آبکناری گبان

آبکناری گبان
Picture

متعاقب گفتگوی شیرین آبکناری در گروه وایبری ، از دوستان خواهش کردیم برای ماندگاری و گسترش محاورۀ عامیانه ، ادامۀ گفتگو را در سایت آبکنار ما پیگیری کنند ، باشد که برای ایجاد همدلی و زنده کردن خاطرات نیز ، مؤثر باشد.

Print this pageEmail this to someoneTweet about this on TwitterShare on Facebook

117 فکر می‌کنند “آبکناری گبان”

  1. نقل است که چگونه آبکناری ها با برگزیدن شعارهای انتخاباتی می توانستند کاندیدی را وارد مجلس کنند یا از نماینده شدن کاندیدای دیگر جلوگیری بعمل آورند.
    گویا شخصی بنام ابتهاج در یکی از ادوار انتخاباتی پیش از انقلاب ، کاندید نمایندگی انزلی در مجلس شده بود و از بخت بد ایشان آبکناری ها نسبت به وی خوشبین نبودند ، لذا با ابداع شعر (شعار) زیر و تکرار آن در کوچه و بازار و متینگ های انتخاباتی باعث شکست ابتهاج شدند:

    هیل بکاشتم ، جعفری ، آب نوخود
    ابتهاج گــورو بباس ، هـمّا بوخورد

    ترجمه تحت لفظی شعر فوق ،اینگونه است که گشنیز و جعفری و نخود کاشتم ولی آقای ابتهاج تبدیل به جوجه تیغی شد و آن ها را خورد و از قرار معلوم آبکناری ها با توجه به سابقۀ وی تصور می کردند اگر ایشان وارد مجلس شود ، کشاورزی را نابود خواهد کرد چون جوجه تیغی موجودی است که به هر مزرعه ، باغ یا جالیز وارد شود ، همه چیز را نابود می کند.

  2. فریدون جان ، سلام !
    ۱- بول یا بل دو تا معنی داره . بل اول: نهال یک ساله و راست قد . یا شاخه ای راست و بلند . بل دوم: نیزه ی ماهیگیر که هنگام صید به طرف ماهی ( کپور و ایشکال ) پرتاب می شود .
    ۲- خاخاشین : چوب های سطح تلمبار
    ۳- اشگر : شاخه ای باریک و تازه ی درختان . یا شاخه ی نازک و خشک و آن چوبهای نازک در تلمبار
    ۴- خانچه : جعبه ای اسو که کرم ابریشم یا تخم نوغان اونه میان قرار دهنو . یعنی هنوز که از تخم بیرون نامه و بعد کم کم اونه عادت دهنو با توت ولگ ( خودت بهتر از من دانیو که تخم به محض اینکه از جعبه بیرون باورن کج گوینه کج دردرون خانچه دو دوره خواب پشت سر با بنو خواب اول ۸روز خواب دوم ۸ روز بعداز دوتاب کجه از منزل به تلمبار بورنو و الی آخر …). اما ایتا خوانچه دیگر داریمو که طبق چوبی بو که ظروف غذایه اونه میان نهنو و یا در مراسم عروسی شیرینی یا جهزیه یا لوازم عروسه او نه میان قرار دهنو – بو رونو زاما خانو
    ۵- رخو : تکه پارچه
    ۶- ورو : کیجی ، جوجه ای که به سن بلوغ فارسه شایه اونه مردا دئن. به اصطلاح ور و کرک گوینو . اما ورو دوم نانم شاید ته منظور وورایه ببو که کج خوایه از تخم بیرون بایو . به هر حال اگر در رسم الخط راهنمایی بو کنی و یا ” ف” بو گویی شاید بتانم فرحزاد بو شم . فریدون جان ! معلومو که تلمبار یا تلابار ، تیلابار و تیلامبار کار بو کو دایی! خوب حلا تو بوگو ! تنگ خولو / جوغ / چغا / چکره شولا باستن/ خوت یا خود / خیست گومار / دخراوست / دخشاردن / دورج / دمز وامز / گاز اشکره / هوزاره یا وازاره / هاش / ده ته ره بگویم / وارنگلی / پاکا چینا یا پاکا شینا / تال / تورو ماندالی / مو لو کودو / سر خو دوا / کوسا پتی ایام/پسه مالو / سرخو کله تورب / سه لنگه / غر غر چی دایی / قار قاری / قاق / گولی چالکا / کونخالو / لانتی کولا / لم و لس / ما غول / ما شال گوزگا / ارگان / وار یوخ وارگادن و… ته جانه قربان – فرامرز شکوری ۲۴ فروردین ۹۴

  3. سلام بر دوستان عزیز همچنین سرور گرامی جناب طاهری به نظر من « گورو » به معنی گراز نیست و معمولا به جوجه تیغی یا خار پشت گفته میشه که در قدیم آفتی برای صیفی کاری بود ه است … حتما جسارت بنده را خواهید بخشید

  4. سلام اقا فرامرز ببخشید ایمشو شیمه جوابا دهم البته بنده در برابر معلومات بخصوص فرهنگ و دستور امه ابکناریان راسی و ارجح ولی چشم جواب دهم از کسی وانور سم شما مرا نومرو فدن

  5. با نام و یاد خدای خوب و مهربان
    یادش بخیر اون روزگاران که نه برق بو ، نه رادیو ، نه تلویزیون ، نه ماپارو ، نه اَنتِرنِت ، نه اونتِرنِت . و شکر خدا هیچ خبری‌یَم از اَن سریال های اَبچ و مَبچ نبو . در عوض قصه گوفتنانِ شبانۀ مئاران و پیله مئاران رسم بو . وِشترو شبان که مو خواسمه بوخوسَم ، عَینه دوچَکو وینجی مانَسو ، چَسبَسمِه مِه مئاره ، که دَدِه جان ! ایتا قصه مِه رَن بوگو تا واخوابه‌شَم ، ناوَره مرا خواب نوبوره . مه مار مرحوم گوفته : پسر جان شیطان لعن بوکون ، ته چومانه دَوَد ، راحت تِه‌رَن بوخوس . اَخَر ، هنوز هوا روشینه نباسه‌بو ، تارکی بو که مو بوشوبَم مَردومه بجارسر ، روزوکارَ ، چراغ واگیر بو فارَسَمو بخانو ، خَیلِه ماندی بوکودامو . بجارِ کار خیله سختو . هم نیشاکودن سختو ، هم ویجین کودن . کمردرد آدمه کوشه . الان که با کوجه‌ذرو ماندی‌شناکا بوکونم ، بوموقو بوخوسم ، تا بتانم صوب بوموقو جی خواب وِرِزَم ، هنی بوشَم مَردومِه کاره‌‌ سَر تا یک‌شایی صنّار ، مَرَه گیربایو بتانم شِمِه شکمه سِرَ کُنم ، بازین تو مره دوچوکسی‌یو که مه‌رن قصتو بوگو ، ان خستگی جانه مره ، دِ شایو قصتو گوفتن ؟ وقتی مه مئار قصه‌یَ گوفته قصتو ، مَرَه خَیلِه خوش اَمایِه . مو خنده کودمه ولی اون نانَسِه مو چه‌رَن خنده کونه‌مه .
    بعضی شبان مه دیل اونه سُختِه ، دِیِه‌مه راس گویه ، حق داره ، هَنِه وَسین کوتا اَمَه‌یَمِه ، ولی بعضی شبان اون قَدَر اصرار کودمه که یا واسی پایی بوخورم ، گریه مره بوخوسم ، یا اونه دیل مه رَن سُختِه ، ناچار باسه تا مه رَن قصه بوگویو . ناگوفتو نمانو که وِشتره شبان اونه دیل مه رَن سُخته و بی دعوا مرافا ، ایتا قصه مِه رَن گوفته تا واخواباشَم . دانی چه‌رَن؟ چون مه چومه اَرسُه ( اَرسو = گریه ) نتاسه‌دِئَن . هرچی بو ، مئار بو و مئارِ دیلِ خبرَ خدا داره . گوفتن ناره ، چون همیگّی داننو که مئاران ، چه قلب مهربانی دارنَه .
    دردسرَ کمه کونم . خولاصو ایتا از اون قصه‌یانی که هیچوخت مره جَخطَرَه نیشه ، اَن بو که ایتا شب اَتو تعریف بوکود :
    خدا بعد از اَن که تومامه مَردومه دونیایَه خلق بوکود ، آخَر سر بامو آبکناریانه خلق بوکود .کاجگا خلق نوکودابه ،کاجگا اَمَه‌رَه بَه اَن دونیا ناوَردَبِه . واوَرسَم دَدِه جان خدا اَمه‌ره اَکو خلق بوکود ؟ چونجی خلق بوکود ؟ بوگوفت : اَوَّله دونیا بو ، باهار بو ، هوا لاب عالی ، آبکنار مثل بهشت . ایتا هنجی روزانه ، صوبادَم ، وختی که آفتاب تازو جی خواب وِرِشته‌بو و جی خو خانو بیرون باموبو و همه‌جیگای دَتاوَسوبو ، خدا هم جی خو جاسَر وِرِشت ، بوشو اَمه اَن وِرِسَر ، چن تا تَشتِه پیچاکُ گیل باورد هَن میان ماله بازار فوکود . بازین بوشو چن تا وِدره آب هم جی هن وِرِسَرِ روبار ویگیفت باورد اَن پیچاکُ گیله سر فوکود . نانَم چه‌رَن آبه جی مرداب ناورد ، دانیو گو روبارِ آب تُیلو ، ولی مردابه آب ، آبه زمزم مانَسِه . الانه آبه فاندِرِسان ‌نَما . اون موقو مردابه آب صاف و روشن و زلال بو ، حتما یک حکمتی داشته که خدا بوشو آبه جی روبار باورد . مو چی دانم ؟! آدم که نتانه جی کار خدا سر بیرون باورو . خولاصو روبارِ آبه مره اَن گیله خوب حل بیگیفت ، اَنه پَرپاسره کود . بعدا بینیشت خو دَسِه مَره ایتا ایتا آدمانه چاکود . عَین خیال کونی که سردپلایه کرا موچّی کودِه . اَن پیچاکُ گیله موشتو کوده ، پانه کوده ، درازه کوده . خولاصو اونه سر ، گرم بو . کرا اَمه‌رَ چاکوده ، چه‌رَن ؟ خالی تافو ؟! ایتا کوتا ، ایتا درازا ، ایتا دُرسسو ، ایتا لاب اَنجیل کفتک ، تک و توک هم اَشانه میان قشنگ دبو . بوگوفت اَن فلان کس ، اون بیسارکس ، اَن درویش ، اون فرامرز ، اَیتا هم آقارضا طاهری ، اَونَم یاران آبکناری .
    اَسَه دِ از صلات ظهر بوگذشته ، خدا هم ماندی بوکوده ، خواسه ایزی ماندی‌شناکا بوکونو . گومان کُنم حیسابی ایتا زوبالو خواب بوکود . دِ کرا غروب دَکَفتِه ، هَه ایوارِه جی خواب وِرِشت ، تصمیم بیگیفت آبکناریانه سرنیویشته بینویسو . خدا روشینایی جا بینیشت ، خو کاغذ دفترَ واکود ، خو میدادَ ویگیفت شروع بوکود به نیویشتن . بینویشت ، بینویشت ، بینویشت تا چراغ وَگیرِ موقو ، اَن عده سرنیویشت ، شکرخدا خوب بو .دانی چه‌رَن ؟ چون اَشنه سرنیویشته روشنایی‌جَه بینویشتبو . ولی خیلیانه سرنوشته هنوز نینویشته‌بو . هنه وَسین خو فانوسه دانه وَگیرانی . کاجگا الباقی سرنیویشته بنابِه فردا صوب بینویشتبه ، روشینایی جه بینویشتبه ، ولی اَن کارَ نوکود . نَنَم چرن ؟ خیال کونی دِ وخت ناشته ؟! . خولاصو ایتا عده سرنوشتَم فانوسه جِر بینویشت . اَن عده سرنیویشت ، تعریفی ناشته ولی خیله هم بَد نَبو . نوبت فاره‌سی به اَمه سرنیویشت . هَه ایوارِه ایتا تندوباد بامو ، خدا فانوسه خاموشه کود . اَن بیلاواریث باد نانم گَرمَش بو یا دشته‌وا یا گیله‌وا ، هرچی بو خدا فانوسه خاموشه کود و خدا اَمه سرنیویشته تارکی‌جه بینویشت . اَسَه بَفامَسی اَمه سرنیویشت چه‌رَن اَن قَدَر سیایو ؟ با اَن همو ، هنی مو ناشُکر نی‌یَم ، چون شکر خدا ، تن سالم داریمو ، تانیم کار بوکونیم ، اَمه آیندیَه ، اونجی که اَمه دیل خوایه خوب چاکونیم و اینشالّا خوسوبختی رنگَ بیدینیم . سنگ و سوقال ( سوفال ) اوشانه سر ، کربله ( کربلا )خاک اَمه سر . ایمشوبه قصتو دِ تومامه باس . خوا اَسَه دِ بوخوس .
    مو ، فوری مه چومانه دَوَستَم که بوخوسم ، ولی خدا دانه تا حق صبح نتاسام خوفتن . چون فیکر و خیال به همراه ایتا کولوبارِ سوال مه ذِهنَه به خودش مشغول بوکودوبو . تانی گوفتن که اون شب تا صوب مه ره چه‌رَن خواب نوبورد و به چه چیزایی فیکر بوکودم؟ شاید اوستا فرامرز بتانو حدس بزنو .
    برارانه قربان – درویش آبکناری
    ۲۹ فروردین ۱۳۹۴

