگی وارد خانواده شوهر شده با این وجود عنان و اختیار امور را در دست گرفته.
  541. لاله خوشه دی بخترو(بهتره) . (کنایه از آدم بی احساس را دارد که هیچوقت با زبانش ابراز احساسات نمیکند )
  542. چکرو بوخوفت .(وقتی کسی از چیزی یا کسی خوشش بیاید و پاهایش یارای راه رفتن نداشته باشد)
  543. کله سرخوره ید (یاد) بیگفته. (کسی که قبل از آماده شدن غذا به غذا ناخنک بزند یعنی کسی که طمعکار باشد و قبل از دیگران بخواهد از کاری سود ببرد .)
  544. هادرچی به قاطرچی.(چیزی را برای فرد در نظر بگیرند که در برابر خواسته اش اندک باشد )
  545. حلخه(حلقه) جی سر تاودی جی پا حاضیره(حاضر) به.(باپوزش من به این صورت شنیده ام. معنی ضرب المثلتان کاملا درست است)
  546.  تربوبر غرصو خوار .( تربوبر=تربه بر / غرصو=غصه)(کنایه از انسان ساده دل و پاک نیت که برای همه دل میسوزاند و به خاطر مشکلات همه اندوهگین میشود. / گویا چنین فردی قبلا در تربه بر می زیسته است .)
  547. وخته خوردن آشینایی نیو .(وخت=وقت / آشینایی=آشنایی / نیو=نیست )( به شوخی به کسی میگویند که هنگام غذا خوردن غذایش را به کسی تعارف نکند)
  548. فقرانه با ترسن .(فقران= فقیران / کنایه از انسانهای سر به زیر و آرام)(معادل فارسیش میشود : نترس از آنکه های و هو دارد بترس از آنکه سر به تو دارد )
  549. ان کار مه پا رن پیللیو.( این کار برای پایم بزرگ است یعنی من این کار را انجام نمیدهم چون از پایه با انجام دادنش مخالفم )
  550. پیغمبره نمک ایته انگوشتو. (ایته انگوشتو =یک انگشت)(یعنی باید همیشه خوبیهای دیگران را به یاد داشت و به پاس خوبیها بدیها را از یاد برد)
  551. فلانی دس پاک چو بوکوده .(دست فلانی مانند یک چوب خشک شده / کنایه از آدم ناشی در امور )
  552. فلانی کینمان الن (الان) دو تا بباسه. (کنایه از مردی که وضع مالیش خوب شده و هوس گرفتن زن دوم به سرش زده . /کینمان=شلوار )
  553. خودا پنج تا انگوشته ایته میزان چانکوده . (خودا=خدا  /  انگوشته =انگشت را  / ایته میزان = به یک اندازه / چانکوده= درست نکرده)(نا برابر آفریده شدن انگشتها کنایه از آفرینش انسانها با خصایل گوناگون است.)
  554. مرگ خوبو همسیی رن. (همسیی=همسایه)(برای دیگران بدترینها را خواستار شدن )
  555. فلانی آتشه ان دورین داره.(آتشه=آتش را / ان دورین =دردرونش)(یعنی برخی از انسانها برخلاف ظاهرشان ذاتا فتنه گرند )
  556. فلانی دمردو سینه آب کونه.(دمردو =غرق شده / سینه آب =شنا ) (کنایه از کسی که چنان در مشکلاتش غرق شده که یارای رهایی از آنها را ندارد .در واقع چون مرده ای است روی آب شناور مانده.)
  557.  درد خروار خروار ایه میثقال میثقال شه. (میثقال=مثقال)(هر بیماری سختی ذره ذره از تن زدوده میشود.)
  558. فلانی خو پالانه دگده شینده کلو. (پالانه=پالانش را / دگده = انداخته / شنیده کلو =منطقه ای پر از گیاه شیند/اسم علمی گیاه را نمیدانم به گویش خودمان نوشته ام.)(کنایه از فرد زیر کار در رو)
  559. هر کس مره بوگویی ادمه وره خوره.(وره خوره =نصیبمان میشود)(معادفارسیش میشود :از هر چه بدت بیاد سرت میاد)
  560. خودا در(der)گیره ولی سخ گیره . (خودا=خدا / در=دیر / سخ=سخت)(خداوند گناهکاران را سخت کیفر میدهد هر چند اگر دیر دعای مظلومان را اجابت کند.)
  561. بمردو گاو روغن زیادو.(وقتی کسی از دنیاد برود همه از وی به نیکی یاد میکنند در حالیکه در زمان حیاتش از وی سراغی نمی گرفتند.)