    1. لهجه های گیلکی
      زبان گیلکی دارای لهجه های گوناگون اسو که اوشانه تلفظان باهم فرق کننو و هر زبانی خوره ایتا رسم الخط داره مثلن آبکناری با رشتی یا انزلی چی یا ضیابری و.. تفاوت داره به عنوان مثال شهروندان رشت یا انزلی گوینه : من ناهار خوردن دبوم کی تو با مویی یعنی – من مشغول ناهار خوردن بودم که تو آمدی . ولی آبکناری گویه و حتی تانه بینویسو : من کرا ناهار خوردمه که تو بامایی . اما رسم الخط و کتابتی که جناب درویش با لهجه ی آبکناری بینویشته خیلی درست و خیلی هم دقیقو. مخصوصا که برای حفظ و ماندگاری زبان آبکنار از زبان غیر گیلکی ( فارسی و عربی و… ) استفاده بو کوده. اما کلمه ی لاب در دوسه جا به نظر من اشتباه نوشته بباسته: لاب انجیل یا هوا لاب عالی – که البته لاب با لاپ فرق داره – لاپ ماخوذ از ترکی – یعنی – دقیقا ، فقط و بدون اشتباه . که به قول افراشته : تی همسایه ، تی دار سایه ، تی خوتکا تی مرغ و سک / همه معاف ، همه لحاف خاش حسنه لاپ بیست و یک یعنی – همسایه و دارسایه و اردک و مرغ و سگ تو معاف هستند ( معاف از خدمت سربازی ) و لی خاش حسنک ( حسنک استخوانی و لاغر ) دقیقا بیست و یکساله یعنی مشمول خدمت وظیفه . ولی کلمه لاب به معنی لابه یا همان پارس سگ است که مثلن سگ لاب کنه . و اما راجع به حدس من یا جناب درویش از رنج و زحمت فراوانه خو مئار جان نتانسته بو خوسو یا فرامرز مانستن اون شب از ویشتایی نتانسته بو خوسو. ناگفتو نمانو رضا جان خوب دانه – که من هروخت سنگ و سوقال اوشانه سر بیدام ، لاپ ای جور دیگر نیویسمو : سنگ و سوقال اوشانه سر – رحمت … تخته سر شمه قوربان فرامرز شکوری ۲۹ فروردین ۹۴

  6. اقای شکوری سلام
    از پسو مالوتا مچد مالو غروب که باسه زاکان چرگو چرگو باهم بحث کودنه
    ادم خوب با بعضی مولوکودو.بعضیان تا داینه بحث سیاسی ایسو اشانه چکرو شولا باسه انگار اشن کونخالو پر از گوه بو..هوزاره چقدر ترسو بن بعضی که از ترس گاز اشکره کودنه.
    بعضی هم اشان چغا همین بو وشتایی بمردان همش اشان شکم جوغ بیشابو.یعضی که خودا اشان خوت بیگفتابو هروقت اشان قیافه دایمه همش زخم انگار از خیس و گومار بیرون بامه.ی روز ایتا پسره خیلی بی ادبی بوکود صدور خدا بیامرز انا دخشار کود دیوار کنار البته او پسره خیلی تل بو سواد ناشته ادمان همه قاق نگاه کودنه از قضا تور ماندلی اورا رد باسه بوگوفت که برار ولش کون انا خودا بیزه.
    خلاصه انه مچه کمب زخما باسابو سرخو دوا بیزیم خوب بوباس.اخه زاکای خوب قارقاری دوس ناشتنه همگی مرا خوب بن .
    معمولن وادمای لم و لس اشان تنو گیل رن بدرد خوره عین ترب اونم کله سورخ لاو بیداق اشان اگه سه لنگه سر بنی نفهمنو اشان جیر اتشو لانتی اشان نیش بزنو فکر کونن که پینیش بیزه.
    ماغول از من سوال واورسی مه دیلا گب دبو.
    بون ایتا بنده خدا چرا جان محمود جان ته واریوخ اگه وارانگیلی ویتامین داره خودت بوخور.امه خنو هم غرغرچی دایی خانه روبرویو

  7. فریدون جان سلام – خیلی خوب و عالی بتانستی کلمات لم و لس و پسه ما لو و قار قاری و… به نثر آبکناری باوری ! ته دست درد نو کنو ! مخصوصا اوشان که قاق ( گیج ) بن یا ماغول ( چه عجب ) و یادش به خیر ! ایی نفر بو شو بو مشته کاس آقا خدا بیامرزه ورجا ماهیگیری وسایله فاگیرو – اون پسر بچه بو نانسته خواسته اونه احترام بو کنو که بوگفت : غر غر چی دایی قارماق ( قلاب ) داری ؟ مشته کاس آقا اونه دووانه ! اونم شه خو مئاره ره شکایت کنه – اونه مئارم خو زاکه دعوا کنه !اما کلمه ی چغا در نثر نا مفهوم بو ! چغا یا چوغا همان پوشمو چغایو ( کت پشمین ). البته بعضی کلمات باقی بمانسته که اگر فرصت بو کودی از وار گادن یا ماشال گوزگا یا گوزگال و یا از کوساپتی ایام هم اگر چیزایی بشتاوستایی بینیویس ! اما من کرا ایمشب فعل ” خوردن ” در ماضی نقلی آبکناریه صرف کنم با ترجمو و تو فردا شب فعل ” رفتن ” صرف بو کن.
    بخورده مو ( خورده ) بخورده یی یو ( خورده ای ) بو خورده ( خورده است ) / بو خورده ییم ( خورده ایم ) بو خورده یین ( خورده اید ) بو خور دانو ( خورده اند ) بنابر این گیلگی ایتا زبانو مثل فارسی و اینگیلیسی خوره دستور و زبان و صرف و نحو و آیین نگارش داره . ته مخلص فرامرز شکوری ۲۹ فروردین ۹۴

  8. سلام اقای شکوری خستو نباشی
    وارگادان:اوازی وارگادان یا چیزی اویزانا کودان یا زنی که خو زاکاا بگانو.البتو معذرت خایم.
    گوزگاک.دارو گوزگال غورباغا
    کوسا پتی ایام :باقی عمر
    رفتن میل بوکودام:
    بوشام”بیشی”بوشو
    بوشاییم”بیشایین”بیشان
    استاد اخان.وارانجسه.وازو لین تیس.داغالی.رازین.گاوو گونگال.شولانغوزو.
    چیری.چیکا.نصبر.نوغولدان.پیل.ایوارا کودام.هشتک.کواد.زرانگشت.رخشن.سیبی جغو..ابچین
    ان ضرب المثل کایا بکار شه
    جه مشد اما ایمو—مورو تیسبی تو پخشا کونیو
    مار مارو خواخور خواخور—–زن جان دیل پارو
    خودا ادما پس بوکونو خو سرلا دودی ندانو

  9. جناب فریدون سلام – اون فعلی که صرف بوکودی ماضی مطلق بو نه نقلی – مطلق یعنی – رفتم / خوردم / زدی / زدند .. و نقلی یعنی خورد ه ام / رفته ام ( فریدون جان لطفا اون فعل نقلی که من قبلا صرف بو کو دابم – بو خورده مو داخل پرانتز ( خورده ام ) درستو که اگر بتانستی الف و میم در تایپ حذف باسته شمااونه درستا کنید . اما بوشام ( رفتم ) بو شایی ( رفتی ) بو شو ( رفت ) / بو شاییم ( رفتیم ) بو شایین ( رفتید ) بو شان ( رفتند ) ان شش صیغه ماضی مطلق بو که جناب عالی صرف بو کودی و دوباره همان فعله درماضی نقلی صرف بوکن . اما کلماتی که بو گفتی : اخان ( قاطما / طناب نازک و نخ ) رازین ( لاستیک و رزین سنگ یعنی سنگ انداز ) گاو و گونگال ( سرگین غلتان – حشره یی است کمی بزرگتر از سوسک . این حشره مدفوع نیمه خشک گاورا به صورت قطعات کوچک کروی در آورده از سمت عقب به سوی لانه زیر زمینی خود می غلتاند تا برای روزهای سخت زمستان ذخیره کرده باشد ) رخشن ( تمسخر ) شو لانغوزو یا شو لا غوزه ( غوزه ی شلوار – پیژاما = مه که کش یا بند شلوار داخلش قرار می گیرد ) وازلین تیس ( وازلین با از دارو خانه فاگیری و تیس نانم شاید میر جواد بدانو ) آبچین ( زرورق ) نو غولدان ( بو لونی – ظرفی ست شیشه ای استوانه یی که در مغازه شیرینی فروشی برای جلو گیری از رطوبت زدگی نقل استفاده می شد و سایت آبکنار ما یک اصطلاح خوبی دارد که هوای نو قولدانه با داشتن ) چیکا و نسپر ( چیکا : پرنده یی ست حلال گوشت خال های ریز دارد آوازش شبیه چیک چیک چیک است که به آن چیکی نسپر یا راب اشکن ( حلزون شکن ) معروف است . اما نسپر هم حلال گوشت است و کاملا سیاه با منقار و پاهای نارجی . در باغ های توسکا و صنوبر و مزار و اطراف باغات تبار لوری ها از نقطه ای به نقطه ای دیگر پرواز می کردند و نسپر اگر یادت باشد به هنگام پرواز آوازی شبیه قهقهه سر می دهد و پرنده شادی ست که به سیانسپر معروف می باشد . مازندرانی ها مخصوصا نیما یوشیج در شعر خود به آن توکا می گوید و آقای سید حسین قوامی آبکناری هم ترانه ای دارد با نام سیاه نسپر ( تو کای سیاه ) ) چیری ( از خانواده آبچلیک ها و آبه کا کایی ست و پرستو ی دریایی هم گفته می شود و البته چیری معانی دیگری هم دارد . مشربه یا چیری (= چینی = کوره سر ) آفتاب چینی یا آفتاب چیری جایی که آفتاب در حال تابیدن بر آن باشد ) کوساپتی ایام( قدیم قدیم ها – خر تو خری البته همان انار شیستی و هرج و مرج و گاب دکفته بازار روزگارما و یا تو … من … ) کواد ( کفات یا تلیله از پرندگان مهاجر است و قدرت پرواز حیرت انگیزی دارد و هر ماله شکارپی نتانه اونه شکار بو کونو ) سیم جغو ( سیم پرک بچ۰ ماهی سیم یا شیم نوعی ماهی دریایی خزر که نسلش در حال انقراض است ) هشتک ( نوعی گردو بازی در آبکنار بسیار رایج بو و پای دیوار یا جایی بخصوص چاله کنده ، هشت عدد گردو را در دست گرفته آن ها را به داخل چاله پرتاب می کنند. جی مشهد امان ایمو اما مهرو تسبیحه تو پخشا کونیو ( خب پوله نفت و گاز مردمانه شنه ، اما اشان بورونو سوریه و لبنان و عراق توزیع کننو و ایتا مثال دیگر بزنم :اون داستان جرجه تره بو گویم : کشیش صندوقه سر اسابو گناه کاران صف اسابن هر کسی سه دلار فاداینه کشیشه به خاطر کار خلاف یا گناهی که نسبت به جرج بداشتبن – همه صف اسابن جز جرج . کشیش واپرسه تو چره صف نایی ؟ جرج گویه : … من .. ولی پولا تو فاگیری ! ) ایواره کودام ( گم کردم ) گوز گاک ( نانم تو گوزگاک از کایا باورده ای نو کونو بندر عباس پیدا بباسته – گوزگا یا گوز گال یعنی غورباغه . گوزگا چک یعنی لگد غورباغه – دست و پا زدن غورباغه – بعد از اصابت ضربه . دار گوزگا یا دار گوزگا ل همان غورباغه درختی ( دار وگ نیما ). ما شال گوزگا = خاله غورباغه – وزغ اما پیر ه گوزگا به زبان روسی یعنی چای قند پهلو. وارانجسه ( میوه ی رسیده چیزی که تازه زرد شده) پیل ( تاول و آبله و پیل به معنی اهرم و دیلم ) و .. بالا خره قاصد روزان ابری داروگ ( دارا گوزگا ) کی می رسد باران . ارادتمند و مخلص فریدون فرامر ز شکوری ۳۰ فروردین ۹۴

  10. جناب استاد شکوری از توضیحات شما متشکرم اما گوزگال منظورم بود که شما فرمودید فقط ی ک اضافه تایپی بود اما وازو لین تیس یا وازو لینتیس به بچه های شیطون که زیاد کونا میجا میکنن اطلاق میکنن
    با سپاس

  11. کمی خنده دار و کمی گریه داره که آبکنار خودش مرکز نوغان و نوغان داری بوده ولی تخم نوغان را باید از انزلی بگیرد.
    پدرم تعریف می کرد مهندس جوانی از انزلی برای بررسی پروش کرم ابریشم به آبکنار آمده بود و در بدو ورود از اهالی می پرسد:
    – تخم نوغان را کجا می کارید؟
    به هر حال وی را متوجه اشتباهش می کنند !

  12. فریدون جان سلام ! مر حوم عمران صلاحی گفته مرا همیشو به نام کوچکم صدا بزنین ! منم خوش دارم تره فریدون دو خانم که از نامهای زیبا و شجاع شاهنامه یو که با کمک کاوه آهنگر بتانستان ضحاک لانتی بو دوش امرا جنگ بو کونن. فریدون جان ! امروز جمعه ،بعداز مدتها ،بوشام آبکنار – باران بو! اون جادانه همه آسفا لت بو کودابن ، اشانه دس درد نو کنو! دانی کان جادانه گویم ؟! ایتا که اسفالت بو – مرحوم مهدی فردوسی باغه گویم ! ولی مرحومان عندلیب جاده و کاسگل جادو که زمانی مردمان شینه خوشانه حصیرانه شسته و بعد هطو راه دکفی شی ، مرحوم حاج آقا اسدی تو سو کله باغان ورجا اویاآبه کنار لوتکانه پالی همه جااسفالت بباسته. باران توندا کود!من پراید درون نیشته بم فاندرستمه دریایه و یاد آوردمه اون سالانه ! یادش به خیر! چی واز و لین تیس (= وازو لومتیز= وازو ولینگ ) کودیم . ببخشید که من ته وازولین تیسه / وازلین بیگیفتبم و اشتباه از من بو ! وازو لومتیز یا وازو لین تیس از واز ( جهش ) شروع به تا واز واز کودن ( پی در پی جهیدن – جست و خیز کردن ) و
    واز باز ( مخالف بسته )هم معنی دهه / که البته “وازا کن “فعل امر واز کودن . مثلا برار اون آبه چاله اگر تانی وازاکن ! برادر اگر می توانی آن آب چاله را جهش کن ! ده ته وخته نیگیرم با آرزوی موفقتهای بزرگ – ته مخلص فرامرز شکوری ۴اردی بهشت ۹۴

  13. محضر همه‌ی آبکناریان عزیز ، علی‌الخصوص اوستا فرامرز عزیز سلام عرض کونم .
    باور نوکودومه که آبکناری گبان به اَن زودی تومامه بو . خیال کودومه حَلاحَلا آبکناری گبان ایدامو خوایه داشتن . مو تازو کرا آبکناری نیویشتنه یاد گیفتمه ، هاایواره بیدام آبکناری گبان تومامه باس . دِ هیچکس حرفی برای گوفتن ناره . آقا فریدون هم جخطره شو که فعل رفتنه در ماضی نقلی صرف بوکونو . مو هنی خوایم فوضیلی بوکونم با ایجازیه شما اَن فعل دانه صرف بوکونم ، بلکی آبکناری گبان ایدامو پیدا بوکونو .
    رفته‌ام / رفته‌ای / رفته است
    بوشامو / بی‌شی‌یو / بی‌شه
    رفته‌ایم / رفته‌اید / رفته‌اند
    بی‌شی‌مو / بی‌شی‌نو / بوشانو
    از اوستا فرامرز عزیز خواهش دارَمو کی ، هرجا دینه مو ساب بوکودامو ، مِنّت اَمِه سر بنو اونا چاکون‌پاکون بوکونو .
    قربان شما – درویش آبکناری
    شانزده اردیبهشت ۹۴

  14. جناب درویش عزیز سلام – شمه صرف فعل رفتن در ماضی نقلی آبکناری درستو – منتها در شماره ۵ گاهی از (یین )هم استفاده به مثلا بو شایین . ایتا مثال با فعل ترکانن یعنی تر کا ندن در نقلی آبکنار : بتر کا نه مو / بتر کانه یی یو / بتر کانه / بتر کانه ییم / بتر کانه یین / بتر کا نه نو یا بترکا نا نو . اما صرف فعل ما ضی مطلق در زبان آبکنار راحت تر از نقلی یو – مثلا ماضی مطلق از مصدر خوردن : بخوردم / بخوردی / بخورد / بخوردیم / بخوردین / بخوردن
    دومین شخص مفرد در ماضی مطلق= بخورد ی / خوردی
    دومین شخص مفرد در ماضی نقلی= بخور ده یی یو/ خورده ای
    ته مخلص ته رافا فرامرز شکوری۱۶ اردی بهشت ۹۴

  15. سلام
    مه برار فرامرز جان اقا درویش شیمه اوال چطورو؟مه دیل تنگا باسه گیلکی حرف بزنم زحمت بکشین دوبارو ایتا فلاکان بدین کلمه لاب قدیمی یاد اوری بوکونین.باییم گیلیکیا رواج بدیم تشویق بوکونیم پدر بابای گب بزنیم

  16. « کرتوب کوکو »
    ( قسمت اول )
    پائیز بو . مو تازو جی مدرسو فَرِه‌سِه‌بَم به‌خانو . کرتوب کوکو عطر تا بَلتِه‌سَر اَمایِه . مره خَیلِه وَشتا بو . کرتوب کوکو عطر که بوخورد مِه دماغه ، دِ مره داشته نتاسام . فُتُورکَسَم کرتوب‌کوکو خرکارا . ایتا پیلدانو خَجَه فوری واپِختَم ای‌تیکی کُهنو نانه میان . تا مه مآر سُفره واشانو، مو پوشته‌کودو بِسام ، مِه پیلدانو لقمه‌دانه به هر مصیبتی بو فوووردَم . چون نخواسِمِه که مه مآر بدانو که مو ای‌خَج کوکویه جیپختامه . بیلاواریث مگر دِ اَسا بیجِر شِه .
    مردم وشتری کرتوب کوکویه شب چاکودنه ، نانِ مَرَه شام خوردنه ، ولی اَمِه رَن فرقی نوکوده ، ای‌وخته ناهارِ پلا مَرَه خوردمه ، اونی چی پلا ، حسنی بجِ پلا ، خرکارِه روغنه مره ، ای‌ذرو گرمالت فوکودمه اونه سر ، اَسا اگر سیر و پیازی هم بباسبه ، دِ پور بَختَر ، نباسبه ، سفیدکلّه تورب همیشو نَهَبو. فقط توربه بدی اَن بو که آدم وقتی تورب خورده ، بعدا زیاد گورَّش ( گارش ) کوده . بقول شیون : « ای برار ، ای خواخور ، تورب بوخوردی گارش فُسنجونه کونی » .
    همیشو ایتا پیلی کاسه آب سُفره سر نَهَبو. اَنه گوفتمه « دسه آب » . هرچند که اَمه دس تمیز بو ، ولی چون کته پلا ، آدمه دسه دوچوکسه ، هَنه وَسین مه راستودسه تاودایمه آب دورین تا اونه هیستَه کونم که پلا اونه کمتر دوچوکو ، ناواره مجبور باسمه دال به دال مه انگوشتانه والِسَم . هَی مه دسه والشتمه ، هی پلا خوردمه . نانیو گو ، ایتا بارِ پلا خوردمه . خیال کونی جی ورزاروجارِ باماما . باضی وختانی کرتوب کوکویه شامِ‌رَن ، نانه مره خوردمه . اونی خیله خوشمزو بو . اَخر کوکویی که مه مآر چاکوده چیز دیگری بو . ایچی بو ، لاب دوچی . خرکاره دورین ایتا باره روغن و اون سه چهار خَج کوکو ، لاب روغنِ میان غولطو خورده . واقعا خیله خوشمزو بو . الان که مو کرا اَن ماجرایه تعریف کونم ، مه دهنه آب جیگیفتِه . مرا هنجی کوکو خیله خوش امایه ، هنوزم خوش اَیِه .
    الباقیه داستان بمانو تا بعد . سنگ و سوفال اوشانه سر – کربله خاک اَمه سر.
    خاک پای شما – درویش