  562. باد بزن باگدم بیبج.(باگدم =بلال / بیبج=سرخ کن)(وقتی کسی از فردی انتظار انجام دادن کاری را دارد و دیگران میدانند که آن فرد قادر به انجام دادنش نیست و یا قادر هست و خیرش به کسی نمی رسد میگویند باد………..و معادل فارسیش میشود از این کنده دودی برنمی خیزد (انتظاری بس عبث)
  563. پادشاه تنبل.(کنایه از فرد بسیار بسیار تنبل)
  564. فلانی انه دس خواخورو . یا فلانی انه دس برارو.(دس=دست / خواخور=خواهر / برار=برادر)(کنایه از یار جانی یا همان یار غار)
  565. پیره پیرکه خره خرکه.(به مردی که پیرانه سر هوس تشکیل خانواده به سرش بزند)به قول معروف:عشق پیری گر بجنبدسر به رسوایی زند.
  566. فلانیه فوترکی خبردار نیو.(فوترکی =برخورد فیزیکی)(به آدم بی خیال و گیج ومنگ و ساده دل گفته میشود که اصطلاحا اصلا تو باغ نیست)
  567. فلانی خیله بی وجودو.(خیله= خیلی / بی وجود= بی خیر )(به کسی که خیرش به هیچکس نرسد)
  568. فلانیه عجو آب و نانی به دسه دانو.(عجو=عجب / به دسه دانو =به دستش داده اند)(وقتی به کسی کاری محول میشود که تمام وقتش در پی انجام دادن آن کار سپری شود به شوخی این ضرب المثل به کار برده میشود.)
  569. فلانی چوم میان مو درو.(کنایه از آدم نمک کور که هرگز خوبی های دیگران به چشمش نمی آید.)
  570. فلانیه ته کن ورزا شاق بیزه؟(کن=کدام / ورزا=گاو نر /شاق بیزه = شاخ زده است)(کنایه از کسی که معلوم نیست از دست چه یا چه کسی دلخور است.)
  571. پیره پیرکه خره خرکه.(به مردی که پیرانه سر هوس تشکیل خانواده به سرش بزند)به قول معروف:عشق پیری گر بجنبدسر به رسوایی زند.
  572. فلانیه فوترکی خبردار نیو.(فوترکی =برخورد فیزیکی)(به آدم بی خیال و گیج ومنگ و ساده دل گفته میشود که اصطلاحا اصلا تو باغ نیست)
  573. فلانی خیله بی وجودو.(خیله= خیلی / بی وجود= بی خیر )(به کسی که خیرش به هیچکس نرسد)
  574. فلانیه عجو آب و نانی به دسه دانو.(عجو=عجب / به دسه دانو =به دستش داده اند)(وقتی به کسی کاری محول میشود که تمام وقتش در پی انجام دادن آن کار سپری شود به شوخی این ضرب المثل به کار برده میشود.)
  575. فلانی چوم میان مو درو.(کنایه از آدم نمک کور که هرگز خوبی های دیگران به چشمش نمی آید.)
  576. فلانیه ته کن ورزا شاق بیزه؟(کن=کدام / ورزا=گاو نر /شاق بیزه = شاخ زده است)(کنایه از کسی که معلوم نیست از دست چه یا چه کسی دلخور است.)
  577. فلانی خو جانه دانو کو بوکود.(به کسی میگویند که بر سر و سینه خود بکوبد وخودش را به شدت بزند)
  578. هر ایمروزی خورن فر دایی دره.(هر امروزی برای خودش فردایی دارد)یعنی:به عاقبت کاری که امروز میکنی بیندیش.
  579. ورفه جه بوجورتر کولاک نهیو مگر؟(ورفه جه=از برف /بوجورتر=بالاتر / نهیو مگر= مگر هست )(بدتر از این اتفاق ممکن است دیگر چه اتفاقی بیفتد. معادل فارسیش میشود:بالاتر از سیاهی مگر رنگی هست؟)
  580. فلانی فلانکس قنبر ووفادارو.(قنبر =غلام وفادار حضرت علی(ع)/ ووفادار=وفادار)/  کنایه از دوستی که در همه حال(اعم از خوشی و ناخوشی)در کنار دوستش بماند و کمک حالش شود.
  581. فلانی سر سنگو ایسابه بچرخانانو.(سنگو ایساب=سنگ آسیاب دستی/بچرخانانو=چرخانده اند)یعنی اطرافیانش دمار از روزگارش در آورده اند.وقتی میگوییم:فلانی سر سنگو ایساب بچرخسه.یعنی:او در زندگی سختیهای زیادی را متحمل شده.
  582. معنی اصطلاح (واگردانو سرو مگر؟) به تنهایی میشود:مگر کار دنیا برعکس است؟
  583. فلانی چانو فقد قوت دره.(چانو=چانه / فقد=فقط)(کسی که فقط حرف میزند و مرد عمل نیست)