  17. پلا دانو کوکو
    باهار بو ، دریا گوره کوده ، وی دارسر دارا گوزگا خو آوازا ورگادبو . صوب دم راه دکفتم تا بو شم ، رحیم دایی بجار ، واش ووچینی. او سال ، بجارا تا زانو واش دبو . سونبور ، کار فرما ، لانتی ، قورباغه و… ایوارده بیدام مه کونخالو خارش کنه . مه حدس درست بو . ایتا سونبر، نر مو جا بیگیر باورده بو خوره کره بی خیا ل خون خورده ( مثل الانه سونبران ) ویگیفتام فشادام ! نو گوفتی کایا ؟! بازم هویا ، هون کله بجار میان . اول پور رضا مرحوم کلاچ و کشکرک ترانه بخواد بازین را دیو اذان بیزی ، من تا فارسام بخانو ساعت دو بباست . امه خانه سو کولو ، چن تا کرک ببگیر باورده بو ،خوره گاگلف کو کوری کو کو خواده . سیفید کرک امه شن باز کرا کرا کوده ،سگ دوم تاب دیه ، امه چولو پیشی م ایوان چینی کون ، به کون نیشته بو . ای دسته سی تی ، دو تا کشکرک ، چن تا موس ، امه مخکی خو جو دار سر نیشته بن . مه مار جان با مو کوره سر سوفره واشاد ، بو گفت : فرامرز جان ! خودا تره قوت بدو ! خسته باستی، جان جیگا بامه پسر، نوا ” واش ووچینی ” شوئن ! سرو کله ، دس و پر ، چول . سونبر دکفته امه خانه . بو گفتام : دده جان ! ناهار چی داریم ؟ من ویشتایی بمردم ! بوگفت : تره ای جور کو کو چاکودامو پسر جان ، که بو خوری لاپ مسته بی !! بو گفتام : دده ! کوکو که آدمه مسته نو کونه ! بو گفت : حلا بو خور بیدین چی خبره! ایزی بو خوردام ، بیدام عجب خوشمزه ای اسو ، بازین پلا امره دو سه خج بو خوردام . آخر مه مار جان مره خیلی خوش داشته ، خواسته بهترین کوکو یه عالمه مره چاکونو اما انه دس خالی بو . منم مه مار جانه ره غش کودمه . بینویشتبن : مجنون بعشق لیلی شه بیابان ، آواره به . سلیم عامری اونه خاله پسر ، گاهی آبو غذا بورده . ایتا روز مجنون بو گفت : سلیم جان ! هر وخت بامایی ، مه عزیز مارجانه ته امرا باور ، تا اونه چن تا خوشا دم . سلیم بوگفت : لیلی چی ؟ مجنون بوگفت : اول مه مار جان !مه عزیزجان! خولاصو بعداز انقلاب مه دده ایتا شب ،کوکو رازه آشکارا کود. بوگفت : امه که هیچی ناشتیم ، ایتا وخت ظهر بو ، بو شام زهرا ابجی خانو ، بیدام غذا عطر ایه . بو گفتام : زهرا ابجی ! ناهار چی کرا چاکونی ؟ بوگفت : ته ورجا بمانو مشته زلخو ! کرا اضغر ره پلا دانو کوکو چاکونم ، تونم تانی فرامرز ره چاکونی : روغن و نمک و پلا دانو . اهه پسرجان ! تازه ته خاطر واستی ایتا مرغانی م بیزام . تره ا ون روز پلا دانو کوکو چاکودام . بعد از چل و چار سال ، ایتا روز مه عیاله بو گفتام ، چقد خوبو که به یاد مه دده خودا بیا مرز ، تونم مره ایتا پلا دانو کوکو چاکونی . مه سادات به خاطر مه دده هون کوکو مره چاکود ! اونه به یاد مه عزیز مارجان بو خوردام – بوشام حیاط گریه سر بدام . فاندرستام آسمان سینه کشه ،بیدام مهتاب ، سیتاران میان نیشته ،بو گفتام : الله تی تی / الله تی تی / مه دده جانه بید ی ؟!
    خرداد ۹۴ فرامرز شکوری

  18. « کرتوب کوکو »
    ( قسمت دوم )
    خودا شِمه رفتگانَه بیامرزو . مه مآر مرحوم اول کرتوبانه خوب شوسته ، بعدا اونه آبه‌ مره پَخته ، بعد اونَه پوسته کَدِه ، بازین گردَسه کاسماسانه دورین ، ایتا آبخوریِ استیل پیدا کوده ، بجای گوشتکوب اونِه کونی مره اَن بپختو کرتوبه ایتا پیلی‌قابلامه دورین کُفتِه .
    اَما سه چهارتا آبخوری داشتمه همه‌تا لاکی ، فقط ای‌دانو آبخوری داشتیمه که استیل بو . تا مره یادو ، هون همیشو اَمه گوشتکوب بو. تِه سرَ بدرد ناوَرَم . خلاصو بکوفتو کرتوبه ای‌ذی زورجو ، ای‌ذی گرمالَت ، کوجه‌ذرو‌ نمک ، اگر خوشکو شیوید هم بداشتبه ایتا پِمِه خوشکو شیوید با دو سه تا مرغانو ، که تازه امه کرکان بوکودابن ( اَمِه صارِه تان همیشو دَه پونزَه تا کرک و سوکولو ، هف هش ده تا غاز و اوردیک و بهاره موقو چن‌تا کولوشکن با پونزو بیس‌تا کیجی داشتمه ، هنه وسین همیشو اَمه خانه‌جه تازه مرغانو فراوان بو ، تا دیل اَیه مرغانو دشکن ) اَشانه هَمَّه دوکودِه هون پیلی قابلامه دورین ، بازین اَشانه حسابی چنگ زِئه ، بقول خودش خوب حل گیفته . عَین خیال کونی که چرخوگوشت مره ، اَشانه چرخ بوکوده . بازین ایتا گودو ایتا گودو ،دوکوده خو دسِ تان ، اونَه پانَ کودِه ، گَردا کودِه ، ایتا ایتا تاودایِه خرکاره دورین . کان خرکارو ؟ هونی رویی خرکارو که پِشتر اونه دورین روغن نباتی قو دوکودبو ، بنابو چراغ سه‌فیتله‌ای سر تا قشنگ داغه‌ بو.
    مه خواخور تازو جی تهران باموبو ، اَمه‌رَن ای‌دانو روغن نباتی قو باوَردَبو . گومان کونم که دوسه کیلو روغن بو . اونِه حلبی سَر ، ایتا کالاگنه عکسه چاپ بوکودوبَن ، بعدا اَنه جِر بینویشتبَن « روغن نباتی قو ». گومان کونم که تهرانیان کالاگنه گوینو قو . مو روغنه قویَه فَهمَسمِه ، ولی نباتیه اصلا نفامسمِه . خیال کودمه اَن هون نباتی‌یو که بعد از ناهاران تلخوچایی مره خوردمه . مچّدمالو ایتا علی‌آقا قنّاد اسابو که نباتی‌یَه خیله خوب چاکوده . اون ایتا دسگا داشته عینو چرخوگوشت دستی . خاکو قنده آبه مره جوشانایه ، بازین اونه شیری که کُلُفتَه باسه ، اَنه چراغه خامیشه کوده ، تا اون شیری سردَه بو . تا اون شیری سخت نباسه ، یعنی هنوز وختی که نرم بو ، خو پسرَ دوخواده که بیا مو ان شیری که فادم به دسگا ، تو اَنِه دسته بگردان . شیری یه جی اَن پَلی فادایانه به دسگا ، جی اون پَلی نباتی تحویل گیفتنه . مو فقط هَنَه نباتی دانسمه . نانسمه که عالدوجوری نباتیم نَهَیه .
    ناگوفته نمانو که اَما دو تا چراغ خوراکپزی داشتیمه ، ایتا سه‌فیتله‌ای ، ایتایَم چراغ علاءالدین . امّا به قول مه مآر مرحوم : « حیف گو اَما آشپج‌اتاق ناشتیمه » . اَمِه هَن ایتا اتاق ، به قول امروزیان ، هم اَمه نشیمن بو، هم اَمه حال و پذیرائی ، هم اَمه اتاق‌خواب و هم اَمه آشپج‌اتاق . شکر خودا هون ایتا اتاق دورین همچّی داشتیمه ، اَل اَلبتو دیلخوشی . هن ایدانو اتاق دورین خوردمه ، خوفتمه ، آشپجی هم کودمه ، خوب و خوش کرا زندگی کودمه، هیچ غم و غورصه‌ای هم ناشتمه ، جان مِه عَمَّه !. هر وَختا مو اعتراض کودمه که اَخر اَن چی زندگیو ، مه مآر مرحوم گوفته شکر خودا بوکون پسر ، خوده خانه آودان . هنایی اگر نداشتبمه چی خاکی واسی اَمه سر دوکونیم ؟!
    بوگذریم خواسمه اَنه بوگویم که اگر مه مآر مرحوم ایتا آشپج‌اتاق جداگانو بداشتبه ، خورَن ای‌پا که‌وَنی بو .
    الباقی بمانو تا بعد . سنگ و سوقال اوشانه سر ، . . . اَنه چن تا نقطه جا خالی فادام چون اوستا فرامرز مِه جَه بهتر گویه .
    خاک پای شما – درویش آبکناری

  19. سلام آقای درویش عزیز
    خدمت استاد فرامرز شکوری عرض ادب لذت بردم عالی بود
    جناب درویش البته روغن شا پسند ترا یادو؟
    واما سومبور”اخه الان سومبوران سومبور نیین سومبیلن
    بجای خون گوشت خورونو

  20. آقا فریدون عزیز ، سلام
    تو اَمه ره شرمندو کونی یو برار ، کاجگه بتانسبمه ایتا قدمه موثر آبکناره رَن ویگیریم ، متاسفانو فعلا اَمه دسه جَه کاری بر نایه . اَما خالی تانیمو هَن سُیرسادی گبان بزنیم ، اونم چی ، صدتا صنّار .
    وقتی بخوادم که اوستا فرامرزه پایه سونبور بوخورده ، ها ایتفا مرا اَن شعر بخاطر بامو :
    ته پا سونبور خوره مه خون به جوشَه / چِرَن سونبور واسی خونه ویدوشَه
    مو از کارِ خودا سر در ناوَردَم / چِرَن با هرچی خونخوارَه نوکوشه
    خاک پای شما – درویش