  584. فلانی پوزه کمر بشکست .(پوزه =پزش )(وقتی از چیزی یا کسی زیاد تعریف کنند و عکس آن ثابت شود)
  585. اول ته لحافه بیدین بعد ته پایه درازه کون.(به اندازه توانایی هایت گام بردار)معادل فارسی:پایت را به اندازه گلیمت دراز کن.
  586. هیزار تا کور کمری ببسه تا ان کار سرانجام بیگیفته.(هیزار=هزار /کمری ببسه =کمر درد گرفته )(با زحمت بسیار انجام دادن کاری میسر شدن)
  587. دوماغ سوجانی فلانی پره ارزیو.(دوماغ=دماغ / سوجانی=سوزاندن / پره=پدرش / ارزیو=موروثی است / ارز Erz=ارث)
  588. کیج کیجی لال.(وقتی کسی زیادی پر حرفی کند و بخواهند به او تذکر دهند این اصطلاح به کار برده میشود)
  589. ته دیله اگه نوماز خوانی دبو قبلو راستو.(نوماز =نماز / دبو=باشد / قبلو راستو=قبله راست است)(اگر کار خیری میخواهی انجام بدهی هیچ مانعی وجود ندارد الکی بهانه نگیر.)معادل فارسی:در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست.
  590. فلانی گر(gor)ناره تا کفند بدارو / فلانی کفند ناره خوره واوچو.(گر=گور / ناره=ندارد /کفند=کفن/ بدارو=داشته باشد/ خوره=خودش را/ واوچو=بپیچد).کنایه از فرد بی چیز.
  591. عزا عروسی کرکه گردنه لافند درو.(کرک گردنه=گردن مرغ / لافند= طناب )۰ همیشه و در همه حال تنها یک نفر قربانی میشود و آسیب می بیند.معادل فارسی:هر چی سنگه مال پای لنگه.
  592. خر چی دنه لذته خرما چیو. (خر چه میداند لذت خرما چیست)۰ به شوخی به کسی که از یک غذای خوشمزه ایراد بگیرد می گویند.
  593. فلانی نه اوله بیده نه آخره.(بیده=دیده است)(کسی که همیشه در زندگی سختی کشیده و در واقع نه در دوران کودکی و نه در دوران کهنسالی هیچوقت رنگ آرامش و آسایش را ندیده است.)
  594. فلانی کو کینه بوشوسته جانماز کوبه سر بنایو.(بوشوسته=شسته است / جانمازکوب=سجاده حصیری / بنایو= گذاشته است )(معادل فارسی:گربه عابد شده.)کنایه از کسی که در ظاهر از گناهان گذشته خود توبه کرده باشد .
  595. فلانی شطانه بیرینه کوده مئدانه کوده./ شطانه بیرینه کودانو مئدانه کودانو.(شطانه=شیطان را / مئدان=میدان)(چشم بزرگترها را دور دیدن و یکه تازی کردن)
  596. خیال کونی ایمام حوسن خلی امه رن(مه رن) شیهید ببسه.(ایمام حوسن=امام حسین / خلی=فقط / شیهید=شهید)کنایه از اینکه چرا باید همیشه تمامی زحمات و فداکاری بر عهده یک نفر یا تعداد خاصی از افراد باشد. یعنی درس ایثار و از خود گذشتگی را چرا فقط افراد خاصی باید از امام حسین یاد بگیرند؟
  597. سگ به سایه دوروشکه راه فکر کونه که خودش اونه راه بوره
  598. کنایه از کسی که خودرا بزرگمنش میداند.
  599. زمستانو بلبل زاک  کنایه از آدمای برعکس
  600. همو دانن که نمک شورو آب سس  کنایه از کسی که در پاکی او شکی نیست
  601. کاشاله مردومانه بوکوده        کنایه از کسی که فیلم بازی میکنه
  602. ادا به ادا بیرون  یعنی تو یکزمانی بدی کردی وحالا هم جوابت رو تحویل بگیر
  603. مار مارو خواخور خارو زن جانو دیله پارو.(مار =مادر /  مارو= مار است / خواخور= خواهر / خارو=بیماری جرب[گال]و یا به زبان خودمانی خارشک / جانو دیلو پارو= پارهای از جان و دل)وقتی کسی بعد از ازدواج همسرش را در اولویت قرار دهد اقوام شوهر به قصد متلک پراکنی به عروس نگون بخت این ضرب المثل را به کار می برند که اینک:مادر مار و خواهر و خارشک و زن پاره ای از وجود و دل همسرش است.
  604. از دور قربتن ایلل لا(قُربٌ الی الله).به کسانی که فقط از دور و با حرف برای دیگران دلسوزی میکنند و حاضر نیستند یک قدم خیر برای کمک کردن به آنها بردارند

صفحۀ ضرب المثل های خصوصی 

Print this pageEmail this to someoneTweet about this on TwitterShare on Facebook

233 فکر می‌کنند “ضرب المثل های عمومی”

  1. جناب طاهری عزیز سلام.قبل از هر چیز لازم است علت سکوتم را بیان دارم.سکوت کردم تا در تعمیق مجادله غیر ضرور دو بزرگوار نقشی نداشته باشم.سکوت کردم تا دو انسان متفکر و فهیم با تحلیلی عالمانه به علل و چرایی چنین پدیده ای بپردازند.از همان ابتدا علیرغم دغدغه ای که در خصوص تعویق رسالت و تعلیق شور و شوق و زحمات سرکار خانم موسی زاد داشتم،بارها اظهار نظر و سپس حذف آن را در پیش گرفتم.ولی هرگز از واقعه صورت پذیرفته و مباحثه غیر متعارف مرتبط با آن خشنود نبودم.گرچه این پیشامد و تبعات آن موجبات نگرانی دوستداران دو سایت وزین آبکناری را فراهم نمود؛اما به گمانم ایجاد وقفه در کار عظیم سرکارخانم موسی زاد و دوستانش بیش از همه تاسف انگیز بود.علی ایحال ضمن عرض تبریک و آرزوی موفقیت از دو سایت وزین آبکناری استدعی دارم که به پاس رسالتی که بر دوش دارند و به تصدیق عشقی که به زادگاه خود دارند،نسبت به هم مهربان باشند و پیام آور صداقت و از خود گذشتگی برای کاربرانشان.از سرکار خانم محترم فرزانه یا محبوبه(فرقی نمی کند هر دو نام زیباست)موسی زاد استدعا دارم که بدون وقفه به نوشته های ماندگارش ادامه دهند و اثری جاودان از خود باقی گذارند.موفق باشید و سربلند.فرزاد.

    1. آقا فرزاد سلام،
      غیبت طولانی داشتید ، انشاءالله خیر است.
      هیچ وقت به خودم اجازه نمی دهم که سکوت دوستان را به رضایت آنان از وقایع تلخ اطراف خود تفسیر کنم.
      از مجادله گفتید ولی به شما اطمینان می دهم هیچ اختلاف شخصی در بین نبوده و نیست ، هر چه بود تجمیع موارد پیش پا افتاده و کودکانه بود که در مقطع عدم تعادل روحی به مرحله خود انفجاری رسید.
      خانم موسی زاد و خانم قربان نژاد زوج فرهنگی ما در واقع کسانی هستند که به عشق زادگاه خود سایت آبکنار ما را پر بارتر کردند و خوب است یکی از ضرب المثل های ارائه شده توسط آنان را در رابطه با وقایع اخیر کاربردی کنیم. حضور سبزتان مستدام
      در آبکنار بارها شنیده ایم:
      اون شنبو به اون یهودی موواریک
      شنبو= شنبه
      موواریک = مبارک

  2. سلام
    آقا رضانمیدانم ،تراگو جورآیه(گو=حرف) .درردیف تکیه کلامه ویاضرب المثله؟به هرحال وقتی کوچکتری درآبکنارحرفی بی ربط ویا اعصاب خوردکن بزند ،بزرگترها بلافاصله میگویند ده تراگوجورآیه.یعنی داری اضافه حرف میزنی .شادباشید

  3. سلام
    نمی دانم ضرب المثلی راکه میخواهم بنویسم خانم موسی زاد قبلا مرقوم فرموده اندیانه (فلانی سربه اوج اعلابرسو هنی اون کون مفرقو) یعنی ذات فلانی خرابه اگربه عالی ترین مقام برسه بازم آدم بی ارزشیه.شادباشید

  4. هر چند با زحمت ولی خوشبختانه تمام اصطلاحات و ضرب المثل هایی که در دوره اول به سایت آبکنار ما رسیده بود بازیابی شد ، این مجموعه را مدیون زحمات تمام افرادی هستیم که اسامی آنان در مقدمه آمده است و البته تأثیر تلاش های خانم قربان نژاد و بویژه خانم موسی زاد بر غنای این گنجینۀ با ارزش بر کسی پوشیده نیست

  5. سلام
    غیبت طولانی مرا که ناخواسته بوده واحتمالابازهم ادامه داردببخشید
    ۱-اول ته مچه پاکون .حاکی ازاین است که کسی کاری راانجام داده باشد .ولی منکرمیشود.

    1. آقا محمود سلام،
      دلم برای شما و ضرب المثل های ناب شما تنگ شده بود ، دعا می کنم انشاءالله بزودی رفع گرفتاری ها بشود و شما را در کنار خودمان داشته باشیم.
      در واقع کسی که در خلوت و در پستوی خانه همه نوع اغذیه تناول کرده و مجموعه لب ها و بینی و گونه گواهی می دهند عسل و ماست و مربا و غیره به یغما رفته ، اما چنان انکار می کند که انگار یک هفته گرسنه مانده است ، در این موقع به وی می گویند : اول ته مچه پاکون یعنی اول صورت مبارک را که علائم جرم بر آن مشهود است پاک کن !