  21. « کرتوب کوکو »
    ( قسمت سوم )
    امّا قسمت جالب ماجرا وختی بو که مه مآر خواسه اَن بپختو کرتوبه بکوبو. پِشتَر بوگوفتم که اَما گوشتکوب ناشتیمه ، ولی باضی از اَمه همسادَن تَک و تُیک گوشتکوب داشتنه ، ایتا عِدّو گوشتکوبِ چوبی داشتنه ، ایتا عِدّه‌یَم فلزی ، اسا دِ نَنَم آهنی بو یا استیل یا چدن یا عالدوچی . مه مآر هر وَختا استیلُ لیوان دونباله که گَردَسِه ، اون موقو گوفته : هن هفتو دوشنبو حتما با بوشوم دوشنبه‌بازار ، ایتا خورمو گُشتکوب فاگیرَم .
    مِه دیلَم خواسه . مویی مه مآرَ مانوسو ناجو داشتمه که اَمایی ایتا گوشتکوب بداریم ، نَنَم چه‌رَن . هنه واسین دوشنبو روزانه اونه بخاطر اَوَردمه که : دَدِه‌گول ! ته‌رَ به خودا ، ایمروز وِرِز بوشو تا ضیابر ، دوشنبه‌بازاره‌جَه ایتا گوشتکوب فاگیر ، هم ته خیاله راحته کون هم مه خیاله . هر وختا اونه بخاطَر اَوَردمه ، هیچی نوگوفته . تا ایتا دوشنبه روزَ که خیال داشته چندتا کوب ویگیرو بوشو تا ضیابر ، خو کوبانه بوفروشو ، اونه پُیله مره ای‌ذی خَرت و خَشال بی‌هینو باورو به خانو ، که هاایواره بیدیم مشدحسن کوب‌هین ، یاالله یاالله گویه کرا اَیو اَمه صارا دورین . مه مآرَ دوخواد که مشدخواخور ، مشدخواخور . مه مآر بوگوفت باله ، چی‌بو مشد برار . مشدحسن بوگوفت چندتا کوب داری‌یو خواخور ؟ مه مآر بوگوفت سه تا . بعدا خورَن ایدامو بده که اَما اون دوشنبه تا اَن دوشنبه شیش تا کوب بوفتیمو، سه تایه مِه رفاق ویگیفته ( آدُختره گوفته ) سه تایی مو ویگیفتامو . آدخترِ نام ، سیدفاطمه بو ولی همیگّی اونه دوخادنه آدختر . آدختر خیله زنِ مهربان و خوب و زحمتکشی بو. سالیانِ سال بو که اَمِه مَره همساده بو و مه مآر مره کوب اوفته . اَشان دو نفر قدیمو رفاق بَن . مشدحسن کوب‌هین بوگوفت تِه اَن سه‌تا کوبه مره فادَن خوایَم بوشَم ضیابر اَشانه بوفروشَم ، وَگردسَم ته پُیله تره فادَم . مه مآر بوگوفت نه برار ، اَن دوسه‌تا کوبه مو خودم خوایم بوبورَم ضیابر بوفروشم ، خیال دارم که جی اون سَر ، چَن تیکی خَرت و خَشال بیهینَم (گومان کونم ایتا از اون خَرت و خشال، گوشتکوبه گوفته ). مشدحسن بوگوفت اَسا چی بِهِه اَن چن تا کوبه مره فادی مو بوبورم بوفروشم یک‌شایی صنّار مره گیر بایو . مو اَن همو سال شِیمه کوبانه بِهَمو . شکر خودا گویونو که موکت بامه به بازار ، الان دِ کسی اَن سورسادی کوبانه نی‌هینه . کوبه بازار دِ حِسّابی جه رونق دکفته . اَن کسادو بازار دورین مو بامامو تِه‌جَه کوب بیهینم ، تو گویی‌یو خو کوب نوفروشمه . خولاصو ، ایتا کولوبارِ غُرغُر بیزی تا سر آخر مه مآر ناچار بباس خو کوبان فادو مشدحسن کوب‌هینه ، هنی نوشو دوشنبه بازار ، هنی اَما بَمانَسیم بی گوشتکوب . مشدو حسن که کوبانه ویگیفت بوشو ، مو مِه مآرَ بوگوفتم که چی بباس که ؟ هنی هیچ‌چی ؟! دانی مره چی بوگفت . بوگفت پسرجان ، اَما گُشتکوبه پُیلَه ناریمو . گیرم گُشتکوبه فاگیفتیم ، گُشت پُیلَه با جی کا باوریم . اَما سالی ای‌وارِه گُشتِه رنگه نیدینی‌مو ، دِ چه‌رَن با بیشیم گوشتکوب بی‌هی‌نیم ، اَمه پُیلَه بی‌خودی فشانیم . بپخته کرتوب که دِ گُشتکوب نخوایه . هون استیلُ لیوان وَستو ، زیادم اِسو .
    الباقی باشد تا بیدینم آقا رضا طاهری ایجازو فرمایه که مو هنی مه اَن سورسادی گبان ایدامو بدم یا نه .
    سنگ و سوقال اوشانه سر …
    خاک پای شما – درویش آبکناری

    1. درویش جان ، سلام
      هر سه قسمت داستان به زیبایی نوشته شده ، علاوه بر واژه ها و اصطلاحات آبکناری ، حاوی فرهنگ و مناسبات اقتصادی بین مردم هست ، قسمت سوم داستان مقارن است با افول حصیر و ظهور موکت و بخوبی فضا را در شرایطی نشان می دهند که هنر مندان محلی تا چه حد دلواپس هستند و چگونه شغل “بازار مجی” در حال انقراض است.
      اطمینان دارم خوانندگان محترم نیز از این داستان لذت می برند و ما همه منتظر ادامه آن هستیم. پایدار باشید

  22. جناب مهرداد آبکناری سلام
    رفاق جان ! خیلی وقتو که از تو خبر نارم- بعداز مرگ ناجوانمردانیه اون سایتان ده کس کسه خبرا ناریم . من جغرز سایت آبکنار ما ،با هیچ تکنولوژی ی سرو کار نارم و یا شاید ،سر بیرون ناورم ، ولی انه دانم که زمان ، از یکه تازی و بی حیایی ، هیچ ابایی ناره . قطاری اسو سریع السیر و بی رحم و قسی القلب که همیشو امرا ، پساکانه و امه حرفانه خو، پوشمو ناوره . من و تو و تمامه آدمان، دنیا میان ، لوله مانستن کرا خودمانه ، برای شکستن آماده کونیم . ترس و هراس از اون شکستنو که بیخودی دست و پازنیم . اصلن چره به دونیا آییم ، چره میریم ؟! چره آییم ، چره شیم ؟! هن چرخ مردمخوار ، دو تا دروازه داره ، از ایتا در وارد بهیم ، هنوز لذت زیندگیا نو بورده از اویتا در با بیشیم بیرون . پس چی بهتر، هسه که زنده ایم ، هسه که نفس کشیم ، با ییم از همدیگر خبر بیگیریم . به قول خیام ، وختی یم که بیشاییم ، هفت هیزار ساله گانه ویرجا ، نه تو واگر دستنه شنی ، نه من .
    مهرداد جان ! نه آمدن از روی حیساب بو ، نه رفتن ار سر اختیاری . فقط در آمیان هسا یا ایساتره همدیگره مهمانیم ! تلاش کنیم ، تا چن روزه عومره باقی مانده ره ، معنایی پیدا بو کونیم .
    مهرداد دوست داشتنی ی من ! خوش دارم ، تا ته همه جایه غرق بوسه بو کنم – هطو خوشا دم که میر باقر بشتاوو. اما از آبکنار ، فقط خاطره بمانسته. خاطره یم ، کیتاب مانستن ، بعداز مرگ فرامرز به درد چی خوره ! خاطره وقتی ارزش داره ، که چندین بار اونه به یاد باور م و به یاد باور ی و به یاد باورو. اونی که گویه : آدمان شونو میرنو و استخانان آب بهنو و بعد مه غورصو ، شاعرانه تبدیل به خاطره ای به و اون وخت که ، من زنده مانم . حرف مفتو که زنه .
    مهردادعزیز ! نه تو داد بیدایی ! نه من . نه تو شاد بباستی ! نه من . بد روزیگاری اسو ! چارتا دولت با دو تا قشون درن مردمانه جان . دعوا سر لحافه مولایو ، یعنی- ثروت و قدرت . راستی شهر گاب دکفتو بازاره مانه ! شب سیا گاب سیا . اما آبکنار که بوشام ، گاب گابه نیزایه. شطان بازاره کش ، چن تا ارواح بیدام و… بو گذشت اون روزانه خوب ، که جان شورا موقو ، رحمان دایی باغه خولی و زارع باغه فتر خوری و معصوم دایی باغه اغوز چینی یادش به خیر .
    مهرداد عزیزم ، زیاد نوا غورصو خوردن ، اگر بخواهی مقایسه بو کنی ، من خیلی از تو غریب ترم ، ولی تو بهترین رفاق منی . تا تو مرا جی خاطره ندایی با اون آهنگ زیبایت در شعر ما را بوزو، من راضی یم . خولا صو ان آبکناری گب یا به قول دوست عزیزم درویش آبکناری ، سورسادی گب ، فتح الله یا روح زخمدار فرامرز تره بینویشته . از قول من سلام برسان – ته مخلص فرامرز شکوری ۱۴خرداد ۹۴

  23. « کرتوب کوکو »
    ( قسمت چهارم )
    شیمه جا خالی ، اَما اون روز اَمِه ناهارَ بوخوردیم . مو بعد از ناهار ایتا مَتکو ویگیفتم اَمه کُرِه‌سَر درازَه کَشَم که ایتا چُرت بزنم . بعد از خوردن ای شکم حسنی بجه پلا ، اونم کرتوب کوکو مره ، زووالوخواب خیله چسبسه . تا ای‌وَره کَفتَم ، هاایواره مشدوکاس‌آقِه شعرِ دانو مره به خاطر بامو . اون همیشو اَنجی خوادِه که « اگر خواهی بدانی لذت خواب / سرَ سایه بَنَن کُینَ به آفتاب » . بعد بیگیفتم حیسّابی مه‌رَن بوخوفتَم .
    ای وَخ بیدام مه مآر مره دوخانه که : وِرِز پسر ، روز تومانه باس ، تو هسایی خوفتی‌یو . تو ای خط ته مخشه نینویشتی‌یو ، تره شب دکفت ، تو اَکو با تِه مَخشانه بینیویسی. اون دانسه که مو در مشق نیویشتن چقدر تنبلمه . هنه وَسین نِگران بو .
    مو دسپاچو وِرَشتَم ، بیدَم اَتویَم نی‌یو که مه مآر گوفته . آفتاب کوجه‌ذرو آسمانه وَسَطَ دُووارَسه‌بو . تا مغریب حَلا حَلا وخت باقی بو . مو بینیشتام که مه مشقه بینیویسم .
    مه مآر ایتا کرکوراکو باوَرد مِه وَرجا بَنَه ، بوگوفت مو کَرا شُم تا یاسمین خانم ورجَه ، زود وَگَردَ‌مو . ته حواس ببو که اَن کرک وکیجان نایَن کُرِه‌سَر ، هروختا بیدی کرا اَیَن کُرِه‌سَر ، اَن کرکوراکه ویگیر اَشانه گِلاخان ، ناوره چوم بهم بیزی ، اَیَنو اَن تازه کوبانه سر فیرین وارین کوننو ، ایجور که به اَن سادگی به آبادی نایه . انی‌پیلا دِ پاییز زمستانو ، دِ نشایو هر روز کوب به‌سَرَ گیفتان شوئَن دِراکنار ، کوبوشورا کودن . گیرم اَن کوبانه بوشستی ، اَن هوا جه هرگز خوشکه نبه . وَختی‌یَم خوشکه نباس چی بِهِه ؟ اول مُوُز کونه ، بازین بو دَکَفِه ، آخرو سَر با اَشانه فَشانیم .
    یاسمین خانم اَمه خورمو همساده بو . گومان کونم چند سالی مه مآره‌جَه پیلی‌تر بو . اونه دیم سیفید روشنی بو ، سورخو سبه مانسه . خوش قلب و مهربان ، هَنه واسین اَما خَیلِه اونه خوش داشتمه . اَمِه مالو همگی اونه احترامه داشتنه .
    مه مآر اَبری دمپایی داشته ، ولی وِشتَر کیتیلی دوکوده . وختی کیتیلی مره را شِه‌یِه ، اونه پاصداجه مو فامسمه که اون مه مآره یا ای‌نفر دیگر . مه مآر کورِه‌کین خو کیتیله کرا دوکوده که هنی واگردَس مرا بوگوفت : آدُختر قرارو بایو اَما ایتا پَلی‌کوب بوفیم . سورسادی کوبه دِ کسی نی‌هینه ، هرچن که پَلی کوب هم دِ خریداری ناره . هنی ایدامو بده که : اگر در اَن فاصلو آدُختر بامو ، اون سید اولاد پیغمبره ماطله نوکونی‌یا برار . بوگوفتم : مِه چومانه سَر ، بازین مه مشقانه تو نیویسی‌یو یا آدُختر ؟ ای‌ذی مره چپ چپ فاندِرِس ، مره حَلی بوکود که خورمو گب نیزامه . بازین بوگوفت : سلام ته‌را جَخطره نوشو ، اول سلام بوگو ، بازین فوری ته کیتاب دفتر دَوَد ، آدختره مره بُوور باوَر بوکون ، تا شما بوورباوَر بوکونین ، مو دکش واکش موقو شمه ره فَرَه‌سَمو . هنی ایدامو بدا که : کوبفاوَد و پَلار ، فاکُینه پَلی نَهَیو ، ایتا پیلی گوده رشتَه هَن چاشه‌سَر جیزامو . اگر بیدی رشته کم بامو ، اَن تونی دورین هنی رشته دَرو . بوگوفتم :کان تونی ؟ بوگوفت : اَن تونی که چراغ گرسوزه ورجه تاقچه‌سَر ناهایو . دِ ته‌رَه سفارش نوکونم پسر . هَشَنَه بوگوفت و بوشو .
    الباقی داستان بمانو تا ای وخت دیگر . سنگ و سوقال اوشنه سر .
    خاک پای شما درویش آبکناری