  6. آقای طاهری عزیز
    همیشه توضیحات شما واضح وتکمیل کننده بوده دست شمادردنکند.راستی یکی دیگرازضرب المثلهای آبکناری یادم امد،نمی دانم قبلا خانم موسی زادگرامی ذکرنموده اندیانه به هرحال من مینویسم زحمتش باشما.کا را بامایی ،ته پایه چول وانیو.یعنی ازکجاآمدی که پایت گلی نشده.فکرکنم کنایه به کسیست که زیادصله رحم بجانمی اورده.تا هفته دیگربدرود

    1. آقا محمود سلام،
      ضرب المثل جالبی است اما من نشنیده بود ، معنی و منظور آن کاملا” گویا است. با تشکر از شما
      برای اطلاع آن دسته از دوستانی عزیزی که برای اولین بار به کلمه چمچو برخورد می کنند عرض کنم که به ملاقۀ بزرگ ، اعم از چوبی یا فلزی چمچو یا چمچه گفته می شود.

  7. آقا رضای عزیز
    سلام
    یک ضزب المثل خالص آبکناری هست .اما باید سانسورش کرد.فلانی هلمالو….قلنهار نخوره. به آدمهای متکبر میگویند.البته نمی دانم کلمات هلمالو و قلنهار اشتباه املایی داره یا نه .در ضمن اگر هم در ردیف ضرب المثلها ننوشتیدش اشکالی نداره چون جهت مزاح نوشته ام که یخورده بخندی

    1. آقا محمود سلام،
      واقعا” این یک ضرب المثل ناب آبکناری است و بطور کامل یک آدم مغرور و از خود راضی را توصیف می کند، هرچند بعضی ها آنرا “هرمالو ” تلفظ می کنند و چند تا معادل فارسی هم دارد:
      – با یک من عسل نمی شه خوردش
      – فلانی از دماغ فیل افتاده
      واقعا” بعضی ها چنان خودخواه و متکبر هستند که با هرمالو ….. قلنهار نمی خورند.
      البته یک ضرب المثل دیگر آبکناری هم به همین معنی بکار می رود:
      – خو پئرا نیده به ، خو …. دوشابه مرا شوسته (یعنی اگر پدرش را ندیده بود با دوشاب طهارت می گرفت)
      ضمنا” امروز یک واژه ناب هم من شنیدم:
      نی میز گره

  8. سلام
    یکی دیگه یادم اومده خیلی کاربرد داره . سنگ خودشه اولی جا سنگینو. فکر کنم برای کسانی است که پشت سر هم شغل و یا سمت و یا خانه و شهرخودشان را عوض میکنند، صدق دارد .موفق باشید

  9. سلام
    ایلا گیریم درازو،دولاگیریم کوتایو.این ضرب المثل درموقعی یکارمیرود که کارجوردرنمیآید و(تنگولس) میشود.حالاهی بخند
    تنگولس خودش یک واژه ناب آبکناریست.
    نره گیریم مادو جووزه، ماده گیریم نرجووزه . بازهم زمانی که کارجوردرنمی آید.
    بج بخوردو خویه مانه .برای آدمهای بسیارموزی میآید.
    خوی تیرخورده مانه.برای آدمهای عصبانیست(تیربخوردوخویه مانه)
    البته باتوجه به نوشته های خانم موسی زاد باید کاوش نمود که اینها تکراری هستند یانه .شرمنده که خودم وقت نداشتم

  10. سلام
    گیله مردخوبی نامه. ضرب المثلی است که فردی خوبیها و محبت طرف مقابل را نمی بیند و یا برایش ارزشی نداشته باشد ، خطاب به ایشان می گویند گیله مرد خوبی نامه

  11. یک اصطلاح به خاطرم آمد و گمان نمی کنم در این لیست آمده باشد:
    خیلی خو شانا ضماد کونه
    کاربرد این اصطلاح در مورد کسانی است که برای نشان دادن قدرت خود به جمع ، بازو و شانه هایش را ماساژ می دهد.
    شاید شکل درست آن “خیلی خو بازو ضماد کونه ” باشد
    ضماد در واقع یک نوع پماد است که بر پوست می مالند و مالش پماد بر پوست ، شباهت به ماساژ دارد ، لذا کسی که قدرت جسمانی خود را با ماساژ دادن بر ماهیچه های بازو به نمایش می گذارد می گویند: خیلی خو بازو ضماد کونه و اگر بخواهند برای زمان گذشته بکار ببرند ، می گویند: خیلی خو بازو ضماد کوده

    1. متاسفانه جواب مورد نظرتان غلط بود، اگر اجازه دهید تفسیرش را در زیر می نویسم . 
      فلانی خو شانه خله ضمات کونه (کوده).
      فلانی خیلی به اطرافیانش می نازد(می نازید).
      اگر جمله را با زمان حال تفسیرش کنیم می شود:فلانی که حالا به نزدیکانش می نازد ، در آینده معلوم می شود که خوشبینی او چندان واقعی نیست و عکسش اتفاق می افتد.
      اگر جمله را با فعل گذشته تفسیر کنیم می شود: فلانی خیلی به اطرافیانش می نازید ،دیدید که عکس تصوراتش اتفاق افتاد.مثلا یکی از شیوه تربیتی دیگری ایراد بگیرد که فلانی بچه اش درست تربیت نشده و بی ادب بار آمده ولی من بچه ام را درست تربیت میکنم(کرده ام).ولی با گذشت زمان می بینیم که شیوه تربیتی او هم غلط بوده و فرزندش آنطور که وی انتظار داشت به بار نیامده 

      1. خانم موسی زاد سلام

        شک نکنید که ضمات تلفظ محلی ضماد است که در فرهنگ دهخدا به معنی پماد و مرهم آمده و پماد را معمولا” به موضع درد می مالند و از طرف دیگر اشخاصی که می خواهند زوز بازوی خود را به نمایش بگذارند ، شروع می کنند بازو و سر شانه های خود را مالش دادن و این عمل شباهت به پماد یا ضماد مالیدن دارد.

        وقتی ضرب المثل فوق را استفاده می کنند ، در واقع با کنایه می گویند : به خیال خودش خیلی قوی هست !

        البته تفسیر شما هم کاربردهای دیگر این ضرب المثل هست.

        با تشکر از شما

        1. جناب طاهری سلام 
          با عرض پوزش خودم می دانستم که ضمات به معنی ضماد است و کاملا درست می گویید ضماد به معنی مرهم و پماد است ،ولی چون در گویشمان ما کلمه ضماد را ضمات تلفظ می کنیم آن را به این صورت نوشتم .عمدا ضمات را با (ض)نوشتم نه با(ز)چون اگر زمات می نوشتم به معنای زمان بود ، چون کلمه زمان را در گویشمان زمات می گوییم ،مثلا وقتی گفته می شود( خله زماتو)به معنی (خیلی وقت است)معنا می شود. در ظاهر جمله( خو شانه خله ضمات کونه)چون ضمات علاوه بر مرهم و پماد بیشتر در گویشمان ماساژ معنی می دهد به این صورت معنا می شود : که فلانی خیلی شانه اش(کتفش)را ماساژ می دهد،ولی شک نکنید در روستای ما کاربرد این ضرب المثل همانی است که خدمتان عرض کردم.ممنون از یادآوری این موضوع.بیشتر ضرب المثلها معمولا معنای ظاهری آن با کاربردشان یکی نیست.
          با سپاس موسی زاد آبکناری

    1. آقای سیاوش ، ممنون از ضرب المثل هایی که ارسال می کنید ، بخصوص ضرب المثل هایی که در صفحۀ خصوصی آمده است ، از دوستان دعوت می کنم با عضویت در سایت از صفحۀ “ضرب المثل های خصوصی” دیدن کنند و مطمئنم همه لذت خواهند برد.
      ضرب المثلی را که فرموده اید ، با کمی تفاوت به این شکل شنیده بودم:
      هر چی ترا اسبان مرا وله کونیم ، هنی تو گاو و گوکولانه مرا چریو