  24. موفکرکودمه کونو مرداکم وزاغوآبکناریاوشتردانمو..آ. اوستا درویش. مه اوستایم اسو چاختا چاختا. آبکناری گو زنه. مو نتانمو فامسان! امه اوستا فرامرزم. سر جای خو. آلپیلا فارسی گبانه با تبجو تبجو فوکودان کتابانه جه. آبکناری گو ان سفو سفو باوریم امه دورون. شیمه دیله جه وسرجه ووشمارش نمانو. هسه بامه فولا بیگیرن. یاران آبکناری

  25. « کرتوب کوکو »
    ( قسمت پنجم )
    مه مشقان ، حَلا نیصفه نباسه‌بو که بیدَم آدُختر بامو . تا آدُختره بیدام سلام بوگوفتَم . آدُختر جواب بَدَه : علیک سلام ، پسرِ خوش کلام . آفرین مِه خورمو پسر . ته مآر کا بی‌شه پسر ؟ مو بوگوفتم بی‌شه یاسمین خانمه وَرجَه . هَسَه اَیِه .
    اَما کرا بَوور باوَر کودیمه که مه مآرم بامو . بیدَم ای تیکی پارچیۀ گولدار خیله قشنگ اَنه دَس درو . خیله‌یَم خوشحالو . آدُختر واوَرسی چی خبرو ، اَن پارچو چی‌یو ؟ مه مآر بوگوفت: زاکان جی تهران ایتا خبر خیلی خوش باوَردَبَن یاسمین خانمه رَن . مو بوشم تا یاسمین ورجه که اَن خبره به اون برسانم . بعد از آوالپرسی ، یاسمین خانم مره واوَرسی که دوشنبوبازار چوطو بو ؟ تِه کوبانه بوفروختی ؟ گشتکوب فاگیفتی یا نه ؟ اول اَنه مِه بوگو . بوگوفتم : نه خواخور ، اصلا ضیابر نوشامو . بازین مشدحسن کوب‌هینه ماجرایه اونه تعریف بوکودم ، بوگوفتم دانی‌یو مشدحسن آن مالو اون ماله گرده چی خوانه ؟ بوگوفت نه ، نِشتاوسمو . بوگوفتم اَنجی خوانه که : « موکت بامه به بازار / کوب بباسه دیلازار ».
    ای‌ذی خندو خندو بوکودیم ، بازین مو بوگوفتم : یاسمین خانم ، مو ایتا عالدو کارِه وسین بامامو ته ورجه . تِه رَن ایتا خبر خوش باوردامو پیلی‌خواخور . تا اَنه بوگوفتم ، یاسمین خانم جی خو جا سر وِرِشت، بوگوفت : خیله خوش آمدی ، خوش خبر ببی ، خیرو اینشالا . مو دِ ماطله نوکودم ، فوری خبره دانه اونَه بوگوفتم . هاای‌واره یاسمین خانم بامو مر کَشَه گیفت هی مره خوشا دَه . بازین بوشو خو صُیندوقه جَه اَن قَوَارو پارچیَه ویگیفت باورد مره فادا بوگوفت : خواخور جان ! تو مه دیل خوش بودکودی ، خودا تِه‌ دیلَه خوش بوکونو ، اَنی تِه موشتولوق . اَسا اَن پارچه ماجرایه بَفامَسی؟
    مو نَنَم آدُختر چِه‌رن اَن قَدَر خوشحاله باس . آدُختر بوگوفت : یاسمین خانم دانی چی مردمداره ، دانی چی همسایگی دانه . دانی چی پیلی دسه آدمه ! اَنجی کردوکار زیاد داره ، خودا اَنه پِئِرَ و مآره بیامرزو . اَشانه خانوادو همه‌تا خوبن . ایتا جی ایته بهتر .
    آدختر اول ایتاباره یاسمین خانمه‌شانه تعریفه بوکود ، بازین واگردس مه مآره بوگوفت : خودا ته زاکانه‌یی بدارو ، تره دیلخوشی بدو . خیله خورمو کار بوکودی خواخور . بازین مه مآرم اونه دووادانو بوکود . دِ شروع بوکودن خوشانه رَن گب زِئَن .
    مو دانسمِه زناکانه گَب ، حلا حلا تومامه نبه ، مه مآرو آدُختر تا چراغ واگیره ، دونفری خوشانه هم کوب‌ بوفتن و هَم خوشانه گب بیزان . مو بوشام که مه مشقه تومامه کونم . هوا دِ تارکی بو که مه مآر بامو بوجور ، چراغ گرسوزَه ، جی تاقچه سَر باورد بیجِر ، چراغه لاله ویگیفت ، اول اونه دورینه ایتا پیلدانو « ها » بوکود ، بازین ای تیکی شالیکی مره چراغ لاله خوب پاکود . تا چراغه روشُینه کود ، آدُختر مه مآر بوگوفت : چراغ روشُین . مه مآری جواب بدا : ته دیل روشین . مو بوگوفتم آخّه ، مه چوم دِ نیدِیِه . مو حلا ایتا بارِ نیویشتنی دارمو . آدُختر واورسی : چن خط بینویشتی‌یو برارجان . مو بوگوفتم : سه خط و نیم . آدُختر بوگوفت : اَی خاک به مه سر ، هَسایی سه خط و نیم ؟! تا سوکولوخوان ته مخش تومانه نبه گو برار ، باور ای‌ذی مو تِه بینویسَم . مو خندو بوکودَم بوگوفتم تو گو نویشتنه نانی‌یو . بوگوفت : کی گویه ، مو اَکابِر بوشامو پسر . مو دانسمِه که مه مره کرا شوقو کونه . مو نیویشتنه جه خیله تنبل بَم .
    الباقی بماند تا ای وخت دیگر . سنگ و سوقال اوشنه سَر.
    خاک پای شما – درویش آبکناری

  26. « کرتوب کوکو »
    ( قسمت آخر )
    خولاصو کرا گوفتمه که اون موقو تلفن که نبو ، خبران هنجی دهن به دهن گردسه ، مثلا ای نفر که جی تهران اَمایِه ، خو مره چن تیکی سروسوغات اَوردِه با چن‌تا خبر ، بیلاخرو اَن همسایی ، اون دارسایی چوم‌براه بَن تا بیدی‌نن کی جه تهران اَیه چن تا خبر یا نامو اوشانه رَن اَوره . بیخودی درازو نَدَم ، خواسمه بوگویَم که مه خواخور جی تهران باموبو ، اَن خبره باوردبو ، مه مآرم صاحب ای قوارو پِرهَنی بباس .
    بعد از اَن ماجرا ، مِه مآر دیل خواسه یاسمین خانمه محبته ای‌جور تلافی بوکونو . چن روز بعد ایتا گیلی‌قدارِه دورین ماست دوکود ، فادا مره ، بازین بوگوفت : احتیاط مره اَن قداره ماسته بوبور فادن یاسمین خانمه ، فقط سلام ته‌ره جخطره نشو . بوگوفتم به چشم مار . یواش یواشه ، احتیاط مره ، ای‌جور که ماسته فونکونم یا اون قشنگو قداره دانه نشکنم ، بوشَم تا یاسمین خانمه شَنِه خانو . سلام بوگوفتم بعدا اون قداره ماسته فادام یاسمین خانمه . یاسمین خانم مره بوگوفت : ته مآر اَمَره چه‌رَن شرمندو کونه . بازین بوگوفت : دَدِه قربان ، ای‌دِ‌ِقو هایا بِس تا مو ته قداره خالّه کونم ، ته‌ره فادم ته مره بوبور . بوگوفتم قدارو بِس بمانو ، بعدا مه مآر آیه خودش فگیره . یاسمین خانم بوگوفت نه پسر . ای دِقو صَبَر بوکون ، چون عالدوچی‌یَم با ته‌رَه فادم . تا اَنه بوگوفت ، مو خیله خوشحاله باسَم . فوری بوگوفتم چشم مارجان.
    ای وخ بیدَم یاسمین خانم کرا آیو ، اَمه قداره خوب بوشوسته ، ایتا سورخو سِب تاودایو قداره دورین ، ایتا دس قدارَه داره ، ایتا دس هم ایتا گوشتکوب چوبی خیله قشنگ . مو از خوشحالی کرا پرا گیفتَمِه . مره بوگفت : اَن سِبه‌دانو تِه‌شَن ، هَن‌را تِه رَن بوخور ، اَن قدارو با اَن گوشتکوبه بوبور بخانو . خوا گولو پسر ، مویی بوگوفتم خوا .
    یاسمین خانم هَطو که خنده کودِه ، ‌مَره بوگوفت : اَنی‌پیلا دِ لازیم نی‌یو استیلو لیوانه کونی مره بپختو کرتوبه بُکویی .
    مه دیل خواسه یاسمین خانمه دَسَه خوشَه دَم . ولی مره رو نامو ، هن پشیمانی تا قیام قیامت مره همرایو.
    هَسا که مه قصه تومامه باسه ، خوایَم بوگویَم اَشانه خودا بیامرزو . اَشان خیر و برکته اَمه زندگی بَن . اَشان بوشان ، خیر و برکت هم جی اَمِه زندگی کوچ بوکود بوشو .
    هزار جان گرامی درویش به فدای همه‌ی نازنی مآران و دَدِ گولان .
    مه گبان تومامه باس ، ولی امیدوارم که آبکناری گبان ایدامو بدارو .
    سنگ و سوقال اوشانه سَر ، کربله خاک اَمه سَر
    خاک پای شما نازنینان – درویش آبکناری
    خرداد ۹۴