  12. با سلام 
    در ادامه راستای فعالیت کار در سایت آبکنار ما، کاربرد ضرب المثلهای گیلکی در زندگی روزمره که از آنها استفاده می کنیم.
    ۱-تا ته دیله بغض بیگیرو تازه خوانی(تعزیه خوانی)تومانه به.
    یعنی: تا تو بخواهی کاری را شروع کنی مهلتش به پایان می رسد.( تاخیر در انجام دادن کاری)
    ۲-کسان کسند طایفه خرمگسد.
    کنایه از افراد بی مقداری که خود را بزرگ جلوه می دهند.
    ۳-یا خر میره یا خر صاحاب یا دونیا مانه بی صاحاب.
    وقتی اوضاع در مجموعه ای یا جامعه ای  تعادلش بهم بخورد و دیگران نگران وضعیت آن می شوند ، می گویند که جای نگرانی نیست بالاخره وضعیت به تعادل خواهد رسید.
    ۴-خر چی دنه لذت خرما چیو.
    وقتی یکی از غذای خوشمزه ای ایراد الکی بگیرد ،به شوخی به او می گویند که تو چه می فهمی که غذای خوب چیست.معادل فارسی آن هم می شود:خر چه داند قدر حلوای نبات.
    ۵-کم گو ،پر گو جانه فگیره.
    جواب یاوه گویان را ندادن بهتر است .معادل فارسیش:جواب ابلهان خاموشیست.
    ۶-خودا کو دینه آلالو بخشه.
    خدا به هر کسی به اندازه قلبش نعمت ارزانی میکند.
    ۷-خودا سورمه دوکوده باقلا چومه میان.
    خداوند گاهی به بعضی از  افراد نعمتهایی را ارزانی می کند که لایقش نیستند.
    ۸-عزا چی عزائیو که موردوشور گریه کونه.
    کنایه از فردی که داری صفتی بد است ولی پشت سر یکی دیگر که دارای همان صفت است بدگویی می کند.
    ۹-فلانی پلت ولکه منه.
    کسی که مدام تصمیم خود را عوض میکند.
    ۱۰-خورمو هیندانه کاشال خوره.
    یعنی گاهی فردی لایق نصیب فرد نالایقی می شود در امر ازدواج.
    معادل فارسی:سیب سرخ نصیب دست چلاق است.
    ۱۱-سگو گوله کار بوکودنو.
    به دم سگی گل سرخ زیبایی بسته بودند ، سگ در کوچه ها می دوید و فریاد می زد مرا از دست این گل خلاص کنید.کنایه از کسی که خواهان لایق تر از خودش نباشد در امر ازدواج.
    ۱۲-کاشال روزه بسبو خو پا تونده گیفتابو.
    کنایه از کسی که در لحظه آخر تصمیم می گیرد که کاری را انجام بدهد در حالیکه فرصت چندانی ندارد.
    ۱۳-فلانی باموختو کلاچه زاکو.
    کنایه از فرد رندی که والدین رندی داشته باشد.
    ۱۴-هوا کلاچ بامه خومه کلاچه ورزانو.
    فرد غاصبی که می خواهد جایگاه کسی را که بر مسندی که متعلق به اوست به ناحق بگیرد.
    ۱۵-سنگ سنگا اشکنه.
    کنایه از هماورد بودن دو کس در دعوا و مجادله.
    ۱۶-آل چو جه کال چو کمتر نیو.
    باز کنایه از هماورد بودن دارد ،یعنی دوکس که از پس همدیگر بر می آیند.
    ۱۷-هر کی خو دیله روزه خوره.
    خداوند به هرکس به اندازه قلبش رزق و روزی عطا می کند.بیشتر در مورد حاسدانی که در زندگی پیشرفت نمی کنند اطلاق می گردد.
    ۱۸-هر چی بکاری بیبینی.
    هرجور که در تربیت فرزندانت عمل کنی همان اندازه نتیجه میگیری .هر چه که 
    کشت کنی همان را درو میکنی.معادل فارسی:گندم از گندم بروید جو ز جو.
    ۱۹-کپچه مرا نیگا نوکون بخت مرا نیگا بوکون. 
    کنایه از زن زشت رو که غرق خوشبختی است. به ظاهر بدم نگاه نکن به طالع خوبم نگاه کن.
    ۲۰-همته سله بره فیره.
    کنایه از کسی که با همه قهر است ودر روزی که به مشکلی برخورد میکند دوستی در کنار خود ندارد که از او یاری بخواهد.
    داستان آن هم به این صورت است که:روزی بچه درنایی(به درنا در گویشمان قار می گوییم) مریض شد،پیش طبیب رفتند،طبیب به درنا(قار)گفت باید در آبگیری(سل به گویش خودمان) مدفوع خود را بریزی تا بچه ات حالش خوب شود. درنا گفت:دیگر آبگیری نمانده که درآن مدفوعم را نریخته باشم.


  13. با سلام به همه بزرگواران
    ادامه کاربردهای ضرب المثلها در زندگی روزمره
    ۲۱- سگا ترسن عیب نیو
    سر به سر آدمهایی که قادرند به فرد ضرر برسانند کار بدی نیست، در واقع میتوان گفت دوری کردن از ناکسان عملی پسندیده است.
    ۲۲ – فلانی ایتا هادرو صدتا هادر بیجر درو.
    هشدار دادن در مورد کسی که ظاهری فریبنده دارد،یعنی به قیافه اش نگاه نکن خیلی موذی تر و زیرکتر از این حرفهاست.
    ۲۳ – کرک خاک اشینه خوسر دوکونه(فوکونه).
    کسی که اشتباهی را مرتکب می شود  خودش متضرر می شود.
    ۲۴ – کشله(شغال) بوگفتن چن کلو بجاره تنیو وازه کونی ،بوگو سگه تونده فندره.
    وقتی از کسی پرسیده می شود که فلان کار را چگونه انجام خواهی داد و او در پاسخ می گوید بستگی به شرایطش دارد.مثلا از یکی می پرسند چه ماشینی می خواهی بخری و او می گوید بستگی به پولم دارد و مثالهای دیگری از این قبیل.
    ۲۵-هرکی گوشه خوایه(می خواهد)گوشوار هم خوایه.
    بیشتر در مورد عزیزانی است که دوستشان داریم و باید نزدیکانش را هم دوست بداریم ، مثلا خانمی که همسرش را دوست دارد باید خانواده همسرش را نیز دوست داشته باشد و در مورد آقایان نیز همین مصداق را دارد و…..
    ۲۶-پسو کیجی منسو هر کی ایه ایته انه سره فوکویه.
    وقتی اطرافیان فردی را بیش از اندازه توبیخ کنند در مقام دفاع از فرد گفته می شود که اینهمه توبیخ و اشتباهش را چون پتک در سرش زدن کار درستی نیست.
    ۲۷-خو چومه بداشت مازو جه ،خو تیره دواخت.
    برای بدست آوردن چیز بی ارزشی ،ارزشمندترین چیز خود را از دست دادن.
    ۲۸-همگی رن باز خوانه امره رن کوروقوقو.
    به همه شانس رو می آورد به ما بدشانسی و بد بختی( چیز خوب نصیبمان نمی شود).
    ۲۹-دوزد(دزد)بیشه خانو صاحابه عاریض ببسه.
    کنایه از فرد خاطی که نه تنها از کرده اش پشیمان نیست تازه طلبکار هم هست.
    ۳۰-آبه نیده خو تومانه فیره.
    کسی که هنوز به موفقیتی نائل نشده برای آن خیال پردازی می کند.
    ۳۱-خودا خر بیده انه شاق ندیو.
    کنایه از کسی که می تواند به دیگران ضررهای بسیاری برساند ولی از امکانات کافی برخوردار نیست.
    ۳۲-خودا انه بیده انه کاسه تنه دیره.
    خدا به فرد نالایق به اندازه ظرفیتش نعمت ارزانی داشته.
    ۳۳-سگ خو صاحابه نشناسه.
    کنایه از مکان خیلی خیلی شلوغ.
    ۳۴-فلانی گبه مره قالای قنبره بیگیفته.
    کنایه از فردی که بلوف می زند.
    ۳۵-فلانی میان خوسو لحاف دنشان.
    کسی که بدون مداخله وکمک کردن در کاری ،سود بیشتری گیرش می آید.
    ۳۶_سگه زورکی بووری شکار آدمه لنگه گیره.
    اگر از فردی علیرغم میلش برای انجام دادن کاری کمک بگیریم ،نه تنها کمکی از سوی او دریافت نمی کنیم بلکه در کارمان اخلال هم می کند.
    ۳۷_فلانی از فوضیلی(فضولی) جول بوکوده.
    کنایه از فرد مداخله جو در امور دیگران.
    ۳۸-تالش خو باوردو ماسته نوخوره.
    وقتی کسی یک خوراکی را به رسم هدیه برای کسی می آورد و از  همان خوراکی به اوتعارف می کنند که اونیز از آن بخورد و او امتناع می کند ،به شوخی این ضرب المثل را به کار می برند.
    ۳۹-هر جا آشو اون اویه خاشو.
    کنایه از آدم فرصت طلب و سودجویی که میخواهد از هر فرصتی برای سودرسانی به خود استفاده کند.
    ۴۰-انه شکمه کادوسری(کارد- چاقو) بوخورو خین(خون)نیه.
    کنایه از فرد بسیار عصبانی.معادل فارسی :کارد بهش بزنی خونش در نمیاد.
    ۴۱-فلانی واله آدمه جانه باد بوخورو.
    کنایه از فرد حاضر جواب و رک گو.
    ۴۲-دیلو دیل ،قبرسانه گیل نیو.
    دل پر از احساسات گرم و پر از عاطفه است ،دل شبیه گل قبرستان سرد و بی روح نیست.
    ۴۳-هر کی طبجو به سرا گیره خو پئر و ماره بوره.
    هر کسی اگر خیراتی بدهد صوابش (ثوابش)به والدینش می رسد و اگر به ناحق به کسی ناسزا بگوید باز به خودش برمیگردد.
    ۴۴-داره کین بئس انه تکان بدن بیدین انه شق که سر فووه.
    ناسزا  گفتن و نفرین ناحق کردن به خود شخص بر میگردد 
    ۴۵-صدتا سنگ فداری بیلاخرو(بالاخره)ایته انه خوره.
    اگر ظلمی در حق کسی روا شود و او از ته دل نفرین کند ،بالاخره خداوند یکی از آنها را اجابت خواهد کرد.
    محبوبه موسی زاد آبکناری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب فرهنگی خطه زیبای آبکنار

error: Content is protected !!