  27. باغ پایی
    ” می دمد گاه به شاخ / گاه می کوبد بر طبل به چوب /
    وندر آن تیرگی وحشتزا… کار ” شب پا ”
    نه هنوز است تمام ” – نیما یو شیج

    تاوستان ۵۹ بو که حوسن مه قدیمو رفاق ، خو گازه خاله یه واکود بوگفت : چی خوبو که ایمسال بیشیم ، مارابوزو خر بوزو باغ بیگیریم ! بوگفتام : حوسن جان ! ای سال بوشام طارم ، هفت ساله گرمی دارم . ایتا سال خیار باغ بیگیفتام ، مه هفتاد پوشته وسسو . او سال باغانه خوشکی بیگیفت ، همه تا چاله بوسوخت ، کورشا باست .
    حوسن بوگفت: حلا او ساله ولش کن ، الان بیشیم از شکر و الله خان ، مشته غولامعلی زن پسره جه ، زیمین اجاره بو کنیم . مه عمه پسر سد فاضل ، امه پالی نیشته بو ، هیواری بوگفت : ” آخر شکر و الله داغالی آدمو ” ای نفره ره بیمیرین ، که اون شمر ره تب بو کونو . به نظرم ، اگر بیشین موختار دایی جه زیمین فاگیرین خیلی بهترو ! امان بیشاییم ، موختار دایی ورجا، اون خودا بیامرزامرا مجانی زیمین فاده . امان م ، آخونده موفته بیداییم ، امه ساکو دو زاکان ( توله سگ ها ) ره نم سر کیتاب واکودیم . یعنی – نرمو زیمینه که بیدییم ، چن جور خر بوزو بکاشتیم : جه ودی ، آتشی ، صابونی ، مویینی و… چن چاله یم دستامبو . نا گوفته نمانو دستا مبان ، آدمه به یاد بعضی دستامبان تا وده که خیلی خیلی خوش عطرن !
    البت ، امه باغ با مختار دایی هیندانو باغ چندان فاصله ناشته ، ولی امه کومان سوا بن . بعضی شبان کاشالان که واوو کودنه ، مختار دایی یا سوبی زیه یا که چن تا دستکلا. امانم یا آواز خوادیم ، یا با تو فنگ ایتا تیر هطو هوایی کاشالانه واوو موقو شلیک کودمه . الان زمانی اسو که خر بوزان کرا کم کم پیلا بن . جه ودی خربوزو، نارنجه قد بباسته ، مویینی خربوزو ، لیمو مانستن ،له وه کشو ( تو ی بوته و جالیز خربزه ) دراز درازه کفته . دستامبو تازه کرا جوجی زنو . امانم خوشحال ده امه سو کولو کرا مرغانو کنو .
    آسمانم حالم خوبو ، شب صا عقه کنه ، روز آفتاب . حلا حلا واگردستنه شن نیو . هسه هندم هون دمه که امان خربوزو بیچینیم ، او شان م هیندانو . موختار دایی بو گفت : پری شب ، خو دکفته مه هیندانو باغه میان ، چن دانو هیندانه بشکده ، تو تانی ته توفنگه مره کاری بو کنی ؟ بو گفتم : اهه ، بوشام دو تا سردی چاکودام ، سردانه باهم دوستام ، با تو فنگ ،البت ، تو فنگه مگسکه ورجا چرا غ دستی دوستم ، ساعت دو شب بو بینیشتام سر دانه جور( بالای نردبان / نردبام ) منتظر خو ، هسه پونیش ( پشه ) مره وله نو کنو – ناخبر از خیست و کلو ایتا صدا بامو ، خو خورا فارسانی هون بشکسته هیندانانه جا – منم فداشتم . صوب ایتا خوکو لو کفته بو رمش کنار . بازایتا شبم مختار دایی مهمان داشته . آخر شبان ، همدیگره کومو نیشتیم ، باگدم بشتیم ، کله گب زییم یادش به خیر ! ده شمره بگویم ،مو ختار دایی باغه کو مه پالی ، ایتا توسه کلو باغ بو . نیصفه شب ، هطو امه گبانه میان ، دقیقه به دقیقو ای جور صدا ی وحشتزا دپچسته ، دو خنا سه ( پژواک و انعکاس صدا در شب ) . دارو درختان درون، ای نفر بوگفت : اوشانان کرا آواز خوانن ! من بو گفتام ، اوشانان ، دورغو ، چرن روز ناینو ، چرن وقت تاریکی و ظلمات پیدا بهنو ؟ مختار دایی بوگفت : من ایتا شب ، هن توسه کله باغ میان اشانه بیدامو ، به حضرت عباس قسم ، وقتی چراغ دستی بیزام ، دو سه تا ، عینهو هفتاد ساله بینیشته زناکانه مانستنه . خوشانه جوجانه ( پستانها ) وار گاد بن خوشانه دوشانه سر . بیدام مهمانان از ترس گوینو بخوسیم .من بگفتام : پس ایجازه بدین بوشم – ایتا تیرم اشانه فدارم .
    ای نفر بوگفت : نه ، نه ! اشنه خونی دکفه امه گردن ، نه کربلا نه چاووشی . خو لاصو روزا باست .فردا شب باز هون صدا بامو به گوش ، بو شام بیدام ، هر وخت باد که آیه دو تا خوشکه خال خوردنه کس به کس ، صدا دخناسه دارنه میان . اما ایتا شب هوا گورا کود ،( ده قرار بو که خربوزه فردا بیچینیم) گورخونو هطو دال به دال برقه دم . آسمان سیاه بباست . باران زنجیل بیزی ، امه باغه آب بیگفت . زرد خربوزان ،ایتا ایتا آب سر رو به قبله کفته بن ، صابونی خر بوز با آتشی خربوزو دو نفری کرا رقص کودنه، دستامبو یم خوره تناکه تانگو وشتن کوده- امانم صوب دس از فسک دراز تر ، هیست و شوره واگردستیم به خانه . دوروز بعد بیشاییم باغ با دور بین عکاسی ، بیداییم خربوزان هنوز کرا وشتن کنن . حوسن از اشان ایتا عکس دستجمعی بیگفیت ، من م با رنگ روغن اشانه نقاشی بو کودام در ایتا تابلوی صد در هفتاد .
    سنگ و سوقال باز هنی اشانه سر(!) – باز رحمت خایی تخته سر
    شمه مخلص -۲۰خرداد۹۴ فرامرز شکوری

  28. اصطلاحات و واژگان آبکناری ( بکار رفته در قصۀ کرتوب کوکو )
    پس از آنکه آخرین قسمت کرتوب کوکو در سایتِ وزینِ « آبکنارِ ما » نشر داده شد ، یکی از دوستان بزرگوارم ضمن اظهار لطف ، به حقیر پیشنهاد نمودند که حتما معنی برخی واژگان و اصطلاحات آبکناری را در ادامۀ داستان بنویسم . به ایشان عرض کردم که بنده این کار را غیر ضروری می‌دانم و اعتقاد چندانی به این کار ندارم . ایشان پرسیدند چرا ؟ خدمتشان عرض کردم که اگر کسی معنی برخی از واژه‌ها را نداند و علاقه‌مند به دانستن آنها باشد ، طبیعی است که به دنبال آن خواهد رفت و با اندک تحقیق و پرس و جو به معنی آنها دست خواهد یافت . به نظر من مطلوب آنست که این اتفاق بیفتد . دوست فاضلم پاسخ دادند که آن روحیۀ جستجوگری در بین جوانان امروز کمتر دیده می‌شود. ایشان اضافه کردند: البته خوبست که آن اتفاق مورد نظر شما بیفتد ، اما به گمان من این اتفاق نخواهد افتاد . دوست عزیز و بزرگوارم در ادامه چنین استدلال کردند که ممکن است قدیمی‌ترها همه این واژه‌ها را بشناسند و معنی آنها را بدانند ولی یقینا جوان‌ترها و نسل‌های جدید با بسیاری از این واژه‌ها بیگانه‌اند و بر آنان حَرَجی نیست ، چون این واژه‌ها منسوخ شده و امروزه کاربردی ندارد. بنابراین چنین نتیجه گرفتند که ارائۀ معنی این واژه‌ها برای آشنائی بیشتر نسل جوان کاریست کاملا ضروری .
    بنده هم در اجرای فرمایشِ این دوست نازنین و فرهیخته‌ام ، در حدِّ بضاعت ناچیزم ، معنی برخی واژه‌های قدیمی که امروزه کمتر متداول است را آماده کرده‌ام که ذیلا به محضر مبارک همۀ نازنینان تقدیم می‌شود . امید است که مفید باشد .
    آبخوری : لیوان
    اَکابِر : مدرسۀ بزرگسالان ( سابقاً به نهضتِ پیکار با بیسوادی معروف بود و امروزه به آن نهضت سوادآموزی گفته می‌شود )
    اَنی‌پیلا : بعد از این ، از این پس ، منبعد
    اوفتن : بافتن ( مِه مآرِ مَرَه کوب اوفته یعنی با مادرم حصیر می‌بافت )
    بَلتِه‌سَر : دمِ دَر . کنارِ درِ حیاط . سرِ کوچه ( کرتوب کوکو عطر تا بلته‌سر اَمایِه یعنی عطر کوکوی سیب‌زمینی تا سرِ کوچه می‌آمد )
    بووَر باوَر ( بووراور ) : عبور دادن رشته ( کنفِ ریسیده شده ) از سوراخ‌های پَلار ، بمنظور فراهم ساختن تارهای مورد نیاز حصیربافی . تارهای حصیر را رشته یا قاتمه و پودِ آن را سُیب تشکیل می‌داد (سُیب یا سویب یا سوف ، گیاهی‌ است خودرو که در اطراف وِرِسَر می‌روئید )
    پَلار: وسیله‌ای در حصیر بافی . و آن قطعه چوبی بود به طول یک متر و عرض ۱۵ سانت و ضخامت پنج شش سانت . پلار وسیله‌ای بود که توسط نجارهای محل ساخته می‌شد . نجارها در وسط این تخته با متۀ دستی پنجاه شصت‌ تا سوراخ ایجاد می‌کردند . این سوراخ‌ها برای آن ایجاد می‌شد که اولا رشته‌ها را از درون آن عبور می‌دادند تا « تارها » با فاصلۀ معینی در کنار یکدیگر قرار گیرند و در چله‌کشی باعث ایجاد نظم و یکنواختی آنها گردد ، ثانیا پَلار وسیلۀ کوبش و مستحکم کردن « پودها » و منسجم کردن آن بود . حصیربافی کاری دونفره بود . یعنی حصیربافی به صورت یکنفره نمی‌گویم غیرممکن ، اما بسیار بسیار دشوار بود . عموما یکی از این دو که جوان‌تر یا قوی‌تر بود ، کارِ پلارزنی را به عهده می‌گرفت . چون پلارزنی باعث کمر درد ، گردن درد و درد شانه و بازوی افراد می‌شد . جوان‌ترها فداکارانه و داوطلبانه سختی و سنگینی کارِ پَلارزنی را به عهده می‌گرفتند . گاه نیز این دو جای خود را با یکدیگر عوض می‌کردند تا همیشه یک‌نفر متحمل فشار و سختی کار نشود ( و چه بسا شبها که از دردِ کتف و بازوان خوابشان نمی‌برد ، اما ناگزیر با همان درد و با همان وضع و حال ، روز بعد دوباره به کار حصیربافی ادامه می‌دادند تا کمک‌خرجِ خانواده باشند.)
    پَلی‌کوب : حصیر سفارشی که زنان یا دخترانِ حصیرباف برای استفادۀ شخصی و برای خانۀ خود می‌بافتند . این نوع از حصیر از کیفیت و استحکام بسیار خوبی برخوردار بود . ( شاید ذکر این نکته در همینجا ضروری باشد که حرفۀ حصیربافی ، حرفه‌ای کاملا زنانه بود و فقط زنان و دختران جوان به این کار اشتغال داشتند . تا آنجا که نگارنده به خاطر دارد مطلقاً هیچ مردی به شغل حصیربافی اشتغال نداشت . حصیرهای آبکنار در روستاهای اطراف زبانزد بود و مشتریان فراوانی داشت . به این ترتیب زنان و دختران حصیربافِ آبکناری در اقتصاد و تامین معاشِ خانوادۀ خود نقش بسزائی داشتند .)
    پِم : به اندازۀ یک مشت ( ایتا پِمِه خوشکو شیوید یعنی به اندازۀ یک مشت شِوِد خشک شده )
    پیلی : بزرگ ( پیلی برار یعنی برادر بزرگ ، پیلی مآر یعنی مادر بزرگ ، پیلی مرغانو ، پیلی هیندانو ، پیلی خربوزو )
    جیپختام : زدم ( در قصۀ ما یعنی زدم تو گوش آن لقمه ، کنایه از خوردن سریع ، یعنی لقمه را به چشم برهم زدنی خوردم ) در لغت اما یعنی زدن . مثال : جیپختم اونه گوشه کُینه یعنی زدم زیر گوش او .
    خَج : تکه ، قطعه ، برش ، قاچ ( ای خج کوکو یعنی یک قطعه کوکو ، ای خج هیندانو یعنی یک بُرِش هندوانه یا یک قاچ هندوانه )
    خورمو (خُرمو ) : خوب . خرمو پسر یعنی پسرِ خوب . خرمو کیتاب یعنی کتابِ خوب ، خرمو همسادو یعنی همسایۀ خوب و …
    دال به دال : پشتِ سرِهم ، تکرار یک عمل به تناوب
    دِقو : دقیقه ( ای دِقو یعنی یک دقیقه )
    دَکش فاکش : از اصطلاحات حصیربافی و آن عبارتست از محکم کردن رشته های حصیر بافی . عمل یا فرایند کشیدن تارهای طولی . در قالی‌بافی به این کار چلّه کشی می‌گویند .
    دوچوکِه : می‌چسبد ( دوچوکَسَن یعنی چسبیدن )
    سوکولو : خروس ( سوکولوخوان یعنی خروسخوان )
    عالدو : علی‌حِدِّه ، جداگانه ، یکی دیگر
    عالدوچی : چیز دیگر ، جنس دیگر ، نوع دیگر
    غولطو : غوطه ( غوطه خوردن ) فرو شدن یا غرق شدن در آب و دیگر مایعات مثل روغن
    فاکُین : پستو ، مکانی در پشت یا پهلوی خانه که غالبا به عنوان انباری و قراردادن وسایل مازاد و همچنین ابزارآلات کشاورزی ( ابزار سنتی ) از آن استفاده می‌شد . در پائیز و زمستان به دلیل آنکه اکثر روزها برفی و بارانی بود و حصیر بافی در حیاط خانه‌ها امکانپذیر نبود ، ناچار حصیربافی یا در فاکین و یا در ایوان خانه‌ها انجام می‌شد . پس یکی از موارد کاربرد فاکین حصیربافی بود .
    فوکودن : ریختن
    قدارو : کاسۀ نسبتاً بزرگ . ( گیلی قدارو یعنی کاسۀ بزرگِ سفالی ، کاسۀ بزرگِ ساخته شده از گل )
    کاسماسو : ظرف و ظروف ( کاسماسانه دورین یعنی داخل ظرف و ظروف )
    کالاگن : قو
    کَرا پَرا گیفتمِه : داشتم پرواز میکردم ، دلم میخواست از خوشحالی پرواز کنم .
    کرتوب : سیب زمینی
    کرک : مرغ ( بر وزن برگ )
    کُرِه‌سَر : ایوان خانه ، روی ایوان
    کُرِه کُین : پائینِ ایوان
    کوب : حصیر
    کوب‌فاوَد : چوب چله کشی در حصیربافی و آن دو عدد چوب است ، شبیه دسته بیل ( تقریباً با همان کلفتی و ضخامت ) که پشتِ کوبه مِخ ( میخ حصیر بافی ) قرار میگیرد .
    کوبه مِخ ( کوبه مِق ) : میخ حصیر بافی (در اینجا میخ اساساً به آن معنا که به ذهن شنونده متبادر می‌شود ، نیست ) چوبی است اندکی کلفت‌ترو زمخت‌تراز کوب‌فاود ، به طول یک متر و گاه بلندتر. تقریبا چهل پنجاه سانت از این چوب‌ها را در زمین فرو میکردند و نیمۀ دیگر آن ( حدود پنجاه شصت سانت ) بیرون از زمین قرار داشت . دو تا از این میخها را در یک طرف و دوتای دیگر را در طرف مقابل به فاصلۀ ۳ تا ۴ متر درزمین فرو می‌کردند . برای بافتن حصیر ابتدا می‌بایست کارگاه ساده‌ای تدارک دیده می‌شد. برای ایجاد این کارگاه چهار عدد کوبه مِخ چوب ، دو عدد کوبفاود و یک عدد پَلار لازم بود . کارگاه حصیربافی به شکل مستطیل بود . طول این مستطیل بسته به اینکه حصیر سه متری یا چهارمتری باشد ، متفاوت بود .عرض این مستطیل هم به عرض حصیر بستگی داشت و تقریبا بین پنجاه تا هشتاد نود سانت متغیّربود.
    کوب‌هین : خریدار حصیر ، در گذشته‌های نه چندان دور در آبکنار شغل و پیشۀ شناخته شده‌ای بود .
    کولوشکن : مرغ کُرچ ، مرغی که حالتی مست‌گونه برای خوابیدن روی تخم و برآوردن جوجه دارد ، ضمن آنکه در آبکنار به مرغی که جوجه هایش تازه از تخم سربرآورده‌اند نیز کولوشکن گفته می‌شود .
    کیتیلی : دمپائی چوبی . این نوع خاص از دمپایی توسط نجارهای آبکناری ساخته می‌شد . کفی آن کلاً از چوب بود و فقط یک بند پلاستیکی داشت که روی انگشت‌های پا قرار می‌گرفت و هنگام راه رفتن صدای بلند و جالبی از آن برمی‌خاست .
    گرسوز : چراغ نفتی ویژۀ روشنایی . این چراغ چون فتیله‌ای گِرد داشت و شعلۀ آن دایره‌ای شکل بود به آن گردسوز می‌گفتند . ضمن آنکه بر گِرد شعلۀ آن لولۀ شیشه‌ای بلندی ( لاله یا حباب ) قرار می‌گرفت تا هم نور آن انعکاس بیشتری داشته باشد و هم اینکه در هنگام وزش باد به این راحتی خاموش نشود .
    گودو : گلولۀ نخ ( رشته‌ای که از حالت کلاف خارج و دور هم پیچیده شده باشد . غالبا کُرَوی شکل و از یک توپ تنیس بزرگ‌تر است.)
    گورَّش : آروغ ، آروغ زدن ، برآوردن باد معده از گلو غالباً بی اراده و همراه با صدا
    لاکی : پلاستیکی ( لاکی آبخوری یعنی لیوان پلاستیکی )
    ناجو : آرزو ، تمنای دل
    واپِختَم : پیچیدم ( واپیختن یعنی پیچیدن ، اَن شورومایی دانه کاغذ وَپِچ ته مره بوبور یعنی این ماهی شور را لای کاغذ بپیچ و با خودت بِبَر)
    واشانو : پهن کند ( واشادن یعنی پهن کردن ، گستردن )
    والِسَم : لیس بزنم ( والِشتَن یعنی لیس زدن )
    ورزاروجارِ باماما : اصطلاحا یعنی از سالِ قحطی آمده‌ام ، کنایه از گرسنگی شدید و زیاد . ( خیال کونی جی ورزاروجارِ بامه یعنی انگار که از قحطی و بی غذایی فرار کرده که اینچنین به غذا حمله‌وَر شده )
    هاایواره : یکباره ، ناگهانی ، یکدفعه
    هَشَنَه : همین‌ها را ، این‌ها را ( هشنه بوگوفت و بوشو یعنی همین‌ها را گفت و رفت )
    هنجی : همین‌جور ، مثلِ این

    1. جناب درویش ، سلام
      ضمن تقدیر از زحمات شما در نگارش داستان های گیلکی (آبکناری) که از نوشتن به زبان فارسی دشوار تر است ، می خواستم نظر و در خواست آن دوست گرامی شما را تأیید کنم.
      داستان های به زبان گیلکی یا به هر زبان دیگری ، باید فهمیده شوند تا لذتبخش باشند لذا نه تنها ترجمه واژه ها بلکه ترجمه متن داستان به جذب مخاطب کمک می کند.
      محض یاد آوری عرض کنم که در همین سایت واژه نامه ای با بیش از ۱۷۰۰ لغت آبکناری گردآوری شده که بسیاری از کلمات داستان های گیلکی را در خود دارد و به آسانی در دسترس علاقمندان است.
      کافی است لغت مورد نظرتان را در کادر “جستجو ” تایپ و اینتر کنید.
      سالم و تندرست باشید

  29. در دیده عیان تو بوده‌ای من غافل
    در سینه نهان تو بوده‌ای من غافل
    جناب طاهری عزیز و بزرگوار، سلام
    پس از مطالعۀ یادداشت اخیر جنابعالی ، سری به واژه‌نامۀ آبکناری زدم و دیدم که چه تلاش ارزشمند و درخور تحسینی در این زمینه صورت گرفته و من از آن غافل بوده‌ام . باور بفرمائید حسابی شرمنده شدم و بسیار خجالت کشیدم. تازه فهمیدم که از سرِ غفلت چند روزی آب در هاون کوبیده‌ام .
    خیلی خوب می‌دانم که گردآوری ، تنظیم و تدوین ۱۷۰۰ واژۀ آبکناری از یکسو کاری سخت و پُر زحمت و از دیگرسو البته کاری سُتُرگ و ژَرف و شِگَرف بوده است .
    دست‌مریزادی جانانه نثار شما بلندهمتان و سروقامتان باد که بی هیچ چشمداشتی در عرصۀ فعالیت‌های فرهنگی این چنین مردانه قد عَلَم کرده‌اید و تلاش می‌کنید .
    خاک پای شما درویش آبکناری
    ۲۷/۳/۹۴

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *